Məlum olduğu kimi, yanvarın 24-də Mərkəzi Bank tərəfindən valyuta hərracı keçirilib. Maraqlı məqam ondan ibarətdir ki, valyuta hərracında banklar tərəfindən valyuta sifarişi verilməyib, yəni valyuta satışı olmayıb. Ondan əvvəlki hərracda isə satışın həcmi cəmisi 1.5 milyon dollar olub. Qeyd edək ki, bu, ilk belə haldır.
Maraqlıdır, hərracda valyuta sifarişi niyə verilməyib? Belə aydın olur ki, banklara əhalidən dollar almaq sərf edir, nəinki Mərkəzi Bankdan.
“Azərbaycanda Mərkəzi Bank yalnız pul siyasətini həyata keçirən qurum deyil, o həm də banklara nəzarət edən qurumdur”
Bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov qeyd etdi ki, ölkədə bankların hesabatlılığı tam şəffaf olmadığı üçün valyuta hərracında dolların satılmamasının səbəbini dəqiq demək mümkün deyil: “Düşünmək olar, bəlkə doğrudan da dollara tələbat yoxdur?! Amma tələbat olmasaydı banklar dolların alış məzənnəsini aşağı salardılar. Banklara dollar lazım olmasa, onlar əhalidən daha aşağı qiymətə - 1.67, 1.68 məzənnə ilə dollar almağa başlayar. Bununla sübut edə bilərlər ki, ona dollar lazım deyil. Amma vəziyyət belə deyil, məzənnəni yüksək saxlamaqla görürük ki, banklar dollar almaq istəyir və buna ehtiyacları var. Onu da deyim ki, banka dollara lazım deyilsə, hərraca çıxmaz. Bu zaman bank əhalidən də dollar almaqda maraqlı olmaz və məzənnəni də endirər. Amma banklar bunun heç birini etmir, deməli, onlara dollar lazımdır. Sadəcə, Mərkəzi Bankdan almaqda nəsə problemləri var. Ola bilər ki, Mərkəzi Bank hərrac keçirdiyini dildə deyə bilər, amma reallıqda satmır”.
Ə.Həsənov bildirdi ki, Azərbaycanda Mərkəzi Bank yalnız pul siyasətini həyata keçirən qurum deyil, o həm də banklara nəzarət edən qurumdur. Təsəvvür edin ki, kimdənsə nəsə alırsınız, eyni zamanda həmin şəxsə tabesiniz. Azərbaycanda bank bazarı əvvəlki kimi sərbəst deyil: “Hazırda qüvvədə olan qaydaya əsasən, vətəndaşlara illik 20 min manat məbləğində dollar almaq limiti qoyulub. Heç bir dövlət orqanı bu limiti öz üzərinə götürmür ki, bunu biz etmişik. Çünki qanunda belə bir bənd yoxdur və qanunsuzdur. Amma banklar bu qaydanı öz üzərlərinə götürüb. Guya banklar birləşib belə bir limit tərtib ediblər. Bankların əsas məqsədi pul qazanmaqdır. O niyə özünə məhdudiyyət qoysun ki, ildə bir vətəndaşa 20 min manatdan çox xarici valyuta satmayacaq? Guya banklar həm də rəqibdirlər, amma hamısı birləşib belə bir qərar veriblər”.
Günel CƏLİLOVA
