Vüqar Tofiqli: "Sakinlər artıq binanın idarə olunmasında iştirak edir, kommunal xidmət haqlarının təyinatı üzrə ödənməsi prosesində aktiv rol alırlar"
Tikinti şirkətlərinin çoxmənzilli binaların idarə edilməsi zamanı nöqsanlara yol verdiyi hər kəsə bəllidir. MTK-ların bina sakinlərindən yersiz pul yığması sakinlərin haqlı narazılığına səbəb olub. Sakinlər öz evlərində yaşaya-yaşaya hər ay MTK-lara müəyyən məbləğdə pul vermələrinin qanunsuz olduğunu bildirir.
Bu məsələ Milli Məclis səviyyəsində də müzakirə olunub. Müzakirələrdə iştirak edən millət vəkilləri mənzil-tikinti şirkətlərinin kommunal xidmət haqlarını düzgün təyin etmədiyindən, sanki "xərac" yığmaq rolunu üzərinə götürdüyündən narazılıq edib.
Vəziyyətin bu həddə çatdığını görən MTK-lar çıxış yolu axtarmağa başlayıb. Onlar çoxmənzilli binaların idarəçiliyini əldən verməmək üçün müəyyən yollar axtarır.
Qeyd edək ki, Milli Məclisdə Mənzil Məcəlləsində dəyişikliklər edilməsi haqqında qanun layihəsi müzakirə olunub. "Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsində dəyişikliklər edilməsi haqqında" qanun layihəsinin məqsədi çoxmənzilli binanın (o cümlədən kooperativ binanın) idarə edilməsi ilə bağlı mexanizmlərin təkmilləşdirilməsindən, idarəetmədə mülkiyyətçilərin daha yaxından iştirakının təmin olunmasından ibarətdir.
Layihədə qeyd olunub ki, Mənzil Məcəlləsinin XV fəsli çoxmənzilli binanın idarə edilməsi ilə bağlı müddəaları (çoxmənzilli binanın idarə edilməsi üsulu, çoxmənzilli binanın idarə edilməsi müqaviləsi, dövlət və ya bələdiyyə mülkiyyətində olan çoxmənzilli binanın idarə edilməsi, binanın mənzil mülkiyyətçiləri tərəfindən bilavasitə idarə olunması və s.) nəzərdə tutsa da, çoxmənzilli binanın idarə edilməsi ilə bağlı vahid qaydaların olmaması bu müddəaların həyata keçirilməsində problemlər yaradır.
Qanun layihəsinə əsasən, çoxmənzilli binanın idarə olunması ilə bağlı qaydalar müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən ediləcək, bu binaların idarə edilməsi ilə bağlı müqavilələr həmin qaydaların tələblərinə uyğun olaraq bağlanacaq, eyni zamanda, binanın idarə edilməsi zamanı bu qaydaların tələblərinin pozulması məsuliyyətə səbəb olacaq.
Onu da bildirək ki, hazırkı qanunvericiliyə əsasən, kooperativ binanın tikintisi və (və ya) yenidən qurulması tam başa çatdıqdan və həmin binada mövcud olan bütün yaşayış və qeyri-yaşayış sahələrinə mülkiyyət hüququ bu Məcəllə, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi və digər qanunları ilə müəyyən olunmuş qaydada mənzil-tikinti kooperativinin üzvlərinə keçdikdən sonra 6 ay ərzində mənzil-tikinti kooperativi qanunvericiliklə müəyyən olunmuş qaydada ləğv edilməli və ya mənzil mülkiyyətçilərinin müştərək cəmiyyətinə çevrilməlidir. Dəyişiklik layihəsində bu müddət bir aya endirilir.
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən sosial sahə üzrə ekspert Vüqar Tofiqli qeyd etdi ki, vətəndaşların binaların idarəçiliyinə cəlb olunması onların məsuliyyət yükünü artıracaq. "Göydələn"lərin idarəçiliyi MTK-ların əlindən alınıb bina sakinlərinə həvalə olunmalıdır: "Bəllidir ki, binaların idarə olunmasında yeni sistemə keçilir. Hələ 2009-cu ildə qəbul olunmuş Mənzil Məcəlləsində binaların idarəçiliyinin sakinlərə tapşırılması əksini tapmışdı. Amma vətəndaşların passivliyi səbəbindən proses bu günədək uzandı. Binaların idarəçiliyinin vətəndaşlara tapşırılması, mülkiyyətçilərin müştərək cəmiyyətlərinin yaradılması onların məsuliyyət yükünü artırır. Belədə vətəndaşın da üzərinə vəzifə qoyulur. Sakinlər artıq binanın idarə olunmasında iştirak edir, kommunal xidmət haqlarının təyinatı üzrə ödənməsi prosesində aktiv rol alırlar. Məqsəd, məram da vətəndaşın məsuliyyət yükünün artırılmasıdır. Məsələn, Bakının Binəqədi və Nəsimi rayonlarında bu sistem artıq tətbiq edilir".
V.Tofiqlinin sözlərinə görə, çoxmənzilli binalarda kommunal xidmət haqları qanunsuz şəkildə toplanır: "Vətəndaş bilməlidir ki, kommunal xidmət haqları qanunvericiliyə uyğun olaraq Tarif Şurası tərəfindən müəyyən edilir. Heç bir tikinti kooperativinin özbaşına qiymət təyin etmək hüququ yoxdur. Qanun buna yol vermir. Qiymətləri differensiallaşdırmaq da olar. Həqiqətən də birinci-ikinci, yəni aşağı mərtəbələrdə yaşayan sakinlər liftdən az və ya heç istifadə etmirsə, niyə onlar lift xidməti haqqını yuxarı mərtəbələrdə yaşayanlar qədər ödəməlidir? Müasir zamanda bu məsələlər fərdi qaydada həllini tapmalıdır. Necə ki, sakinlər elektrik enerjisi, təbii qaz, su istifadəsinə görə fərdi qaydada ödəniş edir, çoxmərtəbəli binalarda da bəzi xidmət haqları fərdi qaydada hesablana bilər".
Günel CƏLİLOVA
