Son günlər mətbuat səhifələrində ölkənin mövcud iqtisadi vəziyyətini az qala "fəlakətin bir addımlığındayıq" kimi təqdim etməyə cəhdlər göstərilir. Bəli, bütün dünyada gedən iqtisadi geriləmələr Azərbaycandan da yan keçməyib. Ancaq bu, fəlakət deyil!
Biz bu gün 3,9% ümumi iqtisadi azalmanı və 11% illik inflyasiyanı fəlakət sayıb "SOS" çağırışı ediriksə, onda səriştəsiz idarəçilik nəticəsində 1991-1993-cü illərdə iqtisadiyyatda yaranmış o xaosa nə ad verməliyik? İqtisadçı olan hər kəs çox gözəl bilir ki, məhz həmin o durumdan sonradan ölkədə 1700-1800% illik inflyasiya baş verdi. Yaranmış vəziyyətdə iqtisadiyyatın bərpasına yönəlik addımlar yalnız 1993-cü ilin sonlarından atılmağa başlandı. Ona qədər isə iqtisadiyyatın acınacaqlı halı heç kimi maraqlandırmırdı. Məhz 1993-cü ilin sonlarından başlayan sistemli bərpa tədbirləri 1995-ci ilin axırlarına yaxın vəziyyətin sabitləşməsinə gətirib çıxara bildi.
Bu gün iqtisadi duruma "SOS" qiyməti verərkən istifadə olunan bütün məlumatlar Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarıdır. Bu həmin o Statistika Komitəsidir ki, ölkədə iqtisadi artım templəri yüksək olduğu dönəmlərdə müxalif cəbhədə hər dəfə onun rəqəmlərinə bir inamsızlıq ifadə olunurdu. Bu gün nədənsə Dövlət Statistika Komitəsinin yayımladığı və real iqtisadi durumu əks etdirən bu rəqəmlərdən hər kəs məmuniyyətlə istifadə edib, mövcud iqtisadi duruma qiymət verməyə çalışır və heç kim onların dürüstlüyünü şübhə altına almır. Yaxşı, əgər bu məlumatlar qəbul edilirsə, onda nə üçün onların yalnız iqtisadiyyatın haradasa gerilədiyini göstərən hissələrindən istifadə olunur? Axı keçənilki Ümumi Daxili Məhsulun 45.1 milyard manatdan cəmisi 1,7 milyard manat və ya 3,9% azalması nə üçün "SOS" qiyməti almalıdır? Axı başqa sahələrdə müsbət nəticələr az deyil! Cari ilin doqquz ayında sənaye məhsullarının istehsalında 0,2%, qeyri-neft sənayesində 3,6%, çox əlverişsiz iqlim şəraitinə baxmayaraq kənd təsərrüfatında 2,4%, informasiya və rabitə xidmətlərində 5,5% artım müşahidə olunub. 2016-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında əsas kapitala 10,3 milyard manat məbləğində vəsait yönəldilib. Bu vəsaitin 8,2 milyard manatı və ya 80,2 faizi məhsul istehsalı obyektlərinin, 1,6 milyard manatı (15,5 faizi) xidmət sahələri üzrə obyektlərin, 440,3 milyon manatı (4,3 faizi) isə ümumi sahəsi 1205,5 min kvadrat metr olan yaşayış evlərinin tikintisinə sərf olunub. Əsas kapitala yönəldilmiş vəsaitlərin 4,0 milyard manatını və ya 39,0 faizini daxili investisiyalar, 6,3 milyard manatını və ya 61,0%-ni xarici investisiyalar təşkil edib. Ağıllı xarici investorlar iqtisadiyyatı "SOS" çağırışı vəziyyətində olan bir ölkəyə onun büdcəsinin gəlirlərinin 40%-dən çox olan bir həcmdə investisiyanı heç vaxt yatırmazlar! İqtisadiyyatı "SOS" durumda olan bir ölkəyə Davos İqtisadi Forumu rəqabət qabiliyyətliliyinə görə 37-ci yeri heç vaxt verməz. İqtisadiyyatı "SOS" durumda olan bir ölkənin 40 milyard dollardan çox valyuta rezervləri ola bilməz! Bu qəbildən olan çoxlu başqa misallar da gətirmək olar...
Mən artıq iki ilə yaxındır ki, iqtisadi mövzuda yazan həmkarlarımı obyektiv olmağa səsləyirəm. Nöqsan olan məqamları isə heç bir yazardan az tənqid etmirəm. Tənqid edərkən obyektivliyi itirmək olmaz! Obyektivliyi itirməklə müəllif özünün bütün yazdıqlarını şübhə altına almış olur.
Azərbaycan iqtisadiyyatının mövcud durumunu düzgün qiymətləndirməyən və pessimist əhval-ruhiyyəyə köklənmiş həmkarlarıma sonda onu demək istəyirəm ki, bir ölkənin iqtisadiyyatına 9 ayda az qala Gürcüstan və Ermənistanın bir illik büdcəsi qədər investisiya yatırılırsa, hansı "SOS"dan söhbət gedə bilər? Unutmayın, biz nə qədər arıqlasaq da, tək dərimiz bir ....... yükü qədərdir!
Bu gün yaranmış durumda hökumət əl-qolunu yanına salıb heç nə etməsəydi, rahatsızlıq üçün əsas ola bilərdi. Son bir ildə qəbul edilmiş və ölkə iqtisadiyyatında kardinal dəyişikliklərə aparan qətiyyətli qərarlar yaxın iki ildə ölkə iqtisadiyyatının neft amilindən asılılığını tam aradan qaldıracaq və iqtisadi artım templəri təmin olunacaq. Buna heç kimin şübhəsi olmasın...
Fikrət Yusifov, İqtisad elmləri doktoru, professor
