Məlum olduğu kimi, bəzi bitki toxumları, çörəkçilik məhsulları, heyvan yemləri, yem əlavələri, gübrələr gömrük rüsumundan azad edilib. Baş nazir Əli Əsədov bununla bağlı müvafiq qərar imzalayıb. Qərarla xarici iqtisadi fəaliyyətin kodlarına uyğun olaraq bəzi bitki toxumları, çörəkçilik məhsulları, heyvan yemləri, yem əlavələri, gübrələr 2023-cü ilin sonunadək idxal gömrük rüsumundan azad edilib.
Qeyd edək ki, heyvan yemlərinin gömrük rüsumundan azad edilməsi ötən il də tətbiq edildi və bu müddətdə quş, yaxud mal ətinin qiymətində heç bir azalma müşahidə edilmədi. Əksinə, mal və qoyun ətinin qiymətində bahalaşma yaşandı. Nazirlər Kabinetinin yeni qərarı isə fevralın 7-dən qüvvəyə minib. Ancaq ötən 3 gün ərzində də qiymətlərdə, xüsusilə qoyun ətinin qiymətində artım özünü göstərir. Belə ki, paytaxtın bəzi ərazilərində qoyun əti 18 manata satılır.
Maraqlıdır, yeni qərar qarşıdakı dövrdə ətin qiymətinə necə təsir edəcək?
Vüqar Bayramov: “Yem və yem əlavələrinin gömrük rüsumundan azad edilməsi aqrar məhsulların qiymətinin ucuzlaşmasına səbəb ola bilər”
Millət vəkili Vüqar Bayramov deyib ki, hökumətin fermerləri dəstəkləyən addımları bazara birbaşa deyil, dolayı mexanizmlə təsir edir: “Yem və yem əlavələrinin gömrük rüsumundan azad edilməsi, aqrar məhsulların qiymətinin ucuzlaşmasına səbəb ola bilər. Bütün bu dəyişikliklər sahibkarların xərclərinin azalmasına səbəb olacaq və bu da gözlənilir ki, idxal edilən məhsulların qiymətlərinə təsir göstərsin. Yəni xərclərin azalması həmin məhsulların qiymətlərinin də ucuzlaşmasına imkan yaradacaq. Ancaq bunun bazarda qiymətlərə necə təsir edəcəyini proqnozlaşdırmaq çətindir. Təəssüf ki, bəzi hallarda sahibkarların xərcləri azalsa da, onlar qiymət azalmalarına getmirlər. Bütün hallarda xərclər azaldığı üçün sahibkarlar tərəfindən idxal edilən məhsulların qiymətlərində endirimlər ola bilər”.
Akif Nəsirli: “Heyvan yemlərinin idxal rüsumundan azad edilməsi əsasən quş yemlərinə şamil olunur, nəinki…”
“Liberal İqtisadçılar” İB-nin sədri Akif Nəsirli bildirdi ki, ötən il may ayında idxal edilən heyvan yemləri gömrük rüsumundan azad edildi və bu qərar 31 dekabr tarixinədək qüvvədə olsa da, ötən 7 ay ərzində quş, yaxud digər ətlərin qiymətində ucuzlaşma müşahidə edilmədi: “Bunun da müəyyən səbəbləri var. Məlumdur ki, Azərbaycanda bazar inhisarçıdır və belə bazarda bu cür alətlər qiymətin azalmasına təsir edə bilmir. Fermerin, yaxud hansısa bir inhisarçı sahibkarın xərclərini azaldırıqsa və o, bazarda inhisarçıdırsa, heç vaxt azalan xərcə görə qiymətləri aşağı salmayacaq. Ola bilər ki, hökumət də pərdəarxası təzyiq etsin. Ancaq onlar da çox deyil, mərkəzləşmiş qaydada fəaliyyət göstərir və bazara təsir edən mərkəzləşmiş qüvvə var. İnhisarcı bazarda sahibkarın xərcini azaltmaqla qiymətləri ucuzlaşdırmaq mümkün deyil. Çünki biz bir tərəfdən sahibkarın xərcini azaldırıq, ancaq onun bazarda rəqibi yoxdur, kimdənsə ehtiyat etmir ki, hökumətin güzəştindən istifadə edib, onu bazardan çıxararlar qorxusu yoxdur. İnhisarçı olduğuna görə də azalan xərclər sahibkarın mənfəətini artırır və bir qədər də gücləndirir. Ümumilikdə isə heyvan yemlərinin idxal rüsumundan azad edilməsi əsasən quş yemlərinə şamil olunur, nəinki xırda və iribuynuzlu heyvanlara. Bu baxımdan onlara təsirləri çox aşağıdır. Digər tərəfdən də ötən il ölkədə otun qiyməti yüksəldi və bu baxımdan da bazarda mal, qoyun əti bahalaşdı. Quş ətində isə heç bir qiymət azalması müşahidə edilmədi. Mən ötən il də qərar qəbul ediləndə etiraz etmişdim ki, əgər məqsəd bazarda qiymətləri ucuzlaşdırmaqdırsa, bu baş verməyəcək”.
Günel CƏLİLOVA
