Vüqar Bayramov: “Bu il manatın möhkəmlənməsini müşahidə etdik”
Dövlət Neft Fondu 2017-ci ildə manatın sabitliyini qorumağa 3 milyard 12,3 milyon dollar və 2 milyard 448,3 milyon manat sərf edib. Belə ki, fond noyabrın valyuta hərraclarında 208,9 milyon ABŞ dolları məbləğində vəsait satıb.
Mərkəzi Bankın noyabr ayına qədər keçirdiyi hərraclarda satılan valyutanın həcmi 2 milyard 803,4 milyon ABŞ dolları olmuşdu. 11 ayın hərraclarında fonddan üst-üstə 3 milyard 12,3 milyon dollar məbləğində vəsait alınıb.
2017-ci ilin oktyabr ayı ərzində 318,7 milyon ABŞ dolları məbləğində vəsait satılmışdı. Beləliklə, aylıq müqayisədə dollar satışı 109,8 milyon dollar və ya 34,4 faiz azalıb. Neft Fondu tərəfindən 2017-ci ilin sentyabr ayı ərzində 252,2 milyon ABŞ dolları məbləğində vəsait satılımışdı. Qeyd edək ki, 2016-cı ildə ARDNF tərəfindən valyuta hərraclarında 4,9 milyard dollar satılıb ki, bu da 2015-ci illə müqayisədə 37,5 faiz azdır.
Dövlət Neft Fondunun 9 aylıq hesabatına görə, yanvar-sentyabr aylarında makroiqtisadi sabitliyin təmin edilməsi üçün Mərkəzi Banka 2 milyard 448,3 milyon manat köçürülüb.
2017-ci ildə Mərkəzi Bank ABŞ dollarını 7,06 qəpik ucuzlaşdırıb. Hazırda dollar banklara 1,7001 manata satılır. Bu, ilin əvvəli ilə müqayisədə 7,06 qəpik aşağı qiymətdir. Yanvar ayı 1,7707 manatla start götürmüşdü.
Ümumilikdə, əvvəlki illərə baxanda manatın məzənnəsinin sabit saxlanması üçün xərclənən vəsait azalıb. Halbuki, bunun üçün əvvəl daha çox vəsait sərf olunurdu. Bütün hallarda bu məqsədlə cari ildə sərf olunan 3 milyard dollar manatın sabitliyinin qorunmasında nə kimi rol oynayıb?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Bununla bağlı Neft Fondunun vəsaitlər ayırması qurumun öhdəlikləri ilə bağlıdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu məqsədlə Neft Fondundan edilən transferlər manatın məzənnəsinin qorunmasında çox vacib rol oynayır. Valyuta çıxaran tərəf məhz Neft Fondudur. Ölkədə dollara olan tələbat hərraclar vasitəsilə həyata keçirilir. Müvəkkil banklar hərraclarda dollar almaqla tələbi qarşılayırlar. Bir sözlə, praktiki olaraq dollara olan tələb Neft Fondunun hərraclara çıxardığı vəsait hesabına qarşılanır. Ancaq son dövrlər dollara tələbin azalması müşahidə edilir. Məsələ ondadır ki, 2017-ci ildə manatın məzənnəsinin stabil qalması dollara olan tələbin azalmasına səbəb olub. Dollara tələbin azalması da, nəticə etibarilə, makroiqtisadi sabitliyin qorunmasına öz müsbət təsirini göstərib. 2017-ci il bu baxımdan sabitlik ili kimi xarakterizə oluna bilər. Çünki əvvəlki illərdə, söhbət 2015-2016-cı illərdən gedir, manat dollar qarşısında ucuzlaşırdı. Bu il isə manatın möhkəmlənməsini müşahidə etdik. Sözsüz, bu sabitliyin əldə olunması və reallaşması bilavasitə Neft Fondu tərəfindən hərraca çıxarılan valyutanın həcmi ilə bağlıdır. Bu istiqamətdə görülən tədbirlər imkan verdi ki, manatın dollar qarşısında məzənnəsi sabit saxlansın. Digər tərəfdən, neftin dünya bazar qiyməti 60 dollar ətrafındadır. Bu da indiki məqamda Azərbaycan üçün məqbul hesab edilə bilər. Dollarlaşma səviyyəsi yüksək olaraq qalmaqdadır. Bu da Mərkəzi Bank üçün əks-dollarlaşmaya başlamaq baxımından vacib məqamdır. Ümumilikdə, məzənnənin necə dəyişməsi birbaşa Mərkəzi Bankın qəbul edəcəyi qərarlardan asılıdır. Hələlik Mərkəzi Bank tələbi ödəyir. Eyni zamanda, bazarın da təklifi azdır. Çünki yığım üçün dollar alışı son 6 ayda xeyli aşağı düşüb. Bu, manatın məzənnəsinin stabil qalması ilə bağlıdır. Hətta depozitlərdə belə, dollarlaşma səviyyəsinin müqayisəli şəkildə azalması müşahidə olunur”.
Vidadi ORDAHALLI
