Dünya iqtisadiyyatında yaşanan gərginliklər fonunda qızılın qiymət artımı davam edir. Amma buna rəğmən, nəcib metala tələbin yüksəlməsi də müşahidə olunur. Məhz bu durumda, son məlumatlara əsasən, dünya bazarında qızılın 1 unsiyasının qiyməti 7 illik fasilədən sonra ilk dəfə 1 600 dolları keçib. Belə ki, əmtəə birjalarında qiymətli metal 1610,5 dollara qədər bahalaşıb.
Qiymətli metallar investorların koronavirusun yayılmasının dünya iqtisadiyyatına əhəmiyyətli dərəcədə mənfi təsir göstərəcəyinin narahatlığı fonunda bahalaşır. Xatırladaq ki, ötən ilin sonunda qlobal bazarda qızılın 1 unsiyasının qiyməti 1475 dollar səviyyəsində idi. Amma qısa müddətdə bu məhsulun qiymətində əhəmiyyətli artım qeydə alınıb. İndi maraq doğuran məqamlardan biri budur: dünya bazarlarında qızılın qiymət bahalaşması davam edəcəkmi?
Ekspertlərin böyük əksəriyyəti hesab edir ki, bahalaşmanın davam etməsini gözləmək olar. Çünki qızıl təlatümlü dövrlərdə həmişə investorlar üçün, belə demək olarsa, "güvənli liman" rolunu oynayıb. Digər tərəfdən, dünyada qaynar nöqtələrin sayı çoxaldıqca, geosiyasi gərginlik artdıqca, hərbi müdaxilələr ehtimalı yüksəldikcə, qızıla olan tələbat da artır, investorlar tez-tez bu metala müraciət edirlər. Eləcə də təcrübə göstərir ki, qızıldan fərqli olaraq, qiymətli kağızlar dünyada baş verən geosiyasi gərginliklərə daha həssas reaksiya göstərir. Təlatümlü dövrlərdə investorlar qiymətli kağızlardan vəsaitlərini çıxarıb qızıla yatırmağa üstünlük verirlər. Faktdır ki, hazırda dünyada müharibə təhlükələrinin, geosiyasi gərginliyin çox yüksək səviyyədə artdığını müşahidə etmək olar. Dünyada ticarət müharibələrinin də səngiməməsi qızıla tələbatı artırır. Başqa bir önəmli faktor budur ki, bir sıra ölkələr ehtiyatlarında qızılın payını davamlı şəkildə artırır. Bu da qızıl tələbini və beləliklə qiymətini yüksəldir.
Qeyd edək ki, Azərbaycan da qızıl ehtyatını artıran ölkələr sırasında yer alır. Ötən il ölkəmiz 50 tona yaxın qızıl alıb və Dövlət Neft Fondunın qızıl ehtyitları 100 tonu keçir. Fondun investisiya portfelində qızıl investisiyalarının çəkisi 11,4% təşkil edir. Amma cari il ərzində qızıla yatrılan vəsaitin həcminin daha da artması gözlənir. Digər tərəfdən, ölkə yerli zərgərlik sənayesinin inkişafında da maraqlıdır. Bu isə o deməkdir ki, qarşıdakı dövr ərzində Azərbaycanda qızıla tələb daha da artacaq. Elə bugünlərdə bir sıra dövlət rəsmiləri ilə sahibkarlar arasında "Azərbaycanda zərgərlik bazarının inkişaf perspektivləri: problemlər və imkanlar" mövzusunda görüş də keçirilib. Burada səslənən fikirlərdən belə bəlli olur ki, dövlət qızıl sənayesinin inkişafına genişmiqyaslı dəstək göstərməyə hazırlaşır. Belə ki, görüşdə çıxış edən iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov ölkəmizdə qeyri-neft sektorunun davamlı və sürətli inkişafının dövlət başçısı tərəfindən qarşıya qoyulan əsas vəzifələrdən olduğunu vurğulayıb. Dağ-mədən sənayesinin inkişafının ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsinin mühüm istiqamətlərindən olduğunu qeyd edib, bu sahədə dəyər zəncirinin yaradılması perspektivlərini diqqətə çatdırıb.
Nazir, həmçinin, zərgərlik sənayesində islahatların aparılmasının və əlverişli coğrafi mövqeyə, müasir nəqliyyat-logistika infrastrukturuna malik ölkəmizin bu sahədə regional mərkəzə çevrilməsinin əsas hədəflərdən biri olduğunu bildirib. O, beynəlxalq təcrübədən geniş istifadənin, stimullaşdırıcı tədbirlərin, şəffaf tənzimləmə siyasətinin həyata keçirilməsinin zərgərlik sənayesinin inkişafında, "kölgə iqtisadiyyatı"nın daha da azalmasında əhəmiyyətli olacağını vurğulayıb. Ekspertlər isə bildirir ki, Azərbaycanda zərgərlik məhsullarına tələb yüksəkdir. Ona görə də, bu sektorda islahatların davam etdirilməsi və xüsusən də zərgərlik məhsullarının istehsalı ilə məşğul olan sahibkarların təşviq edilməsinə ehtiyac var. Düzdür, qeyri-leqal sektorun leqallaşdırılması zərgərlik sektorunun inkişafına stimul yaradıb. Çünki əvvəlki dövrlərdə ölkəyə idxal edilən zərgərlik məhsullarının bir qismi qeydiyyatdan keçmirdi. Nəticədə bu, daxili bazarda rəqabətin pozulmasına gətirib çıxarırdı. Artıq bu halların qarşısı ciddi şəkildə alınıb. Qeyri-leqal sektorun və eləcə də qeyri-leqal idxalın leqallaşması prosesi gedib. Bu da sektorun inkişafını stimullaşdıran faktorlardan biridir. Amma dövlət bununla kifayətlənmir və zərgərik sektorunda çalışan iş adamlarını ucuz maliyyə resursları ilə də təmin etməyə hazırlışr. Elə bu fonda da ölkə daxilində qızıla tələbin əhəmiyyətli dərəcədə artması gözlənir. Hökumət hesab edir ki, bu sahədə çalışan sahibkarların təşviq edilməsi üçün onlara aşağı faizli kreditlərin təklif edilməsi mühümdür. Belə sahibkarların ucuz maliyyə resurslarına çıxış imkanları artarsa, zərgərlik sektorunun potensialından daha geniş şəkildə istifadə etmək mümkünləşər. Bu qəbildən stimullaşdırıcı amillərin artırılması zərgərlik sənayesinin inkişafında, şübhəsiz ki, yeni mərhələ açacaq. Məhz bu şəraitdə qızıla daxili tələbin daha da artması gözlənir. Bu səbəbdən Azərbaycanda xam qızıla tələbin həm dövlət, həm də yerli sənaye çərçivəsində əhəmiyyətli dərəcədə artımı qaçılmaz sayılır.
Ramil QULİYEV
