Ötən il yanvar ayının 1-dən ölkəmizdə evlərin məcburi sığortalanması qaydaları qüvvəyə mindikdən sonra əhalinin xeyli qismi öz mənzillərini müxtəlif sığorta şirkətlərində birillik sığortalatdı.
Müəyyən səbəblərdən bu il mənzillərini sığortalada bilməyən vətəndaşlar deyirlər ki, ötən il müqavilə bağladıqları sığorta şirkətlərindən az qala hər gün “gəlin mənzilinizi sığorta etdirin” çağırışı alırlar. Bir çox vətəndaşın bildirdiyinə görə, sığorta şirkətləri öz zəng və mesajları ilə vətəndaşları əməlli-başlı narahat edir, bezdirirlər ki, gəlin evinizi, əmlakınızı sığorta etdirin.
Sığorta şirkətlərinin tez-tez vətəndaşı bu səbəbdən narahat etməsi qanunidirmi?
Ekspertlər qeyd edirlər ki, “İcbari sığortalar haqqında” Qanuna görə, daşınmaz əmlakın sığortalanması məcburidir. Bura inzibati binalarla yanaşı, yaşayış sahələri də aiddir. Evlərin, mənzillərin sığortalanması vacib olsa da, sığorta şirkətlərinin vətəndaşları tez-tez narahat etməsinin qanunauyğun olmadığını deyən bəzi ekspretlər hesab edirlər ki, şirkətlər çox zaman müştərini itirməmək, onun müştərisinin başqa sığorta şirkətlərinə üz tutmaması üçün bu addımı atırlar.
“Vətəndaşdan pulu alana qədər zəng vurub bezdirirlər, pulu alandan sonra isə, ümumiyyətlə, maraqlanmırlar”
“Altay” Sosial-İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elçin Bayramlı “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, sığorta şirkətlərinin vətəndaşları narahat etməsi qətiyyən doğru deyil. E.Bayramlının sözlərinə görə, sığorta şirkətlərinin əsas məqsədi vətəndaşları soyub talamaqdır: “Ümumi baxsaq, Azərbaycanda sığorta sistemi yalnız bir məqsəd üçün nəzərdə tutulub, vətəndaşları soyub pulunu talamaq. Adicə rəqəmlərə, sığortanın illik dövriyyəsinə baxsaq, yığımlar ödənişlərdən üç dəfə çoxdur. Tutaq ki, 100 milyon yığırlarsa, ondan 30 milyon ödəniş edirlər. Dünyanın heç bir ölkəsində belə göstəriciyə rast gəlinmir. Sığorta elə bir faizlə olmalıdır ki, tutalım, 100 milyon yığım varsa, onun 80 milyonu ödənilməlidir. Yəni sığortanın qiyməti buna hesablanmalıdır. Birincisi, şirkətlər həm avtomobillərdə, həm də digər sahələrdə yüksək sığorta haqları qoyurlar. Həm də sığorta ödənişlərini verməmək üçün min bir fırıldaq üsul çıxarıblar. İstənilən vəziyyətdən çıxmaq üçün müqavilələrdə şərtləri qeyri-müəyyən yazırlar. Qiymətləndirməni düz aparmırlar. Tutaq ki, avtomobilə, yaxud daşınmaz əmlaka dəyən ziyan 5 min manatdırsa, bunlar da onu elə qiymətləndirirlər, 2-3 min verirlər”.
Sığorta şirkətləri ödənişləri düzgün şəkildə etmədiklərinə və daha çox öz mənfəətlərini düşündüklərinə görə Azərbaycanda könüllü sığorta etdirənlərin sayının cüzi olduğunu deyən E.Bayramlının sözlərinə görə, sığorta bazarında sığortaların həcminə baxdıqda bunların bəlkə də 90 faizi məcburi sığortalardır. "Vətəndaşdan pulu alana qədər zəng vurub bezdirirlər, pulu alandan sonra isə, ümumiyyətlə, maraqlanmırlar. Məsələ nədir? Sığorta könüllü olmalıdır. Bizdə sığorta şirkətləri hökuməti müəyyən kanallarla məcbur etməyə çalışırlar ki, mümkün qədər daha çoc sığorta növü məcburi olsun. Çünki özlərini yaxşı tanıyırlar, bilirlər ki, bu cür fəaliyyətləri ilə heç kim könüllü sığorta olunan deyil. İnanmıram ki, bəzi istisnaları nəzərə almasaq, Azərbaycanda kimsə könüllü sığorta etdirsin. Bahalı avtomobil sahibləri kasko sığorta etdirməyə bir az maraq göstərirlər, ancaq bütün digər növlərə də baxanda görürsən ki, könüllü sığorta etdirənlər yoxdur. Yəni vətəndaşlar bu sığorta şirkətlərini çox yaxşı tanıyırlar, bunu biz sosial şəbəkələrdə, mətbuatda yayılan şikayətlərdən də görürük. Sığorta şirkətləri yalnız pul yığmaqla məşğuldurlar. Sığorta şirkətlərinin tez-tez zəng vurmaqla vətəndaşları bezdirmələrinə gəlincə, deyim ki, onlar qanunsuz olaraq mobil operatorların və digər şirkətlərin bazasından vətəndaş haqqında məlumatı əldə edirlər və müxtəlif şirnikləndirici təkliflərlə vətəndaşları gecə-gündüz narahat edirlər. Sığorta müddətinin başa çatmasına bir-iki ay qalmış zəng etməyə başlayırlar ki, “gəlin bizdə etdirin”. Yəni sığorta şirkətlərinin vətəndaşları bu şəkildə narahat etməsi qanuni deyil, hər hansı bir sığorta şirkətini vətəndaş özü seçməlidir və əmlakını orada sığorta etdirməlidir. Sığorta şirkətləri ancaq özlərini müxtəlif KİV-də reklam edə, öz xidmətlərini təklif edə bilərlər, gecə-gündüz vətəndaşa zəng vurub bezdirməməlidirlər. Onlar, ümumiyyətlə, “nömrəni hardan alıbsınız” sualına cavab vermirlər. Düşünmürlər ki, bəlkə vətəndaş bu nömrəni yalnız ailə üzvləri üçün işlədir, yaxud xəstədir, ona telefonla danışmaq olmaz və sair. Heç bunları nəzərə almırlar, gecə-gündüz insanları narahat edirlər. Bu məsələnin başqa bir tərəfində pozuntudur. Yəni bezdirməklə vətəndaşı öz şirkətlərinə cəlb etmək istəyirlər. Hətta bəzi sığorta şirkətləri deyirlər ki, siz gəlmədən özümüz hər şeyi həll edəcəyik. Onlayn formada edirlər ki, bu sığorta onlarda olunsun. Onsuz da onlar yığılan pullardan çox cüzi ödəniş edirlər, nə qədər yığılsa, qənimətdir...” - deyə E.Bayramlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
