Pərviz Heydərov: "Valyuta bazarında sabitlik yaranıb, inflyasiyanın artım dinamikası zəifləyib"
Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) iyun ayının ortalarında uçot dərəcəsinə təkrar baxılması məsələsini müzakirə etməyi planlaşdırır. Bunu jurnalistlərə açıqlamasında Mərkəzi Bankın rəhbəri Elman Rüstəmov deyib. Onun sözlərinə görə, may ayında keçirilmiş monitorinq göstərib ki, inflyasiya azalmaqda davam edir: "Bu vəziyyətdə uçot dərəcəsinin yumşaldılması məsələsi aktuallaşır. İyunun ortalarında AMB-nin İdarə Heyətinin iclasında bu məsələnin müzakirə olunması gözlənir".
AMB rəhbəri, həmçinin, istehlak qiymətləri indeksi ilə bağlı vəziyyətin yaxşılaşdığını vurğulayıb: "Biz inflyasiyanın dinamikasını izləyirik və müsbət prosesləri müşahidə edirik. 2017-ci ilin ilk dörd ayı ərzində inflyasiya ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə daha az olub".
Onu da qeyd edək ki, 14 sentyabr 2016-cı ildən etibarən Azərbaycanda uçot dərəcəsi 15 %-dir. Ümumiyyətlə, AMB-nin mərkəzi kredit resursları üzrə qiymət səviyyəsini müəyyən edən bu göstərici 2010-cu il oktyabrın 31-dək 2, 2011-ci il fevralın 28-dən 5, mayın 5-dən isə 5,25, 2012-ci il dekabrın 10-dan yenidən 5, 2013-cü il fevralın 11-dən 4,75, 2014-cü il mayın 1-dən isə 4,25, həmin il iyulun 30-dan 3,5, 2015-ci il iyulun 13-ü tarixdən 3% təşkil edirdisə, keçən il fevralın 15-dən 5, avqustun 8-dən 9,5, sentyabrın 14-dən isə 15 % səviyyəsində müəyyən edilib. Sonuncu dəfə uçot dərəcəsi 2008-ci il iyun ayının 8-də 15 % olub.
Maraqlıdır, sözügedən məsələ ilə bağlı AMB-nin hansı qərar verəcəyi gözlənir? Sözügedən məsələni dəyərləndirən iqtisadçı-ekspert Pərviz Heydərov hesab edir ki, konkret hansı qərar veriləcəyi məlum olmasa da, uçot dərəcəsinin aşağı salınmasına ehtiyac var: "İqtisadi aktivliyi yalnız kəmiyyət yumşaldılması, yəni dövriyyəyə daha çox nağd pul buraxmaq yolu ilə artırmırlar. Bu, əslində, heç mümkün də deyil. Ümumiyyətlə, pul tələb olunduğu halda, dövriyyəyə buraxılmalıdır. Əlavə əks təsirlər, məsələn, inflyasiya yaratmasın deyə. Yoxsa, bu, bəzilərinin iddia etdikləri kimi, tələb yaratmaq üçün deyil. AMB nağd pul kütləsinin həcmini azaltmaq və yaxud sıxışdırmaq üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə edir və təkcə uçot dərəcəsini qaldırmaqla buna nail olmaq siyasəti yürütmür. Məsələn, depozit hərraclarının keçirilməsi vasitəsilə banklardan manat vəsaitini cəlb etmək də bura daxildir. Yaxud da nağd əməliyyatların ləğv olunması və sair kimi addımları misal göstərmək olar. Bunların hər biri effektivlilik baxımından çox mühüm vasitədir və çox ciddi nəticələr verib. Hazırda isə mənzərə dəyişib. Valyuta bazarında sabitlik yaranıb, inflyasiyanın artım dinamikası zəifləyib. İqtisadiyyatda 2 ildir ardıcıl davam edən geriləmə prosesi dayanıb və artıq stabilləşmə müşahidə edilir. Manatın dollara qarşı dəyəri isə yanvarda 8,23 % ucuzlaşmaya baxmayaraq, valyuta bazarında "alov" tədricən yatmağa başladı. Hansı ki, inflyasiyanı sürətləndirən də, əslində, elə məhz bu amil idi. Yəni pul-kredit siyasəti sərtləşdirildiyi halda, inflyasiya göstəricisi azalmaq əvəzinə yüksəlib. 2016-cı il ərzində inflyasiyanın 12 % ətrafında təşkil edəcəyini hökumət əvvəldən bildirmişdi. Odur ki, bu il üçün hökumətin nail olmaq istəyəcəyi əsas hədəf də məhz inflyasiyanı birrəqəmli səviyyəyə endirməkdən ibarət olacaq. Bu, 2017-ci ildə ölkəmiz üçün əsas makroiqtisadi göstərici sayılacaq. 2017-ci il üçün rəsmi olaraq isə 7,3 % inflyasiya səviyyəsi nəzərdə tutulub. Hələlik bəlli deyil ki, AMB dərəcəni hansı səviyyədə aşağı salacaq. Demirəm ki, uçot dərəcəsi aşağı salınan kimi dövriyyədə nağd manat kütləsi artacaq. Ancaq buna həqiqətən də böyük ehtiyac var".
Vidadi ORDAHALLI
