Pərviz Heydərov: "Bu ilin payız aylarında keçiriləcək ikinci Şoppinq Festivalı ilə birgə hər iki tədbirə təqribən 1 milyondan artıq vəsait xərclənəcək ki, bundan da dəfələrlə çox gəlir əldə edilməlidir"
"Azərbaycan Respublikasında turizmin inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 sentyabr 2016-cı il tarixli Sərəncamında və "Azərbaycan Respublikasında ixtisaslaşmış turizm sənayesinin inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi"ndə ölkəmizdə müasir turizm sənayesinin formalaşdırılması, onun ölkə iqtisadiyyatındakı xüsusi çəkisinin daha da artırılması, turizmdən gələn gəlirlərin çoxalması, eləcə də Azərbaycanın turizm cəlbediciliyinin yüksəldilməsi və xarici turistlərin ölkəyə gəlişinin stimullaşdırılması məqsədilə 2017-ci ildən başlayaraq hər il ölkədə ticarət festivallarının keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Bu il Bakıda aprel 10-dan may 10-dək ilk ticarət festivalı keçirilir. Ticarət festivalının keçirilməsində məqsəd ölkəyə gələn turistlərin sayını artırmaq, turizm, pərakəndə ticarət, nəqliyyat və digər sahələrin inkişafına təkan verməkdir. Həmçinin, beynəlxalq turizm bazarında Azərbaycanın turizm imicini daha da möhkəmləndirəcək və ölkəyə ciddi iqtisadi faydalar gətirəcək.
Artıq 15 gündür paytaxt Bakı ərazisində Şoppinq Festivalı keçirilir. Festival başlayan gündən bəri şoppinqin keçirildiyi məkanlarda alış-veriş həvəskarlarını müşahidə etmək olur. İstər yerli, istərsə də xarici vətəndaşlar Bakıda keçirilən ticarət festivalından yararlanır.
Bir ay üçün nəzərdə tutulan festivalın 15 günü geridə qalıb. Adıçəkilən festival Azərbaycana iqtisadi və strateji nöqteyi-nəzərdən nə kimi töhfə verə bilər?
İqtisadiyyat Nazirliyinin İqtisadi İslahatlar Elmi-Tədqiqat İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Pərviz Heydərova müraciət etdik. O, "Bakı-Xəbər"ə açıqlamasında bildirdi ki, bu festival ilk dəfədir keçirilir və payız aylarında bir daha təşkil olunacaq: "Məqsəd isə çoxşaxəlidir: həm ticarəti inkişaf etdirmək, həm daxili və xarici turizmə əlavə stimul yaratmaq, həm də yerli istehsalı və sahibkarlığı həvəsləndirmək. Bir sözlə, qeyri-neft sektorunda daha bir yolla canlanmaya nail olmaq.
Ümumiyyətlə, məlum olduğu kimi, qeyri-neft sektorunun tərkibində turizm mühüm yer tutur və bu sahənin inkişafı digər sektorların da irəliləməsi üçün yol açır. Odur ki, hökumət ölkədə turizmin genişlənməsinə böyük diqqət yetirir və bu məsələyə kompleks yanaşır. Elə dövlət başçısının respublikada turizmin inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında keçən il sentyabrın 1-də imzaladığı sərəncamla Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti ilə birgə hər il ticarət festivalları keçirməyi təmin etməyi tapşırması da məhz bundan doğan zərurətlərdən irəli gəlir.
Bu, beynəlxalq təcrübədə də mövcuddur. Adətən bunda məqsəd ölkədə turizm və iqtisadi potensialı yüksəltmək, sahibkarlıq fəaliyyətini təşviq etmək və bu yolla da mövcud ticarət dövriyyəsini artırmaqdan ibarətdir.
Ancaq bu, sözsüz ki, təkcə festivalı keçirməklə baş verə bilməz. Yəni festivalda cəlbedici amillər də yaradılmalı, stimullaşdırıcı cəhətlər təşkil olunmalıdır. Bu baxımdan, elə həmin sərəncamla Maliyyə və Vergilər nazirliklərinə, Dövlət Gömrük Komitəsinə keçiriləcək Şoppinq Festivalında pərakəndə satış zamanı müvafiq güzəştlərin və təşviqlərin, vergi güzəştlərinin verilməsinə dair təkliflərin də hazırlanaraq ölkə başçısına təqdim edilməsinin tapşırılması təsadüfi qeyd olunmamışdı. Bunlardan birinin də "Tax-free" sistemi ilə bağlı olacağı aydın məsələ idi.
