Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) mayın 1-dən etibarən 1967-ci ildən bəri üzvü olduğu Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatından (OPEC) çıxacağını açıqlayıb. BƏƏ eyni zamanda Rusiyanın rəhbərlik etdiyi OPEC+ alyansından çıxır.
Əmirliyin Energetika və İnfrastruktur Nazirliyi OPEC və OPEC+ alyansından çıxmaq qərarının səbəblərini də açıqlayıb. Nazirliyin məlumatına görə, qərar ölkənin uzunmüddətli iqtisadi vizyonuna və dəyişən enerji profilinə uyğun olaraq qəbul edilib və daxili enerji istehsalına əhəmiyyətli investisiyalar həlledici amil olub.
BƏƏ-nin energetika naziri Süheyl Məhəmməd əl-Məzrui “Reuters” agentliyinə bildirib ki, qərar tamamilə müstəqil şəkildə verilib. Səudiyyə Ərəbistanı ilə məsləhətləşmə aparılıb-apılmadığına gəlincə, Məzrui bildirib ki, BƏƏ bu məsələni başqa heç bir ölkə qarşısında qaldırmayıb.
OPEC-i neft qiymətlərini süni şəkildə şişirtməklə "dünyanı aldatmaqda" günahlandıran ABŞ prezidenti Donald Trampın təzyiqi nəticə verib. BƏƏ-nin qrupdan çıxmaq qərarından sonra ölkə prezidenti Məhəmməd bin Zayedin müşaviri Ənvər Qarqaş regional ölkələrə qarşı qınaq dolu bir açıqlama yayıb: "Körfəz Əməkdaşlıq Şurası ölkələri bir-birini lojistik cəhətdən dəstəkləsələr də, siyasi və hərbi cəhətdən tarixən ən zəif mövqelərdə olublar. Ərəb Liqasından bu zəif mövqeyi gözləyirdim və buna təəccüblənmədim, amma Əməkdaşlıq Şurasından bunu gözləmirdim və buna təəccübləndim".
Hörmüz boğazında gəmiçilik məhdudiyyətləri davam etdiyi bir vaxtda BƏƏ-nin qrupdan çıxması qlobal enerji təchizatı ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi daha da artırıb. “Reuters” yazır ki, bu qərardan sonra kartelin faktiki lideri olan Səudiyyə Ərəbistanı neft bazarlarını sabitləşdirmək və kvotaları idarə etməkdə ən vacib müttəfiqini itirərək ortada tək qalıb.
1960-cı ildə İran, İraq, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı və Venesuela tərəfindən qurulan OPEC, üzv ölkələrin neft siyasətini birləşdirməyi və bazarda qiymət sabitliyini təmin etmək məqsədi daşıyan beynəlxalq bir təşkilat kimi ortaya çıxıb. İllərdir kvotalar vasitəsilə qlobal tədarükü idarə edən təşkilat, BƏƏ-nin getməsi ilə üçüncü ən güclü istehsalçısını itirmiş oldu.
BƏƏ uzun müddətdir ki, gündə 5 milyon barel istehsal gücünə çatmağı hədəfləyir. Hazırkı OPEC kvotalarının bu investisiyalara və gəlir artışına mane olması Əbu-Dabi hökumətini müstəqil hərəkət etməyə məcbur edir.
Bundan əlavə, Hörmüz boğazının bağlı olduğu hazırkı müharibə şəraitində, BƏƏ boğazdan yan keçən Fuceyra boru kəməri sayəsində strateji ixrac üstünlüyünə malikdir. Bu, BƏƏ-yə heç bir təşkilatdan asılı olmadan qlobal bazara birbaşa çıxış imkanı verir.
Səudiyyə Ərəbistanı və İraqdan sonra təşkilatın üçüncü ən böyük istehsalçısı olan BƏƏ-nin getməsi OPEC üçün təkcə istehsal itkisi deyil, həm də Körfəzdə diplomatik birliyin pozulması deməkdir. Qiymət təyinetmə gücü zəifləyən Səudiyyə Ərəbistanı neft bazarlarını idarə etməkdə ən vacib müttəfiqini itirərək ortada tək qalıb.
İran müharibəsi başlayandan sonra Yaxın Şərqdən Avropaya reaktiv yanacaq idxalı demək olar ki, tam dayanıb. Müharibənin istehsal zəncirində yaratdığı gübrə çatışmazlığının gələn ilin taxıl məhsuluna da mənfi təsir göstərəcəyi gözlənilir.
Tahir TAĞIYEV
