Dünya birjalarında neftin qiymətinin kəskin ucuzlaşması ölkəmizdə ciddi müzakirələrə yol açıb. Bunu təbii anlamaq olar. Çünki baş verən ucuzlaşmanın daha çox iqtisadiyyatı neftdən asılı olan ölkələrə mənfi təsir ehtimallarına dair fikirlər səslənir.
Azərbaycan da neft ixrac edən ölkə olduğu üçün bu risqlərdən tam sığortalanmayıb. Əksər ekspert hesab edir ki, bu şəkildə ucuzlaşma neftin qiymətinin uzun müddət belə qalacağı anlamına gəlmir. Neftin qiymətinin düşməsinin ölkə iqtisadiyyatına təsiri bu proseslərin hansı istiqamətdə davam edəcəyindən asılı olacaq. Ehtimallara görə, uzun müddət neftin qiyməti 30-35 dollar belə olarsa, Azərbaycan iqtisadiyyatına 1 ildən sonra ciddi mənfi təsir göstərə bilər. Bu müddətdən tez təsirlərin qarşısı alına bilər. Çünki ölkənin kifayət qədər qızıl ehtiyatı var. Bununla yanaşı, uzun müddətdir Neft Fondu büdcəsini artıqlaması ilə başa vurur. Ona görə də kifayət qədər valyuta rezervi var. Bildirilir ki, qısa müddətdə neftin 30-35 dollar olması Azərbaycan iqtisadiyyatına ciddi problemlər yaratmayacaq. Güman ki, yaxın həftələrdə qiymətlərin 40-45 dollar ətrafında sabitləşməsinin şahidi olacağıq. Bu da Azərbaycan iqtisadiyyatında təxminən 1,5-2 milyard valyuta daxilolmalarının azalması deməkdir.
Aydın Hüseynov: “Belə epizodik halların qarşısını almaq gücünə malik iqtisadiyyatımız formalaşıb”
Yaranmış vəziyyətin ölkə iqtisadiyyatına hansı risqləri vəd edə biləcəyi ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən millət vəkili Aydın Hüseynovun fikrincə, bunun üçün ciddi ajiotaja səbəb görmür: “Mən də izləyirəm ki, iqtisadiyyatdan xəbəri olmayan bəzi şəxslər yersiz panika toxumu səpirlər. Hətta 3-cü devalvasiyanın ola biləcəyinə dair yanlış rəylər bildirilir. Azərbaycanda bir neçə il əvvəl devalvasiya oldu və gördük ki, hökumət əhalinin əziyyət çəkməməsi üçün gərəkən nə lazımdırsa etdi. Hazırda yaranmış vəziyyətin ciddi fəsadlara yol açacağını demək doğru olmaz. Biz neft ixrac edən ölkəyik. Qəbul etməliyik ki, neftin qiyməti nə qədər baha olarsa, bir o qədər də çox pul büdcəyə daxil olacaq. Bizə sərf edən variant neftin baha satılmasıdır. Ancaq qiymətin ucuzlaşması heç də o demək deyil ki, iqtisadiyyatımız diz çökəcək. Məhz bu cür amillərdən sığortalanmaq üçün, Azərbaycan hakimiyyəti uzun müddətdir qeyri-neft sektorunun inkişafını stimullaşdırır. Dövlət başçısı qeyri-neft sektoruna daha çox investisiya yatırılması barədə konkret tapşırıqlar verib. Prezident tərəfindən bir sıra ciddi institusional islahatlar reallaşdırıldı. İndi başlıca məqsəd dəyişən reallıqlarda adekvat pul-kredit, investisiya siyasətinin həyata keçirilməsi olmalıdır”.
Ekspertin sözlərinə görə, belə hallar əlaqədar qurumlar tərəfindən geniş şəkildə təhlil edilir: “Bizim çox zəngin valyuta ehtiyatlarımız var. Belə epizodik halların qarşısını almaq gücünə malik iqtisadiyyatımız formalaşıb. Hətta dövlət büdcəsi qəbul ediləndə belə neftin qiymətinin aşağı və yuxarı hədləri də müəyyən olunur. Ölkə iqtisadiyyatına bu halın ciddi təsiri olmayacaq. Yəni heç bir təsirinin olmayacağını demirəm. Söhbət ciddi fəsadlara səbəb ola biləcək halların olmadığından gedir. Bununla belə, manatın kursunun stabil saxlanması üçün ciddi qabaqlayıcı tədbirlər görülməlidir.Dövlətin bununla bağlı müəyyən edilmiş planları var. Bu cür vəziyyətdə yalnız dövlət yox, hamı həssas olmalıdır. Yəni kəmərləri bir qədər bərkitmə rejiminə keçməliyik. İqtisadiyyatın qorunması ilə bağlı məsuliyyət dövlətlə yanaşı, iş adamları, sadə vətəndaşların da üzərinə düşür”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
