Mərkəzi Bank bank sektorunun maliyyə vəziyyətinə dair hesabat yayıb. Hesabatdan məlum olub ki, 2020-ci ilin yanvar ayının sonunda ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 1 milyard 306,9 milyon manat təşkil edib.
Ötən ilin sonunda ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 1 milyard 273,1 milyon manat idi. Beləliklə, yanvarda Azərbaycanda ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin (problemli kreditlər) 33,8 milyon manat artdığı məlum olub. Bu da 2,7 faizdən çoxdur.
Ödəmə vaxtı keçmiş kreditlərin cəmi kredit qoyuluşlarında xüsusi çəkisi 8,3%-dən 8,4%-ə yüksəlib. Qeyd edək ki, 2020-ci ilin yanvar ayının sonuna cəmi kredit qoyuluşları 15 milyard 413,6 milyon manat təşkil edib. Yanvar ayında kredit qoyuluşları 215 milyon manat artıb. 2019-cu ilin sonunda cəmi kredit qoyuluşları 15 milyard 298,2 milyon manat təşkil etmişdi.
Göründüyü kimi, Azərbaycanda problemli kreditlərin həcmində artım var. Doğrudur, bir il əvvəllə müqayisədə problemli hissədə azalma müşahidə edilir. Ancaq məsələ ondadır ki, dekabrın nəticələri ilə müqayisədə, yanvarda problemli kreditlər artıb.
Qeyd edək ki, ötən ilin fevralında Prezident İlham Əliyev problemli kreditlər məsələsi ilə bağlı qərar verdi. Nəticədə yaranan problem dövlət vəsaiti hesabına həll edildi. Ümid olunurdu ki, banklar bu məsələdə daha diqqətli olacaqlar. Yəni problemli kreditlərin artmasına şərait yaratmayacaqlar. Çünki bunun bir səbəbi necə gəldi istehlak kreditlərinin verilməsidir. Ancaq görünən odur ki, banklar bundan nəticə çıxarmayıblar.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər problemli kreditlərin yenidən artmasının səbəbini nə ilə əlaqələndirirlər?
“Ona görə də banklar real sektora kredit ayırmalıdırlar”
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, problemli kreditlərin həcminin yenidən artmağa doğru meyllənməsinin bir neçə səbəbi var: “Bu onu göstərir ki, banklarda vəziyyət yaxşı deyi. Düzdür, fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həllində dövlət dəstəyi veriləndən sonra bank sistemi bir qədər sabitlik əldə edib. Bunun sayəsində əksər bank problemli kreditlər məsələsini həll etdi. Hansı ki, bundan əvvəl bankların vəziyyəti çox kritik idi. Onların hər an bazardan çıxmaq təhlükəsi mövcud idi. Prezidentin məlum qərarından sonra ümid edilirdi ki, banklar bu fürsəti yaxşı dəyərləndirəcəklər. Çünki hansısa bir bankın bazardan çıxması nə bank sistemi, nə də maliyyə sektoru üçün arzuolunan hal deyil. Ancaq təəssüflər olsun ki, banklar bunu düzgün qiymətləndirmədilər. Bu da ondan irəli gəlir ki, hazırda bankların çoxu əsl bank fəaliyyətini tam yerinə yetirmir və yaxud da yerinə yetirmək istəmir. Banklar öz likvid vəsaitlərini səmərəli yerləşdirib gəlir əldə etmək imkanlarını dəyərləndirmirlər. Söhbət ondan gedir ki, yenə də əvvəlki kimi istehlak kreditlərinin verilməsinə önəm verirlər. Fiziki şəxslərin kreditləri ilə bağlı fərmandan sonra yenidən ölkədə istehlak kreditləşməsinin həcmində kəskin artım müşahidə olunmaqdadır. Bu, 2014-cü il ərəfəsindəki vəziyyəti xatırladır. İstehlak kreditləşməsinin yüksək olması problemli kreditləri artıran səbəblərdən biridir. Biznes kreditləşməsi isə getdikcə azalır. Bunun da əsas səbəbi onunla bağlıdır ki, banklar biznes kreditləri verməkdə maraqlı deyillər. Baxmayaraq ki, ölkədə sahibkarlığın inkişafı istiqamətində böyük tədbirlər həyata keçirilir. Təbii ki, belə vəziyyət davam etdiyi müddətdə bank sisteminin tam sağlamlaşması çətin olacaq. Problemli kreditlərin həcmi artacaq. Ona görə də banklar real sektora kredit ayırmalıdırlar. Əks təqdirdə problemlərin həlli real görünmür”.
Vidadi ORDAHALLI
