Bu gün Avropanın alternativ mənbədən enerji təminatında Azərbaycan həlledici rol oynmaqdadır. Elə bu səbəbdən Avropa ölkələri Azərbaycanla qeyd edilən sahədə əməkdaşlığın genişlənməsinə, işbirliyinin dərinləşməsinə xüsusi diqqət yetirməkdədir. Amma Azərbaycanın Avropa üçün əhəmiyyəti təkcə enerji sahəsi ilə məhdudlaşmır. Bu gün Azərbaycan qeyri-neft sektoru ilə də Avropanın diqqətini özünə cəlb edir. Ölkəmizdən Avropaya göndərilən qeyri-neft məhsulları, xüsusən də aqrar mallar Avropada böyük rəğbətlə qarşılanır. Eyni zamanda Azərbaycanın tranzit əhəmiyyəti, coğrafi mövqeyi də Avropa üçün böyük önəmə malikdir.
Hazırda tranzit yükdaşımaların artırılması məqsədilə Azərbaycanda yaradılan infrastruktur Avropanın əsas diqqət mərkəzində yer alır. Bunu Avropa İttifaqının genişlənmə danışıqları və Avropa Qonşuluq Siyasəti üzrə komissarı Yohannes Hanın açıqlamaları da təsdiq edir. Qeyd edək ki, ölkəmizə səfəri çərçivəsində o, Ələt qəsəbəsində yerləşən yeni Bakı Limanı ilə tanış olub. Yohannes Han limanın ərazisi, beynəlxalq standartlara uyğun prosedurlar, o cümlədən gömrük, sərhəd, bankçılıq xidmətləri, TIR-lar üçün yaradılmış şəraitlə əyani tanış olaraq, bərə terminalına baxış keçirib. Burada ona bildirilib ki, yeni Bakı Limanının tikintisinin birinci fazası bitdikdən sonra yükaşırma qabiliyyəti 15 milyon ton olacaq. Tikintinin ikinci və üçüncü fazaları yekunlaşandan sonra isə liman 25 milyon ton yük, o cümlədən 1 milyon konteyner aşıra biləcək. Yohannes Han Bakı Limanının Mərkəzi Asiyaya çıxış qapısı olduğunu, Avropa İttifaqının qonşuluq siyasətində mühüm yer tutduğunu vurğulayaraq qeyd edib: "Avrasiya məkanında mühüm nəqliyyat və logistika qovşağı rolunu oynayan Bakı Limanı məni heyran etdi. Bu liman Azərbaycanla bütün region və Avrasiya ölkələri arasında ticarətə yeni təkan verəcək. Qeyd olunan layihə ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi istiqamətində Azərbaycan hökumətinin qəbul etdiyi iqtisadi islahatlar haqqında yol xəritəsinin xoş səylərini nümayiş etdirir".
Ekspertlər hesab edir ki, həqiqətən də Bakı Limanı Avropanın özü üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyacaq. Ən azından ona görə ki, bu, Avropanın ixrac imkanlarının artmasına səbəb olacaq. Eyni zamanda sözügedən liman Avropaya daha sərfəli idxal təşkil etməyə imkan verəcək. Bakı Limanı və onun ətrafında qurulmaqda olan Azad Ticarət Zonasının isə, Azərbaycanla yanaşı, Avropaya verəcəyi töhfələr də kifayət qədər böyükdür. Qeyd edək ki, bu zona Avropa İttifaqı şirkətləri və investorları üçün ideal logistika, paylaşdırma və istehsalat mərkəzi sayılır. Qeyd edək ki, zonada neft-kimya, əczaçılıq, maşınqayırma, tekstil və sair sahələrdə istehsalatın qurulacağı planlaşdırılır. Xatırladaq ki, Bakı Limanı Avropa İttifaqı ilə sıx əməkdaşlıq edir. İttifaqla Bakı Limanı arasında yeni Bakı Limanının və Ələt Azad Ticarət Zonasının əməliyyat imkanlarının yaxşılaşdırılmasına dəstək adlı layihə sənədi imzalanıb. Layihə çərçivəsində, digər tədbirlərlə yanaşı, Avropa İttifaqının Hamburq, Koper və Trieste kimi qabaqcıl limanlarına təlim səfərləri təşkil olunub və təcrübə mübadiləsi aparılıb. Ümumiyyətlə, Bakı Limanının müasir və şəffaf prinsiplərə söykənən iş rejimi, smart texnologiyalardan istifadəsi Avropa İttifaqı tərəfindən dəstəklənir.
Digər tərəfdən, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Avropa və Asiyanın kəsişmə nöqtəsində yerləşən Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub istiqamətlərində yüklərin nəql edilməsi üçün unikal mövqeyə malikdir. Ənənəvi marşrutlarla yanaşı, Azərbaycanın təşəbbüsü ilə meydana gələn "Cənub-Qərb dəhlizi" layihəsi isə gələcəkdə Asiyadan yüklərin Avropaya daşınmasında ən qısa, sərfəli və səmərəli marşruta çevrilə bilər. Ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyi və eləcə də tranzit imkanları Çin və Hindistana da yüklərini Azərbaycan üzərindən Avropaya çatdırmaq imkanı yaradır. Xüsusən də Çinin cənub rayonlarından Avropaya nəql olunan yüklərin Qırğızıstan, Özbəkistan və Türkmənistandan keçməklə Azərbaycana və daha sonra Avropa ölkələrinə daşınmasını nəzərdə tutan Şərq-Qərb dəhlizi Qərbin xüsusi maraq dairəsində yer alır. Tezliklə istifadəyə veriləcək Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu da Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin əsas seqmentinə çevrilərək, yalnız layihədə iştirak edən ölkələrin deyil, bütün regionun inkişafına müsbət töhfə verəcək. Yeni Bakı Limanı layihəsi çərçivəsində isə, yuxarıda qeyd olunduğu kimi, regionda müasir yükdaşıma tələblərinə cavab verən iri logistik mərkəzin yaradılması nəzərdə tutulur. Bu mərkəz regional logistik qovşaq funksiyasını da yerinə yetirəcək. Bütün bunlar tranzit baxımından Azərbaycanın Avropa üçün önəmini daha da artırır.
Tahir TAĞIYEV
