Lizinq şirkətlərinin sayı sürətlə artmağa başladı

Tarix: 19.08.2014 / 04:35
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkədə lizinq şirkətlərinin cari ilin əvvəlindən etibarən sürətli artımı müşahidə olunmaqdadır. Ekspertlər isə bunu təsadüfi saymır və hər şeyi avtomobil kreditlərinə qoyulan məhdudiyyətlə bağlayır. Belə vəziyyətdə maşınların lizinqlə alışına artan maraq bu səpkidə fəaliyyət göstərən qurumların sayını artırır. İndi Azərbaycanda orta hesabla hər ay iki lizinq şirkəti yaradılır.
Məhz bunun nəticəsidir ki, 2014-cü ilin ötən dövrü ərzində 15 yeni lizinq şirkəti yaradılıb. Qeyd edək ki, avtokredit və lizinqlə satış arasında başlıca fərq odur ki, ikinci halda bankın iştirakı nəzərdə tutulmur. Yəni avtosalon maşını müştəriyə birbaşa və müəyyən müddətə satır. Avtokreditləşmə zamanı avtomobil müştərinin adına qeydiyyata alınır və girov qismində çıxış edir. Lizinq zamanı isə avtomobil lizinq şirkətinin mülkiyyətində qalır və ödəniş onun tərəfindən həyata keçirilir.
Bütövlükdə aydındır ki, lizinq istehlak qabiliyyəti nöqteyi-nəzərindən bazarın itkilərini tam qarşılaya bilməz. Lakin kredit şərtlərinin ağırlaşdırılması fonunda lizinqə üz tutanların sayı artır. Bu isə nəticə etibarilə lizinqlə maşın satışının bahalaşmasına rəvac verir.
Təbii ki, lizinqə marağın artması təkcə avtomobillərin satışı ilə bağlı deyil. Digər sahələr üzrə də lizinqin inkişafı müşahidə olunur. Ekspertlər söyləyir ki, Azərbaycanda lizinq yolu ilə iqtisadiyyata investisiyaların həcminin 1,2-2,5 milyard dollara çatdırılması üçün potensial var. Son illər Azərbaycan iqtisadiyyatına investisiyalar ildə təxminən 25-28 milyard ABŞ dollarına bərabər olub. Bu investisiya qoyuluşlarının təxminən 1%-i və ya 280 milyonu lizinq vasitəsilə edilən investisiyaların payına düşür. Digər inkişaf etməkdə olan ölkələrlə müqayisə etsək görərik ki, burada lizinq yolu ilə edilən investisiyalar ümumi investisiyaların 5-10%-ni təşkil edir. Bu səbəbdən Azərbaycanda da lizinqlə qoyulan sərmayələrin artırılmasına ciddi ehtiyac olduğu vurğulanır.
Bu fonda bir qrup ekspert isə bildirir ki, lizinqin inkişafı üçün qanunvericilik bazası təkmilləşdirilməlidir. Təsadüfi lizinq şirkətlərinin açılmasının qarşısı alınmalıdır. Bəzən olur ki, lizinq şirkətləri yaradılır, 3-4 əməliyyat etdikdən sonra bağlanır. Bu hallara qarşı ciddi mübarizə aparılması vacib sayılır. Onu da qeyd edək ki, son vaxtlar lizinq şirkətləri istiqraz buraxılışında da aktivləşib. İstiqraz buraxmış lizinq şirkətində yarana biləcək istənilən ödəmə problemi həm investorları məyus edə, həm də qiymətli kağızlar bazarına yaranan inamı aşağı sala bilər. "Corporate Legal Consultancy" (CLC) hüquq şirkətinin direktoru Pərviz Məmmədov məsələ ilə bağlı "Marca"ya deyir ki, investorlar lizinq şirkətlərinə sərmayə yatırarkən diqqətli olmalıdır: "Nəzərə alsaq ki, lizinq şirkətləri kredit təşkilatlarından fərqli olaraq əmanət cəlb edə bilməz, bu halda onlar ya kredit cəlb etməli, ya da investor tapmalıdır. Hər iki halda həm banklar, həm də investorlar lizinq şirkətlərinə pul ayırarkən öz risqlərini ciddi qaydada analiz etməlidir".
Hələlik isə, qeyd olunduğu kimi, lizinqə maraq artır. Xüsusən də avtomobil alışına görə. Xatırladaq ki, bazarda vəziyyət gərginləşənədək avtomobil kreditlərinin verilməsi şərtləri olduqca yumşaq olub: yeni avtomobili maşının dəyərinin 10-15 faizi həcmində ilkin ödəniş etməklə 5 il müddətinə kreditə almaq olurdu. İşlənmiş avtomobillər isə maşının dəyərinin təqribən 30 faizi həcmində ödəniş etməklə illik təqribən 20-25 nominal faiz dərəcəsi ilə 4 il müddətinə təklif edilirdi. Lakin bu hal problemli avtomobil kreditlərinin də həcminin sürətlə artmasına gətirib çıxardı. Nəticədə isə avtomobil kreditləri ilə bağlı daha sərt şərtlər diqtə olundu və qeyd olunduğu kimi, bu hal maşın satışına ciddi təsir göstərir. Bu fonda lizinqlə avtomobil satışına diqqət və maraq artmaqdadır. Belə ki, bankların avtomobil kreditləri şərtlərini sərtləşdirməsi nəticəsində satışları azalmış avtomobil satış mərkəzləri çıxış yolunu lizinqdə tapmağa çalışır. Hazırda lizinq əməliyyatlarının avtokreditləşməni tamamilə əvəz edə biləcəyini demək çətindir. Amma bunların alternativ imkanlar təqdim etdiyi şübhəsizdir.
Lizinq yolu ilə daşınan və daşınmaz əmlak, eləcə də müxtəlif texniki vasitələr, kənd təsərrüfatı texnikası də almaq mümkündür. Adi kreditdə olduğu kimi, burada da alqı-satqı predmetinin dəyərinin bir hissəsi əvvəlcədən nağd şəkildə ödənilir, qalan məbləği isə müəyyən müddətə və faiz dərəcəsinə əsaslanmış kredit müqaviləsi əsasında lizinq şirkəti ayırır. Bununla belə, alınan əmlakdan necə istifadə olunacağı yalnız lizinq müqaviləsi imzalanana qədər, bəzən isə ondan bir neçə ay sonra əhəmiyyət kəsb edir. Müşahidələr göstərir ki, lizinq şirkətləri quranlar əsasən bank və sığorta şirkətlərinin təsisçiləridir. Bu da səbəbsiz deyil. Çünki lizinq kapital tutumlu biznes növüdür, banklar isə pul resurslarının əsas sahibləri sayılır. Hər halda, lizinq özünün sürətli inkişaf dövrünü yaşayır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...