Azərbaycanın dünya yükdaşımalarında əsas qovşaq məkanlardan biri olması üçün atılan addımlar, həyata keçirilən siyasət artıq öz nəticələrini verməyə başlayır. Belə görünür ki, yaxın tezlikdə Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin miqdarında əhəmiyyətli artım olacaq. Özü də burada xüsusi diqqət cəlb edən məqamlardan biri odur ki, ölkəmiz üzərindən yüklər dünyanın ən müxtəlif istiqamətlərinə daşınacaq.
Bu xüsusda "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin yaxın tezlikdə istifadəyə verilməsi nəzərdə tutulur. İranın rabitə və informasiya texnologiyaları naziri Mahmud Vaezi Sankt-Peterburqda keçirilən beynəlxalq iqtisadi forumdakı çıxışı zamanı bu mövzuya toxunub. O qeyd edib ki, İranla Azərbaycanın dəmir yolları birləşəcək və bu yol "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin (ŞCBND) formalaşmasında mühüm rol oynayacaq.
İranın Ticarət, Sənaye, Mədən və Kənd Təsərrüfatı Palatasının sədri Qulamhüseyn Safei də Bakı və Tehran arasında münasibətlərin "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizinin ərsəyə gəlməsində mühüm rol oynadığını diqqətə çatdırıb: "İran və Azərbaycan prezidentlərinin siyasi iradəsi və dostluq əlaqələri iki dövlətin qarşılıqlı münasibətlərini inkişafa doğru istiqamətləndirib". O, ölkələrimiz arasındakı tarixi əlaqələrə, milli dəyərlərin uyğunluğuna işarə edərək, İranın ən uzun quru sərhədi olan ölkələrdən birinin Azərbaycan olduğunu bildirib. "Şimal-Cənub" dəhlizinin yaradılması istiqamətində aparılan işlərə toxunan Safei İran və Azərbaycanın ərazisindən keçməklə Avropa və Mərkəzi Asiyaya doğru uzanan dəmir yolu xəttinin hər iki ölkənin iqtisadiyyatı üçün prioritet olduğunu nəzərə çatdırıb. Qeyd edib ki, Astara (İran) - Astara (Azərbaycan) dəmir yolu xətti artıq çəkilib və bu, tarixi hadisədir.
Xatırladaq ki, "Şimal-Cənub" dəhlizi Hindistan, Oman, İran, Xəzər hövzəsi ölkələri, Rusiya, Baltikyanı dövlətlər, daha sonra Şimali və Qərbi Avropa və əksinə istiqamətdə magistral nəqliyyat kommunikasiyalarının bütov bağlılığını əks etdirir. "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi vasitəsilə Azərbaycan üzərindən yüklərin böyük əksəriyyətinin daşınmasında dəmir yolunun və avtomobil nəqliyyatının iştirakı nəzərdə tutulur ki, burada əsas amil kimi yüklərin bir nəqliyyat növü ilə böyük həcmdə, tez bir zamanda və uzaq məsafəyə daşınması götürülür. Bununla yanaşı, Axərbaycan tərəfindən ideyası irəli sürülən "Cənub-Qərb" dəhlizinin inşası istiqamətində də fəal işlər görülür. Bu məsələ Varşava şəhərində Azərbaycan və Polşa dəmir yolları rəhbərləri arasında ikitərəfli görüş zamanı əsas müzakirə mövzularından biri olub. Qeyd edək ki, "Cənub-Qərb" Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun əsas qolarından birini təşkil edir və bura qoşulmaq istəyən ölkələrin sayı artır. Elə Polşa da artıq bu niyyətini ifadə edib. "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin sədri Cavid Qurbanov bildirib ki, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu Çindən Türkiyəyə və eləcə də Avropaya, həmçinin əks istiqamətdə yük daşımalarının artırılmasına xidmət edir. Sözügedən marşrut üzrə ilk sınaq konteyner qatarı 2015-ci ildə fəaliyyətə başlayıb. Çin, Qazaxıstan, Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin iştirakı ilə yaranan marşruta sonra Ukrayna da qoşulub. Yaxın gələcəkdə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttinin istifadəyə verilməsi ilə konteyner qatarlarının Çindən birbaşa Avropaya və Aralıq dənizinə getməsi mümkün olacaq. Həmçinin, Hindistan-Fars-Körfəzi-İran-Azərbaycan-Gürcüstan-Ukrayna-Avropa istiqaməti üzrə daşımaların həcmi artacaq. Bunun Azərbaycan üçün əhəmiyyəti həm də odur ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu işə düşəndən sonra blokada şəraitində olan Naxçıvanla da əlaqələr asanlaşacaq. Bunu bu günlərdə Türkiyənin nəqliyyat, dənizçilik və kommunikasiya naziri Əhməd Arslan da təsdiq edib: "Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun istifadəyə verilməsindən sonra Ədirnədən qatar vasitəsilə Qarsa, oradan da Qazaxıstana, Türkmənistana, hətta Çinin şimalına yük daşımaq mümkün olacaq. Bir də buna alternativ olan Qars üzərindən İqdır-Dilucu-Naxçıvan vasitəsilə İrana gedəcək xətti yaratmaq istəyirik. Bununla Türkiyə üzərindən Şərq istiqamətinə gedən yüklərin İrana, oradan Pakistana, Hindistana, Çinin cənubuna çata biləcəyi bir dəhlizi tamamlamış olacağıq". O, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsinin bir qolu olan Qars-İqdır-Dilucu-Naxçıvan dəmir yolu layihəsinin bölgənin inkişafında xüsusi əhəmiyyət kəsb edəcəyindən danışıb.
İndiyə qədər ölkəsinin şərq hissəsində yetişən bölgəyə məxsus meyvə və tərəvəzlərin xarici bazarlara çatdırılmadığını deyən nazir bildirib ki, bu səbəbdən yerli istehsal artmır. Nazir həmin məhsulların dəmir yolu vasitəsilə xarici bazarlara çıxarıla biləcəyini vurğulayıb. O həmçinin qeyd edib ki, bu, gələcəkdə istehsalı da artıra bilər. Arslan planlanan Qars-İqdır-Dilucu-Naxçıvan dəmir yolu xəttində yalnız Türkiyənin deyil, İran və Azərbaycanın da tərəf olduğunu bildirib: "Biz bu layihənin üzərində çalışarkən Azərbaycan və Naxçıvanla çox sıx əlaqədə olduq. Eyni zamanda İranla birlikdə danışıqlar aparmışıq. Artıq müəyyən bir mərhələyə gəlib çatmışıq. Təbii, beynəlxalq layihələr, Bakı-Tiflis-Qars təcrübələrimiz göstərdi ki yalnız bir ölkənin hazır olması yetərli deyil. Burada digər ölkələrin də hazır olması lazımdır". Bütün bunlar tezliklə yükdaşımalardan Azərbaycanın əhəmiyyətli dərəcədə gəlir götürəcəyini deməyə əsas verir.
Tahir TAĞIYEV
