Özü­nü­məş­ğul­luq - öz məş­ğul­lu­ğu­nu qur və ai­lə biz­ne­si­nə yi­yə­lən

Cə­miy­yət­də məş­ğul­lu­ğun tə­min olun­ma­sı, əha­li­nin əmək qa­bi­liy­yət­li bü­tün tə­bə­qə­lə­ri­nin iş­lə­mə­si bü­tün dövr­lə­rin ak­tu­al prob­lem­lə­rin­dən­dir. Ba­zar iq­ti­sa­diy­ya­tın­da da döv­lə­tin əsas qay­ğı­la­rın­dan bi­ri mak­si­mum sə­viy­yə­də məş­ğul­lu­ğu tə­min et­mək­lə da­vam­lı in­ki­şa­fa na­il ol­maq­dır. Çün­ki cə­miy­yət üçün ən də­yər­li sər­vət in­san ol­du­ğu ki­mi, iq­ti­sa­diy­yat­da da ən qiy­mət­li re­surs in­san əmə­yi­dir.

Əmək ba­za­rı­nın in­ki­şa­fı hər bir əmək qa­bi­liy­yət­li və­tən­da­şın sə­mə­rə­li məş­ğul­lu­ğu­na şə­ra­it ya­ra­dır. Elə bu sə­bəb­dən də sə­mə­rə­li əmək məş­ğul­lu­ğu­nun in­ki­şa­fı ilə bağ­lı Pre­zi­dent İl­ham Əli­yev 2016-cı il 7 ap­rel ta­ri­xin­də "Əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun tə­min olun­ma­sı sa­hə­sin­də əla­və təd­bir­lər haq­qın­da" Sə­rən­cam im­za­la­yıb. Sə­rən­cam­la əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­na kö­mək gös­tə­ril­mə­si üçün 2016-cı il döv­lət büd­cə­sin­də nə­zər­də tu­tul­muş Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı Pre­zi­den­ti­nin eh­ti­yat fon­dun­dan Əmək və Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi­nə 6 mil­yon ma­nat ay­rı­lıb.

Sə­rən­ca­ma əsa­sən, Əmək və Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi tə­rə­fin­dən özü­nü­məş­ğul­luq proq­ra­mı çər­çi­və­sin­də az­tə­mi­nat­lı ai­lə­lə­rin fər­di tə­sər­rü­fat­la­rı­nın ya­ra­dıl­ma­sı üçün on­la­rın mal və ma­te­ri­al­lar­la tə­min olun­ma­sı­na baş­la­nıb. Əmək ba­za­rı­nın in­ki­şa­fı və hər bir əmək qa­bi­liy­yət­li və­tən­da­şın sə­mə­rə­li məş­ğul­lu­ğu­na şə­ra­it ya­ra­dıl­ma­sı Pre­zi­dent İ.Əli­ye­vin öl­kə­də güc­lü iq­ti­sa­di po­ten­sia­la və yük­sək so­si­al stan­dart­la­ra ma­lik cə­miy­yə­tin qu­rul­ma­sı­na yö­nə­lən so­si­al-iq­ti­sa­di si­ya­sə­ti­nin stra­te­ji hə­dəf­lə­ri sı­ra­sın­da yer alıb.

Bu si­ya­sə­tin ic­ra­sı ola­raq, öl­kə­də iq­ti­sa­di şa­xə­lən­dir­mə şə­rai­tin­də əmək tu­tum­lu sa­hə­lə­rin ya­ra­dıl­ma­sı və çox­say­lı iş yer­lə­ri­nin açıl­ma­sı əmək re­surs­la­rı­nın sə­mə­rə­li məş­ğul­lu­ğu­nun tə­mi­na­tın­da əhə­miy­yət­li rol oy­na­yır. Döv­lət baş­çı­sı­nın "Əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun tə­min olun­ma­sı sa­hə­sin­də əla­və təd­bir­lər haq­qın­da" Sə­rən­ca­mı isə döv­lət məş­ğul­luq si­ya­sə­tin­də və­tən­daş­la­rın özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­na şə­ra­it ya­ra­dıl­ma­sı­nı nə­zər­də tu­tan ye­ni bir key­fiy­yət mər­hə­lə­si açıb. Sə­rən­cam az­tə­mi­nat­lı ai­lə­lə­rin məş­ğul­lu­ğu­na və əmək po­ten­si­al­la­rı­nın re­al­laş­dı­rıl­ma­sı yo­lu ilə gə­lir­lə­ri­nin art­ma­sı­na, əla­və iş yer­lə­ri­nin ya­ra­dıl­ma­sı­na, gə­lə­cək­də ver­gi və so­si­al sı­ğor­ta ödə­yi­ci­lə­ri­nin ço­xal­ma­sı­na, di­gər tə­rəf­dən, ki­çik və or­ta sa­hib­kar­lı­ğın in­ki­şa­fı­na ge­niş im­kan­lar ya­ra­dıb. Bu məq­səd­lə Pre­zi­den­tin eh­ti­yat fon­dun­dan 6 mil­yon ma­nat və­sa­it ay­rı­lıb və ilk də­fə ola­raq Azər­bay­can­da döv­lət sə­viy­yə­sin­də özü­nü­məş­ğul­luq proq­ra­mı­nın ic­ra­sı­na baş­la­nıb.

