Azərbaycanın idxal məhsulları sırasında düyünün də xüsusi yer tutması heç kimə sirr deyil. Hazırda Azərbaycana ən çox düyü satan ölkələrdən biri Hindistandır. Ölkənin marketlər şəbəkələrinin əksəriyyətində Hindistan düyüsünün bütün çeşidlərinə, markalarına, növlərinə rast gəlmək olar.
Burada xatırladaq ki, Azərbaycana düyü satan Hindistan bu gün Ermənistanı ölkəmizə qarşı silahlandıran əsas dövlətlərdən birinə çevrilib. Bundan başqa, diplomatik müstəvidə də Hindistan daim Ermənistana açıq dəstək verir.
Daha bir maraqlı nüans ondan ibarətdir ki, Hindistanla yanaşı, eyni keyfiyyətdə düyünü qardaş Pakistan da Azərbaycana ixrac etmək imkanındadır. Düzdür, Pakistandan Azərbaycana düyü gətirilir. Lakin bu, olduqca az həcmdədir. Mövcud vəziyyət Azərbaycanda hökumət səviyyəsində də ciddi narahatlıqla qarşılanır. Elə bunan irəli gəlir ki, ötən ay Azərbaycan Nazirlər Kabineti Pakistan düyüsünün idxal-gömrük rüsumundan azad edilməsi barədə qərar qəbul edib. Qərar 31 dekabr 2027-ci ilə qədər, yəni kifayət qədər uzun müddətə qüvvədə olacaq. Məsələnin iqtisadi tərəfi Azərbaycana keyfiyyətli düyünün idxalının təmin edilməsi, bunun daha ucuz qiymətə başa gəlməsi, həm də Pakistanla ticarət əlaqələrinin genişlənməsi baxımından diqqət cəlb edir. Lakin bu, həm də Azərbaycanla Pakistan arasında siyasi müstəvidə əlaqələrin möhkəmlənməsinə növbəti təkan sayılır. Məsələnin bu tərəfinə nəzər salan prezident İlham Əliyev ötən ay ADA Universitetində “Orta Dəhliz boyunca: geosiyasət, təhlükəsizlik və iqtisadiyyat” mövzusunda keçirilən beynəlxalq konfransda çıxışı zamanı qeyd edib: “Biz Azərbaycanla Ermənistan arasındakı əlaqələrlə bağlı nümayiş etdirdiyi davamlı dəstəyə görə Pakistana çox minnətdarıq. İstər işğal dövründə, istər müharibə zamanı, istərsə də torpaqlarımızın azad edilməsindən sonra Pakistan hər zaman bizimlə olub. Bu siyasi və mənəvi dəstək Azərbaycan xalqı tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Biz, həmçinin Baş nazirlə iqtisadi və ticarət əlaqələrinin gücləndirilməsi yollarını müzakirə etdik və sizin qeyd etdiyiniz qərar, Pakistandan gətirilən düyü üçün xüsusi qaydalar bunu əks etdirir. Çünki biz bu addımı qarşılıqlı ticarət artımını stimullaşdırmaq üçün atmağa qərar verdik və Baş nazir Şahbaz Şəriflə müzakirə etdiyimiz kimi, biz bir-birimizi hansı növ məhsullarla təmin edə biləcəyimizi nəzərdən keçirməliyik. Əgər qardaş ölkədə yüksəkkeyfiyyətli düyü varsa, niyə biz düyünü başqa yerdən almalıyıq. Beləliklə, bu qərar açıq-aydın bizim qardaşlıq əlaqələrimizə əsaslanıb”.
Qeyd edək ki, Pakistan baş naziri Şahbaz Şərif Azərbaycan prezidentinə bu qərara görə təşəkkür edib. Indi diqqət mərkəzində olan məsələ Pakistan düyüsünün Azərbacana idxalının artımına nail olmaqdır. Pakistanın Azərbaycandakı səfiri Bilal Haye bildirib ki, Pakistandan Azərbaycana müxtəlif düyü növləri ixrac edilə bilər: "Hazırda 19 düyü ixracatçısı Bakıda səfərdədir. Onlar müxtəlif düyü növlərini təqdim edirlər. Bu geniş tərkibli nümayəndə heyətinin Azərbaycanda olması göstərir ki, biz fürsətlərə ciddi yanaşırıq və Azərbaycan hökumətinə təşəkkür edirik. Ümid edirik ki, bu fürsətlər hər iki ölkəyə faydalı olacaq, Azərbaycan xalqı daha yaxşı və keyfiyyətli Pakistan düyüsündən istifadə edə biləcək. Ötən il Pakistandan Azərbaycana ixrac olunan düyünün həcmi 2 milyon dollar olub".
İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Agentliyinin (AZPROMO) rəhbəri Yusif Abdullayev qeyd edir ki, Azərbaycan Pakistandan düyü idxalının genişləndirilməsində maraqlıdır: “Azərbaycan hökuməti Pakistan düyüsünü 5 il müddətinə idxal gömrük rüsumundan azad edib. Bu qərar təxminən bir həftədən sonra qüvvəyə minəcək və Pakistandan Azərbaycana düyü ixracını genişləndirəcək, Pakistan ixracatçıları üçün yeni imkanlar açacaq. Azərbaycanda da Pakistandan düyü idxalı təşviq ediləcək. Qardaş ölkədə yüksək səviyyədə düyü istehsalı var. Bu halda düyünü niyə Pakistandan deyil, başqa ölkədən idxal etməliyik?”. Lakin məsələnin mahiyyəti təkcə bununla yekunlaşmır. Azərbaycan Pakistan üçün daha böyük imkanlar təqdim etməyə hazırlaşır. Belə ki, ölkəmiz düyü daxil olmaqla digər növ Pakistan məhsullarının daha böyük bazarlara çıxması üçün əsas qovşaq rolunu oynaya bilər. Bu xüsusda Pakistan-Azərbaycan İqtisadi Əməkdaşlıq Palatasının (PAKAZCHAM) prezidenti Xurram Javaid Bhatti qeyd edir: “Azərbaycan hökumətinin Pakistandan düyü idxalını gömrük rüsumundan azad etməsi Pakistan düyüsünün Azərbaycana ixracını 10 dəfə artıra bilər. Hökumətin məlum qərarı iki ölkənin ticarət dövriyyəsini artıracaq. Pakistanın düyü ixracatçıları təkcə Azərbaycan bazarını deyil, həm də 300 milyon əhalisi olan Mərkəzi Asiya ölkələrinin bazarlarını nəzərdən keçirməlidirlər. Biz onlara deyirik ki, Azərbaycanı hab olaraq görün. Pakistan Azərbaycan və digər ölkələrlə Preferensial Ticarət Sazişinin imzalanması ərəfəsindədir. Bu saziş Pakistan ixracatçılarına Azərbaycandan digər ölkələrə düyü göndərməyə kömək edəcək. Hədəf yalnız Azərbaycan bazarı deyil, həm də digər region ölkələrinin bazarlarıdır. Digər məqsədimiz Azərbaycan xalqını yeni düyü çeşidləri ilə tanış etməkdir. Hindistanda istehsal olunan düyülərdən həm ABŞ, həm də Avropa pestisidlər aşkar etdiyindən, Hindistan düyülərinin idxalına qadağa qoydu. Pakistan isə yeni düyü növləri hazırlayıb və ABŞ, Avropada bizim düyülərə ehtiyac xeyli artıb".
Ramil QULİYEV
