Qadir Bayramlı: “2018-ci ilin sonuna kimi qeyri-adi iqlim şəraiti olmazsa, pambıq istehsalının artmasına ümid etmək olar”
Pambığın xam məhsul kimi də dəyəri olsa da, onun emalının qazandırdığı gəlir daha da çox olur. Sovet vaxtı Azərbaycan yalnız xam məhsulun dəyərini qazanırdısa, indi ölkəmizdə emal etmək üçün də kifayət qədər imkanlar var.
Ölkə üzrə pambıq tədarükü günü-gündən artır. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, ötən ilin sonunadək ölkə üzrə 206 min 721 ton pambıq tədarük olunub. Pambıq qəbulu məntəqələrinə 226 ton məhsul təhvil verilib.
Pambıq tədarükündə Saatlı (25 742 ton), Biləsuvar ( 24 761 ton), Bərdə (22 359 ton), Ağcabədi (20 376 ton) rayonları irəlidədir. Qeyd edək ki, bu il 136 413,2 hektar sahədə çiyid səpilib.
Xatırladaq ki, ölkədə pambıq istehsalı üzrə ən yüksək nəticə 1981-ci ildə əldə olunmuş, 1 milyon tondan çox pambıq yığılmışdı. Sonradan bu sahəyə diqqətin zəifləməsi pambıqçılıqda tənəzzülün yaranmasına gətirib çıxardı. Hazırda qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı görülən tədbirlər çərçivəsində ənənəvi kənd təsərrüfatı sahələrinin, o cümlədən pambıqçılığın inkişafı ön plana keçib. Bu baxımdan başa çatmaqda olan 2017-ci ili dönüş ili adlandırmaq olar. Əgər ötən ilin eyni dövründə qəbul məntəqələrinə 88 min ton pambıq təhvil verilmişdisə, builki göstərici ondan 2,4 dəfə çoxdur.
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) dosenti Qadir Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, pambıqçılığın inkişafı fermerlərin builki məmnuniyyətindən asılı olacaq: “Bəlli olduğu kimi, 2017-ci ildə 207 min tondan çox pambıq tədarük olunub. İqlim şərtlərini nəzərə alsaq, bu göstərici ölkə üçün müsbətdir. Onu da vurğulamaq lazımdır ki, tədarükü artırmaq imkanları var. İlk növbədə pambıqçılara olan təşviq artırılmalıdır. Fermerlərə güzəştli kredit verilərsə, 2018-ci ildə pambıq istehsalı daha da artar. Bundan başqa, fermerlərimiz ucuz gübrə, ziyanvericilərə qarşı preparatlarla təmin olunarsa, nəticə ürəkaçan olar. Ancaq bir mühum məqamı da qeyd etmək lazımdır ki, iqlim şəraiti də pambıq tədarükünə təsir göstərir. 2017-ci ilin sentyabr ayında qeydə alınan intensiv yağışlar məhsul itkisinə səbəb oldu. Bu hal fermerlər üçün də mənfi durum yaratdı. Aqrosığorta tətbiq olunarsa, fermerlərin məruz qaldığı itkilər təmin olunarsa, bu sahəyə maraq artar. Pambıqçılığın inkişafı üçün bir sıra sahələrə diqqət ayırmaq lazımdır. Su tədarükü yaxşılarsa, istehsalın inkişafına təkan verər”.
Həmsöhbətimiz onu da qeyd etdi ki, pambıq növlərinin müəyyən olunması şəffaf olmalıdır: “Qeyd olunan proses obyektiv aparılarsa, bu sektorun inkişafına müsbət təsir göstərəcək. Ümid edirəm ki, 2018-ci ilin sonuna kimi qeyri-adi iqlim şəraiti olmazsa, istehsalın artmasına ümid etmək olar. Nəzərə almaq lazımdır ki, pambıq ölkə üçün strateji məhsuldur. Pambıq bol olarsa, həm də yerli bazarını təmin etmək olar. Pambıq istehsalı artarsa, ilkin emal müəssisələri, tekstil fabrikləri sayəsində xaricdən asılılıq azalacaq. Pambıqçılığın inkişafı ilə bağlı qeyd olunanlar yaşanarsa, pambıqçıları uğurlu il gözləyə bilər”.
Q.Bayramlının sözlərinə görə, pambıq istehsalını artırmaq üçün intensiv kənd təsərrüfatı üsülüna keçmək lazımdır. Həmçinin, xarici təcrübənin öyrənilməsi, bazarın araşdırılması bu sahəyə öz təsirini göstərəcək.
Mütəxəssis sonda onu da qeyd etdi ki, pambıqçılığı inkişaf etdirmək lazımdır, ancaq digər aqrar sahələri azaltmaq hesabına yox. Təsərrüfatda intensiv üsullardan istifadə etmək lazımdır.
Günel CƏLİLOVA