"Ar­tıq in­san­la­ra və­sa­it ve­ril­mir, on­lar üçün şə­ra­it ya­ra­dı­lır"

Mil­li Məc­li­sin İq­ti­sa­di si­ya­sət, sə­na­ye və sa­hib­kar­lıq ko­mi­tə­si­nin üz­vü, de­pu­tat Va­hid Əh­mə­do­vun söz­lə­ri­nə gö­rə, özü­nü­məş­ğul­lu­ğun tə­mi­ni ilə bağ­lı Pre­zi­dent tə­rə­fin­dən sə­rən­ca­mın im­za­lan­ma­sı ol­duq­ca mü­hüm mə­sə­lə­dir: "Biz hə­mi­şə Mil­li Məc­lis­də So­si­al Mü­da­fiə Fon­du­nun büd­cə­si­ni mü­za­ki­rə edən­də bu mə­sə­lə­yə to­xu­nur­duq. Yə­ni ələ­ba­xım­lı, eh­ti­yac me­ya­rı mü­əy­yən edil­miş in­san­la­ra mü­əy­yən müa­vi­nət­lər ve­ri­lib. Am­ma in­di pi­lot la­yi­hə­lər hə­ya­ta ke­çi­ri­lir. Ar­tıq in­san­la­ra və­sa­it ve­ril­mir, on­lar üçün şə­ra­it ya­ra­dı­lır. Kim han­sı əmək fəa­liy­yə­ti­lə məş­ğul ol­maq is­tə­yir­sə, ƏƏSMN tə­rə­fin­dən on­lar üçün və­sa­it ay­rı­lır, şə­ra­it ya­ra­dı­lır.

İs­tər fer­mer tə­sər­rü­fa­tı, is­tər­sə də sa­hib­kar­lıq fəa­liy­yə­ti­ni təş­kil edib mü­ra­ci­ət edən şəx­sə təh­vil ve­rir­lər. Bu çox əhə­miy­yət­li mə­sə­lə­dir. Həm iş yer­lə­ri­nin açıl­ma­sı­na kö­mək edir, həm də in­san­la­rın öz­lə­ri­ni tə­min et­mək üçün iş­lə­ri ola­caq. Bir müd­dət ön­cə Göy­çay­da bu cür pi­lot la­yi­hə hə­ya­ta ke­çi­ril­di. Pre­zi­dent tə­rə­fin­dən və­sa­it ay­rı­lıb və sə­rən­cam ve­ri­lib. Bü­tün ra­yon­lar­da bu la­yi­hə­lər hə­ya­ta ke­çi­ri­lir və bu çox təq­di­rə­la­yiq hal­dır".

