Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyevin imzaladığı yeni Fərman və Sərəncamlar 2023-cü il üzrə yeni sosial islahat paketi çərçivəsində əhalinin rifahının yaxşılaşdırılması, bir sıra kateqoriyalara, o cümlədən şəhid ailələrinə, müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərə və b. yönələn sosial ödənişlərin artırılması istiqamətində növbəti mühüm addımların atılmasını təmin edir. Qeyd edək ki, bununla da son beş ildə artıq dördüncü sosial islahat paketi reallaşır.
Bildiyimiz kimi, Prezidentin Fərmanı ilə yaşa görə müavinət 220, ailə başçısını itirməyə görə müavinət (hər ailə üzvü üçün) isə 120 manata çatdırılır.
Göründüyü kimi, yaşa görə müavinət artımı ilə ailə başçısını itirməyə görə müavinət artımının tempi, sürəti arasında fərq var. Hər ikisinin artması yaxsıdir. Müsbət hal odur ki, həm yaşa, həm də ailə başçısını itirməyə görə müavinət artırılıb. Amma artım tempinə görə bu iki artımın arasında uyğunsuzluq var. Yaşa görə müavinətin məbləği 3 dəfə artıb, amma ailə başçısını itirməyə görə müavinət cəmi 0, 75 faiz təşkil edir. Bütün hallarda artımın baş verməsi təqdirəlayiqdir.
Yaşa və ailə başçısını itirməyə görə müavinətlərin artım templərini necə yaxınlaşdırmaq olar?
“Faizlə yanaşma sərgilədikdə biz müşahidə edirik ki, yaşa görə müavinət 22, amma ailə başçısını itirməyə görə müavinət isə...”
Liberal İqtisadçılar İctimai Birliyinin sədri Akif Nəsirlinin sözlərinə görə, 2023-cü il üçün qanunla yaşayış minimumu ölkə üzrə 246 manat, əmək qabiliyyətli əhali üçün 261 manat, pensiyaçılar üçün 199 manat, uşaqlar üçün isə 220 manat məbləğində müəyyən edilib.”Əslində, yaşa görə müavinət təxminən 22 faiz artırılaraq 180 manatdan 220 manata qaldırılıb. Lakin ailə başçısını itirməyə görə müavinət hər uşaq üçün keçən il 80 manat idi, bu il 120 manata qaldırılıb. Faizlə yanaşma sərgilədikdə biz müşahidə edirik ki, yaşa görə müavinət 22, amma ailə başçısını itirməyə görə müavinət isə 50 faiz artırılıb. Yəni ailə başçısını itirməyə görə müavinət daha çox artırılıb. Bəlkə də digər müavinətlərdə bu qədər artım müşahidə olunmur. Yəni faiz nisbətində. Lakin biz bir başqa yanaşma sərgiləsək, tutalım, 2023-cü il üçün qanunla yaşayış minimumu ortalama ölkə üzrə 246 manatdır. Əmək qabiliyyətli əhali üçün 261, pensiyaçılar üçün 190, uşaqlar üçün isə 220 manatdır. Göründüyü kimi, yaşa görə müavinət alanların müvainətləri onların yaşayış minimumuna adekvatdır. Yəni yaşayış minimumu 199 manatdır, müavinət isə 220 manatdır. Lakin uşaqların 2023-cü il üçün yaşayış minimumu 220, amma ailə başçısını itirməyə görə aldıqları müavinət 120 manatdır”.
A.Nəsirli hesab edir ki, hökumətin verdiyi 120 manat uşaqların bir aylıq ehtiyacı olan məbləğdən 100 manat aşağıdır: “Fikrimcə, bu yanaşma ilə hökumət tərəfindən ailə başçısını itirmiş ailələrdə yaşayan uşaqların müavinətləri onların il üzrə yaşayış minimumuna uyğunlaşdırılsa daha adekvat olar”.
Leyla QARAXANLI
