İlham Şaban: "Hökumətin proqnozlarına əsasən, həm bu il, həm də gələn il Azərbaycanda neft hasilatı azalmaqda davam edəcək"
OPEC-in hesabatına əsasən, 2026-cı ilin yanvar ayında Azərbaycanda xam neft hasilatı gündə orta hesabla təxminən 459 min barel təşkil edib. Bu göstərici 2025-ci ilin dekabr ayı ilə müqayisədə demək olar ki, eyni səviyyədədir, noyabr ayı ilə müqayisədə isə bir qədər artım var. 2025-ci il üzrə ölkədə gündəlik orta neft hasilatı 461 min barel olub ki, bu da 2024-cü ilin göstəricisindən aşağıdır.
2025-ci ildə qaz kondensatı da daxil olmaqla ümumilikdə 27,7 milyon ton neft hasil edilib. Bunun 16,2 milyon tonu “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlarının payına düşüb. “Şahdəniz” yatağından 3,8 milyon ton, “Abşeron” yatağından 0,6 milyon ton neft hasil olunub. SOCAR tərəfindən isə 7,1 milyon ton neft istehsal edilib.
Hesabat dövründə qaz kondensatı daxil olmaqla 23,1 milyon ton neft ixrac olunub. Bunun təxminən 20 milyon tonu konsorsiumların, 2,5 milyon tonu SOCAR-ın, 0,6 milyon tonu isə JOCAP-ın payına düşüb.
Yəni OPEC-in hesabatına görə, 2025-ci ildə Azərbaycanda neft hasilatı orta hesabla gündə 461 min barel təşkil edib. Bu göstərici 2024-cü ildə günə 481 min barel olub. Bu ilin yanvar ayında gündəlik hasilat ötən ilin orta göstəricisi ilə müqayisədə daha 2 barel azalaraq 459 barel təşkil edib. Bu azalma bu ilin qalan aylarında də davam edə bilərmi?
Yanvar ayında gündəlik hasilatın 461 min bareldən 459 min barelə enməsi rəqəmsal olaraq böyük fərq deyil və bu, aylıq texniki dəyişmə kimi də qiymətləndirilə bilər. Neft hasilatında bir ay ərzində bir neçə min barellik artım və ya azalma normal hal sayılır. Buna görə də yalnız bir ayın göstəricisinə əsaslanaraq ilin qalan hissəsində davamlı azalma olacağını demək düzgün olmaz.
Bununla belə, son iki ilin ümumi mənzərəsinə baxdıqda azalma tendensiyası görünür. 2024-cü ildə orta gündəlik hasilat 481 min barel olduğu halda, 2025-ci ildə bu rəqəm 461 min barelə düşüb. Bu isə artıq struktur xarakterli enişin mövcud ola biləcəyini göstərir. Azərbaycanın əsas neft yataqlarında, xüsusilə “Azəri-Çıraq-Günəşli” blokunda hasilat uzun illərdir ki, pik dövrünü keçib və təbii azalma mərhələsinə daxil olub. Köhnə yataqlarda hasilatın tədricən azalması normal prosesdir və bu, yeni investisiyalar və əlavə qazma işləri ilə müəyyən qədər kompensasiya olunur.
Azalmanın davam edib-etməməsi bir neçə əsas amildən asılı olacaq. Əgər mövcud yataqlarda əlavə texniki tədbirlər görülməzsə və yeni məhsuldar quyular istismara verilməzsə, təbii azalma prosesi davam edə bilər. Digər tərəfdən, beynəlxalq bazarda neftin qiyməti və OPEC+ çərçivəsində qəbul olunan qərarlar da hasilat səviyyəsinə təsir göstərir. Qiymətlər yüksək olduqda və ya hasilat kvotaları dəyişdikdə istehsal strategiyası yenidən nəzərdən keçirilə bilər.
Eyni zamanda, planlı təmir işləri və ya müvəqqəti texniki dayanmalar da aylıq statistikaya təsir edə bilir. Bəzən ilin əvvəlində və ya müəyyən rüblərdə texniki səbəblərdən hasilat aşağı düşür, lakin sonrakı aylarda yenidən bərpa olunur. Buna görə yanvar göstəricisi hələ ümumi ilin dinamikasını tam əks etdirməyə bilər.
Ümumilikdə, uzunmüddətli perspektivdə Azərbaycanın neft hasilatında tədrici azalma ehtimalı real görünür, çünki əsas yataqlar artıq yetkin mərhələdədir. Lakin ilin qalan aylarında azalmanın sürətlənib-sürətlənməyəcəyi investisiya həcmi, texniki tədbirlər, qlobal bazar şərtləri və OPEC+ siyasətindən asılı olacaq. Hazırkı 2 min barellik fərq isə daha çox statistik dəyişmə kimi qiymətləndirilə bilər və hələlik kəskin eniş siqnalı hesab olunmur.
Neft sənayesi üzrə mütəxəssis İlham Şabanın "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasına görə, OPEC-in göstəriciləri Azərbaycan Energetika Nazirliyinin neft hasilatı ilə bağlı açıqladığı rəqəmləri təsdiqləyir: "Hökumətin proqnozlarına əsasən, həm bu il, həm də gələn il Azərbaycanda neft hasilatı azalmaqda davam edəcək. Hasilatın stabilləşməsi isə, proqnozlara görə, 2028-ci ilə təsadüf etməlidir. Lakin bu proqnozun reallıqda nə qədər doğrulacağını zaman göstərəcək."
Akif NƏSİRLİ
