Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Erməni Şirvanzadəni Azərbaycanın ilk Xalq yazıçısı statusuna kim soxuşdurub?

Image


Doğrudanmı, Azərbaycanın ilk Xalq yazıçısı erməni Aleksandr Şirvanzadə (Movsesyan) olub? Necə ola bilər ki, Azərbaycan ədəbiyyatında heç bir xidməti olmayan erməni əsilli bir şəxs Azərbaycanın ilk “Xalq yazıçısı” adını alıb? Şirvanzadəni bizim ədəbiyyatımıza kimlər peyvənd etmək istəyib? 

Təbii, Şirvanzadənin adını çoxlarımız ölməz şairimiz Bəxtiyar Vahabzadənin “Namus”u yoxdurmu Şirvanzadənin?” misralarından tanıyırıq. Həmin dövrdə B.Vahabzadənin bu şeiri ermənilərin etirazına səbəb olub, onlar şairi millətçilikdə ittiham ediblər.

Təpədən - dırnağa daşnak olan və anti-Azərbaycan mövqeyi tutan Şirvanzadə “Xaos”, “Namus”, “Hami”, “Neft zavodunda yanğın”, “Cinli”, “Şərəf üçün”, “Fatma və Əsəd” kimi əsərlərin müəllifidir.  Bildiyimiz kimi, “Namus”dan başqa heç birinin adı qalmayıb.

Məlumata görə, Şirvanzadəyə Azərbaycanın Xalq yazıçısı adı 1930-cu ildə verilib, o,  eyni ildə Ermənistan SSR-in də Xalq yazıçısı adını alıb...

Ekspertlər qeyd edir ki, ilk Xalq şairimiz isə Səməd Vurğundur. O, bu ada 1956-cı ildə, ölümündən bir neçə ay əvvəl layiq görülüb. Maraqlıdır ki, 26 il ərzində heç kimə Xalq yazıçısı və Xalq şairi fəxri adı verilməyib. Səməd Vurğundan 4 il sonra, 1960-cı ildə Süleyman Rəhimova Xalq yazıçısı adı verilib. Bir il sonra isə Mirzə İbrahimov bu adı alıb.

Ekspertlər deyir ki, erməni Şirvanzadənin Azərbaycan SSR-in ilk “Xalq yazıçı”sı kimi tarixə salınması məqsədli şəkildə edilib. Daşnak erməni rəhbərlərin, xüsusən də Mirzoyanın və başqalarının köməyilə Şirvanzadənin “Xalq yazıçı”sı adı alması birbaşa Azərbaycan yazıçılarının qarşısına çəpər çəkməyə xidmət edirdi. Bunun birbaşa bolşevizm siyasəti ilə bağlı olduğunu deyən ekspertlər hesab edir ki, keşmiş SSRİ rəhbərliyi  bu fəxri adı Azərbaycanın çox görkəmli nəsr ustadlarına vermək əvəzinə erməni Şirvanzadəyə verib. Burada da erməni barmağı mühüm rol oynayıb. O dövrdə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Cəlil Məmmədquluzadə, Abdulla Şaiq, Məmməd Səid Ordubadi, Yusif Vəzir Çəminzəminli və başqa ustadlar dura-dura bu adın ədəbiyyatda heç bir xidməti olmayan erməniyə verilməsi təəssüf doğurur.

Qeyd edək ki, 2013-cü ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Azərbaycanın İlk Xalq yazıçısının Şirvanzadə olduğunu təkzib edib.

  • Kənan Hacı: “Aleksandr Şirvanzadəni Azərbaycan ədəbiyyatına pərçim edənlər də bu məkrli siyasəti həyata keçirənlər idi”

Yazıçı Kənan Hacı “Bakı Xəbər”ə bildirdi ki, A.Şirvanzadənin Azərbaycan ədəbiyyatına sırınması təsadüfi deyil və bolşevik-daşnak cütlüyü ədəbiyyatda da bu cür oyunlar qurub: “Aleksandr Şirvanzadənin Azərbaycan ədəbiyyatında heç bir xidməti olmayıb. Bildiyimə görə, ona bu adı ötən əsrin 30-cu illərində, sovet hakimiyyəti yenicə qurulduğu dönəmdə veriblər. Məlum məsələdir ki, o zaman rus proletariatı adı ilə xalqların işğalı siyasəti yürüdülürdü. Azərbaycanda məqsədyönlü şəkildə yüksək vəzifələrə ermənilər təyin olunurdu.

Şaumyan, Mikoyan Bakıda at oynadırdı.

Azərbaycanlıların soyqırımı birbaşa Şaumyanın rəhbərliyi altında keçirilmişdi. Ermənilər özlərini bu coğrafiyada təsdiq etmək üçün minbir üsuldan istifadə edir, tarixi saxtalaşdırır, bizim keçmişi silib yenidən qondarma tarix yaratmağa çalışırdılar. Aleksandr Şirvanzadəni Azərbaycan ədəbiyyatına pərçim edənlər də bu məkrli siyasəti həyata keçirənlər idi. Yəni gələcəkdə desinlər ki, baxın, “ədəbiyyatınızı da biz yaratmışıq”. Əslində isə Aleksandr Şirvanzadə saxta “yazıçı” fiquru idi. Ədəbiyyat tarixində belə uydurma, saxta imzalar olsa da, onlar tarixin toz basmış dərinliklərində unudulmağa məhkumdurlar”.

