Azərbaycanın birbaşa iştirakı və təşəbbüsü ilə həyata keçirilən nəqliyyat dəhlizlərinin işə düşməsi fonunda ölkə üzərindən daşınan yüklərin həcmində çox böyük artım olması gözlənir. Bunun əsas səbəblərindən biri Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin çatdırılma müddətinin çox qısa olması, eyni zamanda ucuz başa gəlməsidir.
Bunlardan biri də "Cənub-Qərb" nəqliyyat dəhlizidir. Həmin dəhliz üzrə yüklər 7 gün ərzində daşınacaq. "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin sədri Cavid Qurbanov bildirir ki, "Cənub-Qərb" nəqliyyat dəhlizi Avropa ilə Hindistan arasında yüklərin daşınmasına hesablanıb: "Cənub-Qərb" nəqliyyat dəhlizi İran, Azərbaycan, Gürcüstan, Ukrayna vasitəsilə Hindistandan Avropaya və əks istiqamətdə yüklərin daşınmasında vaxt itkisini azaldır. İlkin hesablamalara əsasən, bu dəhliz üzrə yükdaşımaları 7 gün ərzində həyata keçirmək mümkün olacaq". Məlumat üçün bildirək ki, alternativ marşrutlarda çatdırılma vaxtı 30-35 gün təşkil edir. Azərbaycan üzərindən isə yüklərin daşınması üçün maksimum 1 həftə tələb olunur. Aydındır ki, belə vəziyyət həm də yüklərin daşınmasının daha ucuz başa gəlməsinə imkan verir.
Qeyd edək ki, "Cənub-Qərb" nəqliyyat dəhlizi üzrə razılaşma "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC-nin təşəbbüsü ilə 2016-cı ildə Azərbaycan, Gürcüstan, İran və Ukrayna tərəfindən Bakıda imzalanıb. Həmin nəqliyyat dəhlizinin inkişaf perspektivi isə, ekspertlərə görə, tam realdır. Belə ki, Avropa İttifaqı ölkələri ilə ticarət dövriyyəsini ildən-ilə genişləndirən Hindistan, İran və Körfəz dövlətləri yükdaşımaların daha səfrəli olmasında maraqlıdır. Azərbaycan artıq müvafiq nəqliyyat infrastrukturunu formalaşdıraraq prosesə getdikcə daha çox töhfə verir. "Cənub-Qərb" dəhlizinin digər marşrutlarla, xüsusilə Süveyş kanalından keçən dəniz yolu ilə müqayisədə əsas üstünlüyü tranzit məsafəsinin və vaxtının iki-üç dəfə az olmasıdır. Məsələn, dəniz yolu ilə daşıma İran körfəzi və Hindistandan Avropaya təqribən 30-45 gün təşkil edirsə, "Cənub-Qərb" dəhlizi bu müddəti əhəmiyyətli dərəcədə qısaldacaq. Bir sözlə, əlverişli coğrafi mövqe, nəqliyyat infrastrukturunun təkmilləşdirilməsi, həyata keçirilən irimiqyaslı layihələr sırasında bu dəhlizin yer alması Azərbaycanın tranzit və yükdaşıma potensialından daha səmərəli istifadə edilməsinə geniş imkan yaradır.
Bakı-Tiflis-Qars dəmiryolu xəttinin işə düşməsi ilə "Cənub-Qərb" dəhlizindən istifadə daha da genişlənəcək. Digər tərəfdən "Şimal-Cənub" tranzit dəhlizinin işə düşməsi Azərbaycan üzərindən yükdaşımaları daha da artıracaq.
Bu dəhliz tranzit yüklərin Hind okeanı və Fars körfəzində yerləşən limanlardan Bəndər-Xomeyni və Bəndər-Abbas limanlarına, oradan isə dəmir yolu ilə İran, Azərbaycan və Gürcüstan ərazisindən keçərək Qara dəniz hövzəsində yerləşən limanlara və əks istiqamətdə iqtisadi baxımdan daha əlverişli şəraitdə çatdırılmasını təmin edəcək. Hesablamalara görə, mövcud infrastruktur nəzərə alınarsa, bu dəhliz üzrə Bəndər-Abbas limanından Poti və Batumi limanlarına yükdaşımaları 7 gün, Mumbai limanından isə 14 gün ərzində reallaşdırmaq mümkündür. "Şimal-Cənub" tranzit dəhlizinin işə düşməsi üçün isə hazırda Qəzvin-Rəşt-Astara dəmir yolu xəttində intensiv işlər gedir. Yolun tikintisinin gələn il yekunlaşması gözlənir. İlkin olaraq 5 milyon ton, daha sonra isə il ərzində 10 milyon ton yükün Gürcüstana, oradan isə Qara dəniz vasitəsilə Ukraynaya daşınması nəzərdə tutulub. "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi həm də çox mühüm geosiyasi layihədir və Cənub Qafqaz regionunda, Xəzər bölgəsində Azərbaycanın mövqelərinin möhkəmləndirilməsi üçün yeni imkanlar açır. Azərbaycan Rusiyanın Cənuba, İranın isə Şimala önünü açmaqla region üçün geosiyasi sabitliyin təmin edilməsi və risqlərin önlənməsində mühüm rola malik olur. Bu da Azərbaycanın perspektivi və qlobal müstəvidə mövqeyi baxımından çox vacibdir. Ekspertlər hesab edir ki, geosiyasi risqlərin getdikcə artması və qlobal miqyasda rəqabət və qarşıdurma meyllərinin güclənməsi fonunda Azərbaycanın bu rolu ölkənin sabit məcrada inkişafına yeni təminatlar yarada biləcək potensiala malikdir. Bütün bunlar isə Azərbaycanın iqtisadi və siyasi mövqelərinin daha da güclənməsinə xidmət edir.
Tahir TAĞIYEV
