Artıq beş ildir ki, ölkədə manatın məzənnəsində sabitlik müşahidə edilir, vətəndaşların banklarda milli valyuta ilə saxladığı əmanətlərin həcmi artır. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına əsasən, əhalinin banklardakı əmanətlərinin məbləği il ərzində 25,7 faiz artaraq avqustun 1-nə milli valyuta ekvivalentində 10 milyard 817,1 milyon manat təşkil edib.
Milli valyutada olan əmanətlərin həcmi əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 31,4 faiz artıb. Açıqlanan statistik rəqəmlərdən də bəlli olur ki, manatla qoyulan əmanətlərin həcmi artıb. Bunun da səbəbi bankların milli valyutaya qoyulan depozitlərə xarici valyuta ilə müqayisədə yüksək faiz tətbiq etməsidir.
Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, son zamanlar bəzi banklar manatla olan əmanətlərə təklif etdikləri faiz dərəcəsini yüksəldib. Belə ki, 8 bankda illik əmanət faizi 11-dir. Daha yüksək - 11,75, 12 faiz də təklif edən banklar da var. Ekspertlər hesab edir ki, manatla olan əmanətlərə yüksək faizin təklif olunması inflyasiyadan xəbər verir.
Maraqlıdır, bankların əmanətlərə yüksək faiz təklif etməsinin səbəbi nədir?
“Manatla yüksək faiz təklif etmək bankların vəziyyətinin yaxşı olması anlamına gəlmir”
Iqtisadçı Kamran Məmmədli bildirdi ki, milli valyutada yığımların artması 2017-ci ildən etibarən Azərbaycan manatının stabilliyini qoruması ilə əlaqədardır. Həmin ildən sonra milli valyuta məzənnəsinin stabilləşməsi əhali arasında əmanətlərin manatla saxlanılmasına marağın yüksəlməsinə səbəb olub: “Vətəndaş əmanətlərini banklara manatla yerləşdirdikdə daha çox depozit faizi əldə edir. Manatla depozitlərdə orta faiz göstəricisi 12 faiz, xarici valyutalarda isə 2,5 faizdir. Dövlət tərəfindən sığortalanan əmanətlərdə milli valyuta üçün daha yüksək faiz dərəcəsinin tətbiq olunması əhalini manatla əmanət yerləşdirməyə stimullaşdırır. Manatla olan hesabların artması da nağdsız hesablaşmaların həcminin yüksəlməsi ilə bağlıdır. Çünki nağdsız hesablaşmalarda müşahidə edilən artım nəticə etibarilə manatla olan kart hesabatlarına da təsir göstərir. Qısası, banklarda milli valyuta ilə əmanətlərin həcminin, eləcə də payının artmasının əsas səbəbi həm milli valyutanın stabilliyi, həm də depozitlərin daha yüksək faizlə ödənilməsidir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, manatla yüksək faiz təklif etmək bankların vəziyyətinin yaxşı olması anlamına gəlmir: “Danılmaz faktdır ki, bu gün bankların vəziyyəti yaxşı deyil. Bu, tək Azərbaycana yox, bütün dünyaya aiddir. Dünyada son illərdə gedən böhrana görə həm biznes, həm də şəxslərin maliyyə aktivliyi aşağı düşdükcə, bankların sərbəst resurslara ehtiyacı daha da çoxalır. Ona görə də, onlar əlavə vəsait cəlb etmək üçün məcbur olub faizləri qaldırırlar”.
Günel CƏLİLOVA