  • Tural Turan: “SSRİ hakimiyyətində təmsil olunan ermənilər fürsətdən istifadə edib Aleksandr Şirvanzadəni “ən yaxşı Azərbaycan yazıçsı” kimi təqdim ediblər”

Yazar Tural Turanın  fikrincə isə, bu, ola bilsin, bizim milli nəsrin Rusiyada qəbul edilməməsi ilə əlaqədar olub: “Bəli, görünən odur ki, o vaxt bizdə nəsr o qədər də güclü inkişaf yolu keçməmişdi və ya Rusiyada ciddi qəbul olunmurdu. Ermənilər isə Aleksandr Şirvanzadəni əsl “Azərbaycan yazıçısı” kimi SSRİ-də tanıda bilmişdilər. Ona 1930-cu ildə Xalq yazıçısı fəxri adı verilib. Bunun da maraqlı tarixçəsi var. Şirvanzadə Şamaxı ermənisi olub. Azərbaycan, erməni və rus dillərində yazırdı. Bu da Kremldəki erməni daşnaklarına şərait yaratdı ki, öz istəklərini həyata keçirsinlər. SSRİ hakimiyyətində təmsil olunan ermənilər fürsətdən istifadə edib Aleksandr Şirvanzadəni  “ən yaxşı Azərbaycan yazıçısı” kimi təqdim ediblər. Bildiyimiz kimi, keçən əsrin 30-cu illərinin əvvəllərinə qədər Azərbaycanda erməni əsilli rəhbərlər hakimiyyətdə idi. Şirvanzadəyə bu adın verilməsində erməni rəhbərlərin rolu vardı. Nəzərə alsaq ki, keçən əsrin 20-30-cu illərində nəsr poeziya qədər uğurla inkişaf etməmişdi, bu amil də öz sözünü deyirdi. Məsələn, 20-ci illərin sonlarında Cəfər Cabbarlı hekayələr yazırdı, daha çox dramaturji sahədə qələmini sınayırdı. İri həcmli nəsr əsərləri, povest və romanlar o qədər də çox olmayıb. İnkişaf mərhələsi əsasən keçən əsrin 40-cı illərindən başladı. Sonra müharibə başladı, 50-ci illərdən sonra Azərbaycan nəsri yeni bir mərhələyə qədəm qoydu.

Burada digər bir amili də qeyd edim. Həmin dövrdə yaşayan qocaman yazıçılarımızdan Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev həm dramaturq, həm də nasir idi. Nəriman Nərimanov da artıq dünyasını dəyişmişdi. Bilirsiz ki, Xalq yazıçısı və Xalq şairi adları sağ adamlara verilir. Nəriman Nərimanov dünyasını dəyişməsəydi ilk Xalq yazıçısı adı ona verilə bilərdi. Amma o, 1925-ci ildə vəfat etmişdi. Aleksandr Şirvanzadənin “Namus” əsəri ermənilər tərəfindən ciddi şəkildə Azərbaycan cəmiyyətində təbliğ olunurdu. Həmçinin Ermənistanda da təbliğ olunurdu. O dövrdə Şirvanzadə  “xalqlar dostluğundan”, “qardaşlıqdan” və sair motivlərdən istifadə edərək öz hekayələrini yazırdı. Bu da Sovetlərə sərf edirdi. Bizim həmin dövrdə bolşevik Sovet ideologiyasını təbliğ edən əsərlər yazan yazıçılarımız yox idi. Bizim yazıçılar o dövrdə o mövzuda yazmırdı. Cəlil Məmmədquluzadə Xalq yazıçı adı ala bilərdi. Amma o da “Molla Nəsrəddin” jurnalına, yaxud başqa milli ruhlu yazılarına görə Sovetlərin qara siyahısına düşmüşdü. 1937-ci ildə sağ olsaydı o da güllələnəcəkdi. Azərbaycan yazıçılarının həmin dövrdə bolşevizim ideologiyasını təbliğ etməməsi, bu ruhda əsərlər yazmaması Şirvanzadənin yolunu açmış oldu... Bizim şair və yazıçılar həmişə bir-birinin paxıllığını çəkiblər. Ona görə də, özümüzə quyu qaza-qaza ermənini qabağa çıxarmışıq. Hətta onu da deyim ki, ondan sonra Samvel Qriqoryan Azərbaycanın Xalq şairi adını aldı. Amma bizim Ermənistanda nə Xalq şairimiz, nə də Xalq yazıçımız olub, olmayıb. Bunu siz görə bilməzsiniz”- deyə T.Turan vurğuladı.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