İlham Şaban: “Neftin qiyməti Amerika bazarındakı vəziyyətdən çox asılı olacaq”
Bu il neftin qiyməti 40-60 dollar/barrel arasında dəyişəcək. Xəbər verildiyi kimi, bu barədə “Moody's” beynəlxalq reytinq agentliyi məlumat yayıb. “Moody's”ə görə, bu il qlobal neft sənayesində yüksəliş davam edəcək və neft istehsalında artım olacaq.
Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatına üzv (OPEC) və qeyri-OPEC ölkələri ilə əldə edilən xam neft istehsalının azaldılması üzrə sazişin müddətinin cari ilin sonunadək uzadılmasına baxmayaraq, bu il “qara qızıl”ın bir barrelinin qiymətinin 40-60 dollar arasında dəyişməsi təxmin edilir. Neftin qiymətinin qeyd edilən qiymət aralığında olması və ya daha da bahalaşması vəziyyətində isə bu il neft istehsalçısı ölkələrinin hasilatı artıracağı da gözlənir. ABŞ-da şist neft istehsalının bu il yüksəlməyə davam etməsi nəzərdə tutulur.
Agentlik Şimali Amerikadakı neft axtarış və istehsal şirkətlərinin sərmayə yatırımlarının keçən il güclü olduğunu qeyd edib, bu il həmin şirkətlərin neft hasilatını artırmağa davam edəcəyini bildirib.
Qlobal neft sənayesi üzrə xidmətlər təklif edən şirkətlər də cari ildə böyüyəcək. Həmin şirkətlər bu il artan iş gücü xərcləri və istehlakçıların tələbləri səbəbi ilə təzyiq altında qala bilərlər.
“Moody's” qlobal neft tələbatının artmağa davam edəcəyini proqnozlaşdırır. Qlobal neft tələbatının 2040-cı ildə maksimuma çatacağı təxmin edilir.
Həmçinin, bu il beynəlxalq neft şirkətlərinin bərpaolunan və alternativ enerji mənbələri üzrə texnologiyaları ilə uzun dövrdə təbii qaza keçidlərini təmin etmək üçün investisiyalar yatıracaqları gözlənir.
Bütün hallarda, “Moody's”in neftin qiymətinin 40-60 dollar arasında dəyişəcəyi ilə bağlı proqnozuna ekspertlər necə yanaşırlar? Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, neftin ilin sonundan etibarən birdən-birə yüksəlməsi, 65-70 dollar dəhlizinə daxil olması iki amillə bağlıdır: “Birincisi, Şimal dənizindəki 80 yataqda Böyük Britaniyaya gedən boru kəmərində sızma baş verdi və orada müəyyən müddətə boru kəmərində ixrac dayandı. İkinci hadisə isə Liviyada Aralıq dənizinə çıxan ixrac boru kəmərinin partladılması oldu. Bu iki faktor birjalara böyük təsir göstərdi və neftin qiyməti artmağa başladı. Nəticədə London birjasında neftin qiyməti 66,62 dollarla yekun vurdu. İl başlayanda da neftin qiymətinə iki faktor təsir etdi. Birincisi, Kanada və ABŞ-da havaların kəskin soyuması ilə yanacağa olan tələbat artdı. Digər tərəfdən, yanvar ayının 3-də Amerika Neft İnstitutu ABŞ-da həftəlik neft ehtiyatının 5 milyon barrel azalacağını açıqladı. Nəticədə neft kəskin bahalaşdı və 2015-ci ilin may ayından etibarən ilk dəfə 68 dollar baryerini aşdı. İl ərzində neftin qiyməti ilə bağlı proqnozlara gəlincə, neftin qiyməti 80 dollara yüksəlib 40 dollara da düşə bilər. Bu o qədər də maraqlı proses deyil. Çünki bu prosesdə udan nə şirkətlər, nə də neft ixrac edən ölkələr olur. Çünki neftin hər hissəsinin hansı qiymətə satılması, hansı qiymətdən fyuçers əldə edilməsi onlara hər hansı nəzərəçarpacaq dividend gətirmir. Şirkətlər və neft ixrac edən ölkələr üçün rüblük və illik qiymətlər vacibdir. Bu il üçün neftin orta qiyməti 56-57 dollar proqnozlaşdırılır. Yəni ötən il ilə müqayisədə 3 dollar artım gözlənir. Ümumilikdə ABŞ 2014-cü ildən neft qiymətlərində çox həssas faktor rolunu oynayır. Həftəlik ehtiyatlarla bağlı Amerika Enerji Administrasiyasının açıqlaması olan kimi dünya bazarında neft qiymətləri korreksiya edilir. Bu da onun təzahürləridir ki, hazırda neft 2018-ci ilə çox yüksək qiymətlərlə başlayıb. Bundan sonra hansı istiqamətdə getməsi də Amerika bazarındakı vəziyyətdən çox asılı olacaq. ABŞ əsasən ötən ilin oktyabrından şist neft hasilatını günbəgün artırıb. Oradakı buruqların da sayı artıb. Baş verənlərin özünü nə zaman göstərəcəyini demək çətindir”.
Vidadi ORDAHALLI
