Kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətinin bazarlarda, iri ticarət mərkəzlərində, supermarketlərdə həddən artıq baha olması faktdır. Bazarda qiymətlər “od tutub yandığı” üçün camaat ümidini Bakıda həftəsonları təşkil edilən “Kənddən şəhərə” yarmarkalarına bağlayırdı ki, bəlkə fermerlər onların canını alverçilərdən qurtara.
Çox təəssüflər olsun ki, Bakıda həftəsonları təşkil edilən “Kənddən şəhərə” yarmarkaları özünü doğrultmur, kəskin tənqid edilir. Halbuki, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi bəyan edirdi ki, “Kənddən şəhərə” yarmarkalarının təşkil edilməsində məqsəd yerli sahibkarlarla alıcılar arasında əlaqə yaratmaq, alıcıların məhsulları birbaşa kəndlidən, sahibkardan almasını təmin etmək və alverçiləri sıradan çıxarmaqdan ibarətdir. Guya ki, bu yarmarkalara kəndlilər, sahibkarlar özləri öz əkdikləri, istehsal etdikləri məhsulları gətirəcəklər, camaat da onları bazar qıymətlərindən aşağı qiymətə ala biləcək.
Yarmarkalarla bağlı narazılıq edənlər arasında millət vəkilləri də var. Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin iclasında deputat Emin Hacıyev yarmarkaların təyinatına uyğun fəaliyyət göstərmədiyini, qiymətləri kəndlilərin deyil, vasitəçilərin təyin etdiyini söyləyib: “Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin təşkil etdiyi yarmarkalarda kəndlilərin iştirakından söhbət gedə bilməz. Özüm dəfələrlə bu yarmarkalarda olmuşam. Ortalıqda vasitəçilər var, onlar da yarmarkaları idarə edərək qiymətlərə təsir edirlər”.
Millət vəkili “bununla bağlı nazirlik hər hansı iş görməyi planlaşdırırmı”, - deyə sual da ünvanlayıb. KTN-in Torpaqlardan istifadəyə nəzarət şöbəsinin müdiri Firudin Tağıyev isə bildirib ki, yarmarkalara nazirlik tərəfindən nəzarət edilir: “Nəzarət qrupu yarmarkada qiymətlərin tənzimlənməsinə nəzarət edir. Ona görə də yarmarkada qiymətlər bazar qiymətlərindən yuxarı ola bilməz”.
Ekspertlər də israrla bildirir ki, kənd təsərrüfatı məhsullarının satış yarmarkasında kəndlilər iştirak etmir, şəhərli satıcılar, alverçilər işləyir.
“Alverçilər ya kəndlərdən, ya da bazarın ağzında qəpik-quruşa məhsulu kəndilidən alır və orada üç-dörd qatına satır, ona görə də yarmarka ilə bazarın qiymət fərqi, demək olar ki, yoxdur”
Iqtisadçı Kamran Məmmədli bildirdi ki, uzun illərdir bu problem müşahidə edilir. “Uzun illərdir ki, “Kənddən şəhərə” və başqa yarmarkalar alverçilər tərəfindən tutulub. O yarmarkalara kəndlilər buraxılmır. Buraxılsa da, çox az, çox nadir hallarda buraxılır, onların da kim olduğu bilinmir. Alverçilər ya kəndlərdən, ya da bazarın ağzında qəpik-quruşa məhsulu kəndilidən alır və orada üç-dörd qatına satır. Ona görə də yarmarka ilə bazarın qiymət fərqi, demək olar ki, yoxdur. Nəticədə nə olur? Məhsulunu ucuz qiymətə satan kəndli bir sıra hallarda gəlir əldə etmir, bankrot olur, zərərə düşür və artıq növbəti illərdə əkin əkməkdə maraqlı olmur. Çünki onun məhsulundan qazancı özü yox, bir qrup alverçi götürür. Bir qrupun mənafeyi üçün ölkənin bütün kənd təsərrüfatı məhv olur. Kəndlilər, fermerlər, şəxsi təsərrüfatı, bağı-əkini olanlar, heyvan saxlayanlar hamısı monopoliya cəngində məhv olub gedir. Bugünkü qlobal ərzaq böhranı şəraitində onsuz da bizim vəziyyətimiz yaxşı deyil. Biz təxminən 50 faiz idxaldan asılıyıq. Ölkə özünü, demək olar ki, heç bir məhsulla təmin edə bilmir. Bundan başqa, məhsulların maya dəyəri artıb böyük bir bahalaşma yaranıb. Satış bazarlarının düzgün təşkil olunmaması analoji problemi yaradır. Yəni kəndlilərə, fermerlərə öz məhsullarını satmaq üçün bazarlarda, yarmarkalarda yer ayrılmalıdır. Şərait yaradılarsa, kəndli gətirib öz məhsulunu yarmarkada satanda alverçi kimi 1 manata deyil, 50 qəpiyə satacaq. O qeyd etdi ki, nəticədə də kəndli 2 dəfədən çox gəlir əldə edəcək və ölkədə 2 qat ucuzluq yaranacaq. Görün, bir qrup alverçinin yarmarkalardan yığışdırılması ölkənin satış, qiymət bazarında necə böyük dəyişikliyə səbəb ola bilər . Ona görə də təklif edirəm ki, yarmarkalar məsələsinə çox ciddi fikir verilsin, bütün şəhərlərdə daimi yarmarkalar təşkil olunsun, ancaq ora kəndlilər buraxılsın. Bu halda həm də özünüməşğulluq problemi aradan qalxacaq, regionlarda işsizlik məsələsi aradan çıxacaq. Bundan isə həm istehsalçılar, həm dövlət, həm də əhali qazanacaq”.
Günel CƏLİLOVA