"Əha­li­nin məş­ğul­lu­ğu sə­viy­yə­si so­si­al yü­kün əha­li ilə döv­lət ara­sın­da da­şın­ma nis­bə­ti­ni mü­əy­yən­ləş­di­rir"

Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı əmək və əha­li­nin so­si­al mü­da­fiə­si na­zi­ri­nin müa­vi­ni İd­ris İsa­ye­vin açıq­la­ma­sı­na gö­rə, so­si­al yar­dım alan ai­lə­lə­rin məş­ğul­luq im­kan­la­rı möv­cud­dur: "2016-cı ilin ap­rel ayı­nın mə­lu­ma­tı­na gö­rə, öl­kə­miz­də ün­van­lı döv­lət so­si­al yar­dı­mı alan ai­lə­lə­rin 70 fai­zi Ba­kı­dan kə­nar­da ya­şa­yan ai­lə­lər­dir ki, on­la­rın da 75 fai­zi tor­paq pay mül­kiy­yə­ti­nə ma­lik­dir. Di­gər tə­rəf­dən, so­si­al yar­dım alan ai­lə­lə­rin üzv­lə­ri­nin təx­mi­nən ya­rı­sı 18 ya­şın­dan yu­xa­rı olan­lar­dır. Be­lə ai­lə­lə­rin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu­nun tə­min edil­mə­si üçün ak­tiv məş­ğul­luq təd­bir­lə­ri­nə cəlb olun­ma­la­rı öl­kə­də iş­siz­lik sə­viy­yə­si­nin da­ha da azal­ma­sı­na, əla­və iş yer­lə­ri­nin ya­ra­dıl­ma­sı­na, ai­lə gə­lir­lə­ri­nin ar­tı­rıl­ma­sı­na, əha­li­nin az­tə­mi­nat­lı qrup­la­rı­nın yox­sul­luq­dan çıx­ma­sı­na və di­gər əhə­miy­yət­li nə­ti­cə­lə­rə im­kan ya­ra­da bi­lər. Bil­di­rim ki, Göy­çay və Şa­ma­xı ra­yon­la­rın­da mü­əy­yən kri­te­ri­ya­lar əsa­sın­da se­çil­miş şəxs­lə­rin, o cüm­lə­dən bir qrup əlil­li­yi olan şəx­sin öz biz­nes­lə­ri­ni ya­rat­ma­la­rı üçün hə­ya­ta ke­çi­ri­lən la­yi­hə­lər uğur­la nə­ti­cə­lə­nib. Hə­min in­san­lar mü­əy­yən edi­lən is­ti­qa­mət­lər üz­rə öz biz­nes­lə­ri­ni ya­ra­da­raq fəa­liy­yət­lə­ri­ni da­vam et­dir­mək­lə ya­na­şı, on­la­rın ge­niş­lən­di­ril­mə­si­nə də na­il olub­lar. Ar­tıq döv­lə­ti­miz be­lə ai­lə­lə­rin ak­tiv məş­ğul­luq təd­bir­lə­ri­nə cəlb edil­mə­si üçün özü­nü­məş­ğul­luq proq­ram­la­rı­na start ve­rib. Bu məq­səd­lə Azər­bay­can Pre­zi­den­ti İl­ham Əli­ye­vin mü­va­fiq Sə­rən­ca­mı ilə 6 mil­yon ma­nat və­sa­it ay­rı­lıb və bu və­sa­it he­sa­bı­na 2016-cı il­də öl­kə üz­rə təq­ri­bən 1400 ai­lə­nin özü­nü­məş­ğul­luq proq­ram­la­rı­na cəlb olun­ma­sı nə­zər­də tu­tu­lur. Növ­bə­ti il­də isə da­ha çox ai­lə­nin özü­nü­məş­ğul­luq proq­ram­la­rı­na cəlb olun­ma­sı proq­noz­laş­dı­rı­lır.

Əha­li­nin məş­ğul­lu­ğu sə­viy­yə­si ey­ni za­man­da so­si­al yü­kün əha­li ilə döv­lət ara­sın­da da­şın­ma nis­bə­ti­ni mü­əy­yən­ləş­di­rir. Bu, ey­ni za­man­da, so­si­al mə­su­liy­yə­tin bö­lüş­dü­rül­mə­si mə­sə­lə­si­dir. Öl­kə­nin iq­ti­sa­di gü­cün­dən ası­lı ol­ma­ya­raq, dün­ya­da elə bir öl­kə yox­dur ki, hə­min öl­kə­də so­si­al prob­lem­lə­ri yal­nız döv­lət həll et­sin. Bu prob­le­min həl­li üçün cə­miy­yə­tin bü­tün həl­qə­lə­ri­nin bu pro­ses­də ak­tiv iş­ti­ra­kı tə­ləb olu­nur".