Məlum olduğu kimi, ölkədə artıq bir müddətdir, daha dəqiq desək, keçən ilin iyul ayından "Tax-free" sistemi fəaliyyət göstərir. Bunun məğzi əcnəbi və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin ölkə ərazisində alınmış istehsal və yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan mallara görə ödədikləri əlavə dəyər vergisini (ƏDV) geri qaytarmaqdan ibarətdir. Təbii ki, buna dair xüsusi qaydalar mexanizmi mövcuddur.
Ölkəmizdə vəsait ödəyib müəyyən adda mal alan xarici vətəndaşlara bunun ƏDV-yə aid hissəsinin sonradan geri qaytarılması bu dəfə yerli vətəndaşlar üçün də istifadə alətinə çevriləcək ki, bu da Şoppinq Festivalı dövründə baş verir və verəcək. Bu çox mühüm bir stimullaşdırıcı tədbirdir. Məsələn, indiyədək "Tax-free" sistemi çərçivəsində 1 milyon manatdan artıq pul vəsaitinin əcnəbilərə qaytarıldığı bildirilib. Sual oluna bilər ki, bəs bunun bizə, yəni ölkəmiz və dövlət büdcəmiz üçün nə xeyri var? Məsələ bundadır ki, büdcə ƏDV-dən 1 milyondan artıq vəsait itirsə də, digər vergi növlərindən əlavə gəlir qazanır. Belə ki, əcnəbilərin pul xərcləməsi və alışı artıb. Yəni qeyd olunan 1 milyon manatdan çox vəsaitin geri ödənişi hesabına ticarət genişlənir. Başqa sözlə, dövriyyə artır.
Yeri gəlmişkən, "Tax-free" sistemində 300 manat məbləğindən artıq alınmış mallar üzrə ƏDV-nin qaytarılması nəzərdə tutulurdu. Ancaq Şoppinq Festival dövründə vətəndaşlarımız üzrə bu məbləğ 100 AZN təşkil edəcək. Yəni, daha çox stimullaşdırıcı xarakter daşıyacaq. Deməli, pul xərcləmələri daha çox təşkil edəcək ki, ticarət xeyli cəlbedici xarakter daşıyacağından bir az da artacaq.
Festival dövründə ƏDV-nin qaytarılması qaydalarına dair də ayrıca mexanizm mövcuddur. Bu isə "Ticarət festivalları dövründə fiziki şəxslər tərəfindən Azərbaycan Respublikasının ərazisində alınmış istehsal, yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan mallara görə ödənilmiş əlavə dəyər vergisinin qaytarılması Qaydası"nın təsdiq edilməsi haqqında cari il fevralın 20-də imzalanmış Prezident fərmanı ilə müəyyən edilib. Qeyd edim ki, bundan da xaricilərin istifadə imkanı olacaq. Ancaq bu zaman həmin əcnəbi "Tax-free" sistemindən imtina etməli və iki sistemdən birini seçməlidir.
Yeri gəlmişkən, "Tax-free" sistemində olduğu kimi, festival dövründə də aksizli mallar, ərzaq məhsulları, dərman preparatları və tibbi ləvazimatlar, ölkə daxilində satışı ƏDV-dən azad edilən mallar, çərçivəyə salınmamış, emal edilməmiş və ya çeşidlənməmiş qiymətli daşlar, külçə şəklində qiymətli metallar, nəqliyyat vasitələri və onların ehtiyat hissələri kimi malların satışından tutulan ƏDV geri qaytarılmayacaq.
Göründüyü kimi, məqsəd daha çox satış həyata keçirmək, ticarəti yüksək təşkil etmək, mümkün dərəcədə böyük məbləğlərdə pul vəsaitlərinin xərclənməsinə nail olmaqdır. Nəticədə həm daxili, həm də xarici turizmin inkişafına əlavə dəstək əldə olunacaq, ticarət dövriyyəsi genişlənməklə və dövlət büdcəmizin də şaquli deyil, məhz üfiqi istiqamətdə milyonlarla vəsait qazanacağı imkanı yaranmaqla bir sıra yerli məhsulların istehsalçılarında stimul təşəkkül tapacaq.
Sonda bir məqama da toxunum. Bu ilin payız aylarında keçiriləcək ikinci festivalla birgə hər iki tədbirə təqribən 1 milyondan artıq vəsait xərclənəcək ki, bundan da dəfələrlə çox gəlir əldə edilməlidir və ediləcək".
Günel CƏLİLOVA
