Manat kütləsinin çoxluğu dolları bahalaşdırmağa başlayır

Tarix: 20.08.2014 / 07:49
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkədə nağd pul kütləsinin miqdarı hələ də artan xətt üzrə inkişaf etməkdədir. Bu isə ekspertlər tərəfindən müsbət hal kimi qiymətləndirilmir. Çünki bu vəziyyətdə inflyasiya təhdidi artır, xarici valyutaların bahalaşma risqi yaranır. Məlumat üçün bildirək ki, manatla geniş pul kütləsi bu ilin ilk yarısında ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən isə 18,9% artaraq 17 milyard 5,1 milyon manata çatıb.
Qeyd olunduğu kimi, nağd pul kütləsinin artımı xarici valyutaların məzənnəsinin yüksəlməsinə də təsir göstərmək iqtidarındadır. Xüsusən də dolların. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, dolların məzənnəsi son dövrlərdə, cüzi də olsa, artmağa başlayıb. Düzdür, burada əsas rol ABŞ hökumətinə məxsusdur. Belə ki, ABŞ Mərkəzi Bankı istiqrazların alışının daha 10 milyard dollar azaldılması barədə qərar qəbul edib. Ölkənin Mərkəzi Bankı artıq bir neçə aydır ki, fəaliyyətini bu istiqamət üzrə qurub. Nəticədə aydan-aya istiqraz alışına xərclənən vəsaitlərin həcmi azalır. Bu isə dövriyyəyə daha az dollar buraxılması iəl onun bahalaşmasına rəvac verir. Xatırladaq ki, ABŞ Mərkəzi Bankının Pul Siyasəti Komitəsi maliyyə aktivlərinin alışını ötən ildən ayda 10 milyard dollar azaltmaq barədə qərar qəbul edib. Qurum maliyyə aktivləri alışı proqramını, gözlənildiyi kimi, aylıq 35 milyard dollardan 25 milyard dollara endirib. Bu isə dövriyyəyə hər ay daha 10 milyard az dolların daxil olması deməkdir. Ümumiyyətlə, ABŞ-ın Mərkəzi Bankı keçən ildən bu yana aktivlərin alışlarını azaldır. Baş verən proses dünya bazarlarında, o cümlədən Azərbaycanda dolları bahalaşdırır. Bunun nəticəsidir ki, Azərbaycan Mərkəzi Bankı, əvvəlki illərdə olduğu kimi, dollar sterilizasiyası həyata keçirmir. Belə ki, Mərkəzi Bank valyuta bazarından 2010-cu ildə 1 milyard 385 milyon dollar, 2011-ci ildə 4 milyard 153 milyon dollar, 2012-ci ildə 1 milyard 584 milyon dollar, 2013-cü ildə 2 milyard 457 milyon dollar, 2014-cü ilin 6 ayında isə 967,4 milyon dollar məbləğində alışlar həyata keçirərək valyuta ehtiyatlarının artırılmasına yönəldib.
Qeyd olunduğu kimi, dövriyyədə nağd pul kütləsinin artımı da prosesə təsirsiz ötüşmür. Dövriyyədə nağd pulun artması təkcə xarici valyutaları bahalaşdırmır, digər mənfi fəsadlar da yarada bilir. Onu da bildirək ki, pul kütləsinin artımına müxtəlif amillər təsir edir. Bura yüksək iqtisadi artım tempi, xaricdən böyük həcmdə neft pullarının daxil olması, eləcə də büdcədən sosial məqsədlər üçün ayrılan vəsaitin çoxalmasını aid etmək olar. Əhalinin çoxunun nağd əməliyyatlara üstünlük verməsi də bu prosesə təsir edir. Bəzi ekspertlər belə hesab edir ki, əmanətlərin sığortalanması həyata keçirilsə və banklarda kifayət qədər əmanətlər olsa da, əhali hələ də nağd əməliyyatların aparılmasına üstünlük verir. Nəticədə dövriyyəyə əlavə pul kütləsi buraxmaq zərurəti yaranır. Digər tərəfdən, nağd pul kütləsinin artması Mərkəzi Bankın pul dövriyyəsinə təsir imkanlarının azalmasına səbəb olur. Bu səbəbdən, pul kütləsinin artması fonunda ekspertlər qeyri-nağd pul kütləsinin artımına Mərkəzi Bank tərəfindən xüsusi diqqət yetirilməsini vacib sayır. Heç təsadüfi deyil ki, dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində insanların 80-90 faizi ödəniş edərkən plastik kartlardan istifadə edir. Amma Azərbaycanda bu göstərici 12-15 faiz arasında dəyişir. O da faktdır ki, nağdsız hesablaşmalar zamanı qarşılaşılan korrupsiya halları, eləcə də kölgə iqtisadiyyatı aradan qalxır, büdcəyə əlavə vəsaitlər daxil olur, vaxt itkisi və risqlər minimuma endirilir. Düzdür, son statistik göstəricilərindən məlum olur ki, ölkəmizdə nağdsız ödənişlərin miqdarı ötən illərlə müqayisədə artıb.
Lakin hazırkı artım göstəricisini yetərli hesab etmək mümkün deyil. Ekspertlər hesab edir ki, ölkədə nağdsız hesablaşmaların inkişafı banklar və kart sahibləri tərəfindən paralel şəkildə həyata keçməlidir. Doğrudur, dövlət bu istiqamətdə müəyyən çağırışlar edir və addımlar atır. Lakin müştərilər ticarət şəbəkələrində kartlarla hesablaşmasa və yenə də bankomatlarda pulu nağdlaşdırmağa davam etsələr, belə təşəbbüslərin dəyəri heçə enə bilər. Yəni vətəndaşlar özləri nağdsız hesablaşmalarda maraqlı olmalıdır. Hökumət isə burada stimullaşdırıcı addımlara xüsusi diqqət yetirməlidir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...