Mə­lu­mat üçün bil­di­rək ki, Əmək və Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi özü­nü­məş­ğul­luq proq­ra­mı çər­çi­və­sin­də az­tə­mi­nat­lı ai­lə­lə­rin fər­di tə­sər­rü­fat­la­rı­nı ya­rat­ma­sı üçün on­la­rın mal və ma­te­ri­al­lar­la tə­mi­na­tı­nı da­vam et­di­rir. Qə­bə­lə, İs­ma­yıl­lı, Göy­çay, Ağ­su, La­çın, Tər­tər, Ha­cı­qa­bul, Ağ­ca­bə­di, Bey­lə­qan, Xo­ca­vənd ra­yon­la­rın­da re­al­laş­dı­rı­lan la­yi­hə­də  Qə­bə­lə ra­yo­nu üz­rə 16 və İs­ma­yıl­lı ra­yo­nu üz­rə 6 nə­fər iş­ti­rak­çı­ya biz­nes plan­la­rı­na uy­ğun ola­raq fər­di tə­sər­rü­fat­la­rı­nın qu­rul­ma­sı üçün mal və ma­te­ri­al­lar ve­ri­lib. Bu pro­ses öl­kə­nin di­gər ra­yon və şə­hər­lə­rin­də də da­vam et­di­ri­lə­cək.

Öz məş­ğul­lu­ğu­nu qu­ran Amil Kə­ri­mov

Qə­bə­lə ra­yo­nu Çu­xur Qə­bə­lə kənd sa­ki­ni Amil Kə­ri­mov da öz məş­ğul­lu­ğu­nu qu­ran­lar­dan bi­ri­dir. A.Kə­ri­mov qeyd edir ki, onun töv­lə­si və ot­laq sa­hə­si ol­sa da, bu gü­nə­dək şəx­si tə­sər­rü­fat qur­ma­ğa mad­di im­ka­nı ol­ma­yıb: "İm­kan­sız­lıq üzün­dən iş tap­maq məq­sə­di­lə Qə­bə­lə Ra­yon Məş­ğul­luq Mər­kə­zi­nə mü­ra­ci­ət et­dim və az­tə­mi­nat­lı ai­lə ki­mi qey­diy­ya­ta alın­dım. Da­ha son­ra Pre­zi­dent İl­ham Əli­ye­vin az­tə­mi­nat­lı ai­lə­lə­rin so­si­al ri­fa­hı­nın yax­şı­laş­dı­rıl­ma­sı məq­sə­di­lə im­za­la­dı­ğı Sə­rən­ca­ma əsa­sən, mə­nə nağd pul şək­lin­də və­sa­it ve­ril­di. Mə­nə 4 baş iri­buy­nuz­lu hey­van al­maq üçün pul ver­di­lər. Mən də hə­min məb­lə­ğə ki­çik dü­yə­lər al­dım. İn­di ai­lə­mi do­lan­dır­maq üçün əl­də et­di­yim bu hey­van­la­rı bəs­lə­yi­rəm. Hey­van­la­ra yax­şı qul­luq edə­rək gə­lə­cək­də on­la­rın sa­yı­nı ar­tı­ra­ca­ğam, tə­sər­rü­fa­tı­mı ge­niş­lən­di­rə­cə­yəm".

"Məş­ğul­lu­ğun tə­min edil­mə­si az­tə­mi­nat­lı in­san­la­rın öz gə­lir­lə­ri he­sa­bı­na so­si­al və­ziy­yə­ti­ni yax­şı­laş­dı­ra­caq"

