Prezidentin Sərəncamına əsasən, minimum aylıq əməkhaqqının 1 yanvar 2023-cü ildən 345 manata çatdırılması ilə əlaqədar Nazirlər Kabineti dövlət büdcəsindən maliyyələşdirilən sahələrdə işləyənlərin tarif (vəzifə) maaşlarının da bu Sərəncama uyğunlaşdırılması üçün həmin işçilərin əməyinin ödənilməsinin yeni Vahid Tarif Cədvəlini təsdiq edib. 19 pillədən ibarət yeni Cədvəldə ilk pillə üzrə əməkhaqqı 300 manatdan 345 manata çatdırılmaqla digər pillələrdə də maaşlar yeni artımlarla əks olunub.
Vahid Tarif Cədvəlində maaşlar 19 dərəcə üzrə müəyyənləşdirilir. Prezidentin son sərəncamınadək ilk 4 dərəcə üzrə əməkhaqları 345 manatdan aşağı idi və onlar 300-338 manat arasında dəyişir. Yeni VTC-ə əsasən isə yalnız bir dərəcə üzrə əməkhaqqı minimum səviyyədə olacaq. Digər 18 dərəcə üzrə maaşlar minimum əməkhaqqı məbləğindən artıq yüksəkdir. Məsələn, 1-ci dərəcə üzrə: 300 manatdan 345 manatadək artım nəzərdə tutulubsa, 19-cu dərəcə üzrə bu, 979 manatdan 1125 manatadək artırılır.
Maraqlıdır, 19 kateqoriya arasında minimum əmək haqları arasında fərqin belə böyük olması nə ilə bağlıdır? Bunun mahiyyəti nədən ibarətdir?
“Tarif cədvəli insanın vəzifə öhdəliyinə görədir və minimum əmək haqları da ona uyğun təsnifatlandırılır”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyevin fikrincə, 19 kateqoriya üzrə bu cür fərqin olması vəzifə pilləsinə görədir: “Məsələn, elmi işçi var, böyük elmi işçi və şöbə müdiri var. Bundan başqa, direktor, müavin var. Sonuncu 19-cu pillə hər hansı müəssisənin, qurumun rəhbəri vəzifəsi deməkdir. Təbii ki, sözügedən kateqoriyalar arasında minimum maaşın məbləği eyni olmur. Üstəlik, faiz üzrə minimum əmək haqqı artırsa, hansı sahədə minimum əmək haqqı daha yüksəkdirsə, artım da orada daha çox olur. Yəni, rəqəm böyük olanda ona nisbətən faizlə artımlar böyük olur. Məsələn, minimum 1125 manat gələcəkdə 20 faiz artırılsa, bu o deməkdir ki, artım 200 manatdan çox olacaq. Ancaq 345 manat 20 faiz artırılsa, bu edir 69 manat. Qalxma faizləri eyni olsa belə, məbləğ çox olduqca artım faizləri onlara daha çox təsir edir. Bax bu kimi fərqli göstəricilər var. Ancaq 19-cu kateqoriya üzrə 1125 manatın yazılmasına baxmayaraq, bütün vergilər çıxandan sonra hardasa 800 manat qalır. Məsələnin bu tərəfi də var. Ancaq onu da nəzərə almaq lazımdır ki, 19- kateqoriya üzrə minimum əmək haqqı 1125 manatdırsa, həmin sahədə orta aylıq əmək haqqı bir neçə dəfə çoxdur. Elə müəssə var ki, oraada orta aylıq əməj haqqı 3000-6000 manat arasında dəyişir. Yəni burada bir sıra amilləri nəzərə almaq lazımdır. Bir sözlə, tarif cədvəli insanın vəzifə öhdəliyinə görədir və minimum əmək haqları da ona uyğun təsnifatlandırılır. Təbii ki, nazirlə qapıçının maaşı eyni ola bilməz. Xadimə alacaq 345 manat, amma həmin müəssisənin direktoru alacaq 1125 manat. İşə görə bunların hər ikisinə 345 manat vermək olmaz. Çünki xadimənin cavabdehliyi süpürgəyə görədir, amma direktor bütün müəssisəyə görə cavabdehdir. Ona görə də bütün bunlar nəzərə alınmalıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
