Rusiya Ukraynaya hücumun üçüncü həftəsində dünya iqtisadiyyatından getdikcə daha çox tədric olunur. Kollektiv Qərbin və onun böyük iqtisadiyyata malik müttəfiqlərinin tətbiq etdiyi sanksiyaların sayı 6 minə yaxınlaşır. Rusiyanın, demək olar, bütün ticarət, ixrac məhsulları, bankları, strateji valyuta ehtiyatları qadağalar altındadır, uzun illər bu ölkədə fəaliyyət göstərən Qərb şirkətləri bir-birinin ardınca kapitallarını geri çəkirlər.
Məlumdur ki, Azərbaycanın qeyri-neft ticarətində Rusiya və Ukrayna birinci və ikinci pilləni bölüşürlər. Azərbaycan ən zəruri ərzaq məhsullarını, xüsusən buğdanı iki ölkədə tədarük edir, eyni zamanda onlara kənd təsərrüfatı məhsulları göndərir. Azərbaycan bu il Ukraynada icarə əsasında bir neçə min hektarlıq ərazidə taxıl əkməyi planlaşdırırdı. Amma dağıdıcı müharibə bütün planları dəyişib.
Rusiya Gömrük Tarifi və Qeyri-Tarif Tənzimlənməsi üzrə Alt Komitəsi Rusiya Federasiyasından Avrasiya İqtisadi İttifaqı ölkələrinə - Qazaxıstan, Belarus, Qırğızıstan və Ermənistana taxıl məhsullarının ixracına 2022-ci il avqustun 31-dək müvəqqəti qadağa tətbiq edilməsi barədə qərarı təsdiqləyib. İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin məlumatına görə, Avrasiya İqtisadi İttifaqı ölkələrinə, həmçinin şəkər və xam şəkərin ittifaqdan kənara ixracına da qadağa qoyulub. Taxıl qadağası 31 avqust 2022-ci ilə qədər qüvvədədir. Bu qadağa buğda, çovdar, meslin, arpa, qarğıdalıya da aiddir. Eyni zamanda, Sənaye və Ticarət Nazirliyi tərəfindən verilən ixrac lisenziyaları üzrə tədarüklər də istisna ediləcək. Məlumata görə, alt komitə Rusiyadan üçüncü ölkələrə ağ şəkər və xam şəkər qamışının ixracına müvəqqəti qadağa haqqında qərarı da təsdiqləyib.
Xatırladaq ki, Azərbaycanda bu ilin əvvəlində unun və un məhsullarının qiyməti 33 faiz bahalaşıb.
Bəllidir ki, Azərbaycana idxal olunan taxılda Rusiyanın payı 83 faizdir. Beləliklə, müharibədən dolayı Azərbaycanda unun qiymətinin növbəti dəfə bahalaşması gündəmdədir. Son günlər sosial şəbəkədə belə bir məlumat yayılıb ki, unun bir kisəsi hazırda 50 manata satılır. Bayram öncəsi unun qiymətinin birdən–birə 15 manatdan çox qalxması ilə bağlı olan bu məlumat xalq arasında böyük narahatlığa yol açıb.
Məlumatın nə dərəcədə doğru olub-olmadığını yoxlamaq üçün Azərbaycanda un istehsalı və satışı ilə məşğul olan iri şirkətlərin bir neçəsi ilə əlaqə saxladıq.
“Karat Holdinq” MMC: “...35 manat 90 qəpiyə satılır”
“Karat Holdinq” MMC-dən bildirdi ki, hazırda unun bir kisəsi 35 manat 90 qəpiyə satılır.
“Qarabağ un” MMC: “Unun satışı dayanıb”
“Qarabağ un” MMC-dən bildirdil ki, hazırda unun satışı dayanıb.
Eldəniz Əmirov: “Qiymətlərin bahalaşması yerlərdə unun, eləcə də çörəyin bahalaşmasına gətirib çıxaracaq”
Iqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov qeyd etdi ki, Rusiya-Ukrayna münaqişəsi bir çox məhsullara, eləcə də taxıla olan tələbatın ödənilməsində müəyyən problemlər yaradacaq: “Nəzərə almaq lazımdır ki, həm Rusiya, həm də Ukrayna ciddi taxıl istehsalı və ixracına malikdir. Dünya üzrə buğda istehsalının 25 faizi, qarğıdalı istehsalının isə 20 faizdən çoxu məhz bu iki dövlətin payına düşür. Ona görə də bir çox ölkələrdə, xüsusilə də idxaldan asılı olan dövlətlərdə taxıl tələbatının ödənilməsi ilə bağlı ciddi problemlər yaşana bilər”.
Ekspertin sözlərinə görə, taxıl ixracı potensialına malik ölkələrdə istehsalın zəifliyi, eyni zamanda ixraca qoyulan rüsumların qaldırılması qiymət artımına səbəb olacaq: “Qiymətlərin bahalaşması da yerlərdə unun, eləcə də çörəyin bahalaşmasına gətirib çıxaracaq. Bu, real gözləntidir. Sadəcə olaraq, qiymət artımının qarşısının alınması üçün dövlət dəstək proqramlarının işə salınması, subsidiyaların verilməsi mümkündür. İstənilən halda, Azərbaycanda qıtlıq olacağını hesab etmirəm, çünki ölkənin valyuta ehtiyatı hesabına taxıla olan tələbatın ödənilməsi mümkündür. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanda valyuta ehtiyatı artır. Müharibənin inflyasiya, qiymət artımı, taxıl qıtlığı yaratmaq ehtimalı olsa da, eyni zamanda bu müharibə dünya bazarında neftin və qazın qiymətinin qalxmasına səbəb olub. Bu da ölkəyə daha çox valyuta ehtiyatının daxil olmasına zəmin yaradıb”.
Günel CƏLİLOVA