Əha­li­nin özü­nü­məş­ğul­lu­ğu ilə bağ­lı hə­ya­ta ke­çi­ri­lən ye­ni­lik­lə­rə mü­na­si­bət bil­di­rən İq­ti­sa­di və So­si­al İn­ki­şaf Mər­kə­zi­nin (İSİM) rəh­bə­ri, iq­ti­sad­çı-eks­pert Vü­qar Bay­ra­mo­vun söz­lə­ri­nə gö­rə, bu çox təq­di­rə­la­yiq hal­dır və  müs­bət nə­ti­cə­lə­rə sə­bəb ola­caq: "Ün­van­lı so­si­al proq­ra­mın ye­ni mər­hə­lə­yə ke­çi­ril­mə­si­nə eh­ti­yac var. Eti­raf et­mək la­zım­dır ki, bu proq­ram ün­van­lı so­si­al yar­dım alan ai­lə­lə­ri büd­cə­dən ası­lı edir və yum­şaq de­sək, ələ­ba­xım­lı­lı­ğa öy­rəş­di­rir. Ona gö­rə də ye­ni məş­ğul­luq me­xa­niz­mi­nin tət­biq edil­mə­si ol­duq­ca va­cib idi. Ye­ni sis­tem yer­lər­də ai­lə­lə­rin məş­ğul­lu­ğu­nun tə­min edil­mə­si, iş­siz­lə­rin sa­yı­nın və döv­lə­tin so­si­al yü­kü­nün azal­dıl­ma­sı­na gə­ti­rib çı­xa­ra­caq. Yə­ni bu həm döv­lət büd­cə­sin­dən ay­rı­lan və­sai­tə qə­na­ət edil­mə­si­nə, həm də və­tən­daş­la­rın öz­lə­ri­nə iş ye­ri ya­ra­da bil­mə­si­nə gə­ti­rib çı­xa­ra­caq. Mə­sə­lən, ai­lə ay ər­zin­də 200 ma­nat so­si­al yar­dım alır, yar­dı­mın 2 il ər­zin­də ve­ril­di­yi­ni nə­zə­rə al­saq, bu, ümu­mi­lik­də, 4800 ma­nat və­sa­it edir. Ona gö­rə də da­ha məq­sə­də­uy­ğun olar­dı ki, ai­lə­yə hər ay 200 ma­nat ver­mək­dən­sə, ona bir­də­fə­lik 4-5 min ma­nat ödə­niş edil­sin, ai­lə hə­min pul­la öz işi­ni, biz­ne­si­ni qu­ra bil­sin.

Əv­və­la bu im­kan ve­rə­cək ki, ai­lə həm öz məş­ğul­lu­ğu­nu tə­min et­sin, özü üçün iş ye­ri ya­ra­dıb büd­cə­dən ası­lı ol­ma­sın və döv­lə­tin so­si­al yü­kü­nü xey­li azalt­sın, ikin­ci­si, ai­lə biz­ne­si­ni qur­maq­la qo­hum­la­rı, ya­xın­la­rı, di­gər şəxs­lər üçün də ye­ni iş yer­lə­ri ya­rat­sın. Bu həm də büd­cə ödə­niş­lə­ri­nin art­ma­sı de­mək­dir. Ona gö­rə də ye­ni sis­te­min ya­ra­dıl­ma­sı məq­sə­də­uy­ğun idi. Ye­ni sis­tem im­kan ve­rə­cək ki, həm ün­van­lı so­si­al yar­dım alan­la­rın sa­yı azal­sın, az­tə­mi­nat­lı ai­lə­lə­rin büd­cə­dən ası­lı­lı­ğı ara­dan qalx­sın, həm də öz tə­sər­rü­fat­la­rı­nı qur­sun, iş yer­lə­ri ya­rat­sın­lar".

V.Bay­ra­mo­vun söz­lə­ri­nə gö­rə, bu xid­mət­lər ai­lə sa­hib­kar­lı­ğı­nın for­ma­laş­dı­rıl­ma­sı, yer­li is­teh­sa­lın ar­tı­rıl­ma­sı üçün əhə­miy­yət­li­dir. Am­ma əhə­miy­yət­li məq­səd­lər­dən bi­ri də məş­ğul­lu­ğun tə­min edil­mə­si, az­tə­mi­nat­lı in­san­la­rın öz gə­lir­lə­ri he­sa­bı­na so­si­al və­ziy­yə­ti­ni yax­şı­laş­dır­ma­sı­dır. Bu ad­dım məş­ğul­lu­ğun tə­min edil­mə­si­nə bir­mə­na­lı şə­kil­də dəs­tək ola­caq.

Gü­nel CƏ­Lİ­LO­VA

Ya­zı Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Əmək və Əha­li­nin So­si­al Mü­da­fiə­si Na­zir­li­yi və Azər­bay­can Res­pub­li­ka­sı­nın Pre­zi­den­ti ya­nın­da Küt­lə­vi İn­for­ma­si­ya Va­si­tə­lə­ri­nin İn­ki­şa­fı­na Döv­lət Dəs­tə­yi Fon­du­nun ke­çir­di­yi mü­sa­bi­qə­yə təq­dim edi­lir.