Devalvasiyadan sonra aktuallaşan problemli kredit problemi hələ də qalmaqdadır. Azərbaycan Mərkəzi Bankının açıqladığı rəqəmlərə əsasən, 2023-cü ilin fevralında Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi yüksəlib. Belə ki, 2023-cü ilin 1 fevral-da 583.8 milyon manat olan problemli kreditlərin həcmi 606.1 milyon manata yüksəlib. Bu da cəmi kredit portfelində (20 mlrd. 347.1 mln. manat) 2.88%-dən 2.98%-ə qalxması deməkdir.
Hesabat tarixinə, 16 milyard 370.7 milyon manatlıq milli vaıyutadakı kreditlərin 448.6%-ni problemli kreditlər təşkil edib.
3 milyard 919.1 milyon manat ekvivalentində olan xarici valyutada olan kreditlərin 157.6 milyon manat ekvivalentini vaxtı keçmiş kreditlər təşkil edib.
Xarici valyutada problemli kreditlərin həcmi aylıq müqayisədə 3% artıb.
Xarici valyutada olan problemli kreditlərin cəmi xarici valyutada olan kreditlərdə payı son ayda 3 faizdən 4 faizə qədər yüksəlib.
“Qarşıdakı dövrdə problemli kreditlərin artma ehtimalı daha çoxdur, bu da bazardakı...”
Problemli kreditlərin nə səbəbdən artması barədə fikir bildirən iqtisadçı ekspert Kamran Məmmədli bildirdi ki, problemli kreditləri yaradan səbəblərdən biri ölkədəki iqtisadi vəziyyətdir. Qiymət artımı gəlirlərə uyğun deyil. Bu da problemli kreditləri artırır: “Qiymət artdıqda vətəndaş maaşını daha çox xərcləyir, artıq krediti ödəyə bilmir. O baxımdan problemli kreditlərin qarşısını almağın ən yaxşı yolu iqtisadi inkişafa nail olmaqdır. Yəni insanların gəlirləri qiymətlərdən daha sürətlə artmalıdır. Amma yaxın dövrdə buna nail olmaq mümkün deyil. Qarşıdakı dövrdə problemli kreditlərin artma ehtimalı daha çoxdur. Bu da bazardakı bahalaşma ilə bağlıdır. İndiki şəraitdə problemli kreditlər yalnız o halda artmayacaq ki, kredit verilməsi azalacaq. Bu yaxınlarda Mərkəzi Bank kreditlərin verilməsi qaydalarında dəyişiklik etdi ki, banklar daha çox istehlak krediti verməsin. Çünki Mərkəzi Bank qorxur ki, banklar daha çox istehlak krediti versələr, insanların maddi vəziyyəti pisləşər və problemli kreditlər artar. Banklar yeni qaydaya riayət etsələr, problemli kreditlər elə də çox artmaz”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, problem 2023-cü ilin yanvar və fevral ayları deyil, ötən ilin sonuncu rübü ilə bağlıdır. Çünki qanunvericilikdə 90 gündən çox gecikmə olduğu halda, kredit vaxtı keçmiş hesab edilir.
Ekspert deyir ki, Azərbaycanda problemli kreditlərin həcmi 3 faiz ətrafındadır. Qəbul edilən hədd olmasına baxmayaraq, bu sayı da azaltmaq üçün müəyyən işlər görülməlidir.
Günel CƏLİLOVA
