Tarixi irsimizə sahib çıxmaq hər kəsin borcu olsa da, təəssüflər olsun ki, bəzi hallarda tarixi-memarlıq abidələrimizə öz içimizdən olanlar divan tutur. Azərbaycanın ən qədim insan yaşayış məskənlərindən olan Naxçıvan ərazisində saysız-hesabsız tarixi abidələr, binalar var ki, onların hər biri bizim sərvətimizdir.
Naxçıvanda baş vermiş neqativlər, Vasif Talıbovun və onun yaxın ətrafının qanunsuz əməlləri barədə yazılar dərc edirik. Son sayımızda “Talıbovun qoluzorluluqla dağıtdığı qanuni əmlaklar barədə naxçıvanlıların saysız iddiaları başladı...” başlıqlı yazıdan sonra da redaksiyamıza müraciətlər davam edir.
Həmin yazıda qeyd edilirdi ki, Talıbovun 27 illik hakimiyyəti dövründə sahibkarlara, obyekt sahiblərinə ciddi ziyan vurulub, məkanları dağıdılıb, zorakılıqla insanların əlindən alınıb. Məsələ burasındadır ki, həmin obyekt sahibləri bu gün öz haqlarını, Talıbov tərəfindən tapdanılan hüquqlarının bərpasını məhkəmələrdə axtarmağa başlayıblar.
Məsələ burasındadır ki, Talıbovun dəstəsi yalnız restoranlara, kafelərə, iaşə mərkəzlərinə ziyan vurmayıb, tarixi arxitekturalı binalara da divan tutub, onlara ziyan vurub, dağıdıb.
Sözügedən yazının davamı olaraq, daha bir mənbəyə istinadən sizə bir informasiya təqdim edirik. Etibarlı mənbədən baki-xeber.com-a verilən məlumata görə, Naxçıvan şəhərində 150 ildən artıq yaşı olan qədim bir hamam olub. Bu hamam həm memarlıq baxımından, həm də digər məziyyətlərinə görə çox gözəl olub, içi-çölü diqqəti cəlb edib. Məlumata görə, həmin tarixi hamam Sovet dövründə Naxçıvandakı Mərkəzi Univermağın böyründə yerləşib. Sonradan bu hamam yerli sahibkarlardan biri tərəfindən özəlləşdirilib. Yəni onun sahibi olub. Lakin Vasif Talıbovun “xənadanlığı” başlayanda 150 ildən artıq tarixi olan, memarlıq baxımından unikallığı, gözəlliyi ilə məşhur olan həmin hamamı sahibinin əlindən alıb zorkılıqla dağıdıblar. Halbuki, bu bina tarixi-memarlıq abidəsi olub. O abidəni tamamilə darmadağın edib yerində “göydələn” tikiblər. İndi hamamın qanuni sahibi (təəssüf ki, hələ həmin şəxsin adını dəqiqləşdirə bilməmişik-Ə.T) meydana çıxıb və iddia qaldırıb, hamamın kompensasiyasını tələb edir.
“O, Naxçıvanın tarixini silməyi sanki qarşısına bir vəzifə kimi qoymuşdu”
TNS İnformasiya Agentliyinin rəhbəri Tural Səfərov baki-xeber.com-a şərhində bildirdi ki, ümumiyyətlə, nəinki 150-dən artıq yaşı olan tarixi hamama, eləcə də Naxçıvandakı digər tarixi memarlıq abidələrinə qarşı Vasif Talıbov klanı divan tutub. T.Səfərov hesab edir ki, tarixi abidələrimizin əksəriyyəti V.Talıbovun “yeniliklərinin” qurbanı olub: “Vasif Talıbov 27 il ərzində Naxçıvan Muxtar Respublikasına rəhbərlik edib. O bu 27 il ərzində Muxtar Respublika əhalisinə zülm edib. Vasif Talıbovun Naxçıvanın iqtisadiyyatına vurduğu ziyanı biz zaman-zaman aradan qaldıracağıq. Gələcəkdə orada yeni istehsal müəssiələri də açılacaq, oradan didərgin salınan insanlar da yenidən ora qayıdacaqlar, orada həyat yenidən qaynayacaq. Amma Vasif Talıbovun Naxçıvanın mədəniyyətinə, tarixi abidələrinə vurduğu ziyanı heç vaxt aradan qaldıra bilməyəcəyik. Məsələn, Gülüstan türbəsini, Qarabağlar türbəsini biz bir də əvvəlki görkəminə qaytara bilməyəcəyik. Vasif Talıbov demək olar Naxçıvanın tarixi abidələrini söküb yenidən tikib, bununla da onları məhv edib. O, Naxçıvanın tarixini silməyi sanki qarşısına bir vəzifə kimi qoymuşdu. Məsələn, Gülüstan türbəsini, Qarabağlar türbəsini, minillər yaşı olan Naxçıvanqalanı XXI əsrin kərpici ilə tikdirib. Biz xaricdən Naxçıvana gələn qonaqlara, turistlərə həmin o qalanı göstərib necə deyək ki, bu minillər yaşı olan qaladır? Axı ora gələn turistlər buna inanmayacaq, onu XX-XXI əsrin tililisi kimi görəcək?! Yaxud Gülüstan türbəsini necə göstərə bilərik ki, bu XIII əsrin abidəsidir? Eləcə də Qarabağlar türbəsini. Sizə bir söz deyim, Vasif Talıbov Qazançıdakı tarixi körpünü demək olar ki, yenidən tikdi. Halbuki, bu körpü bərpa olunmalı idi. Dəfələrlə təklif etdik ki, bu körpüyə toxunmayın, o bərpa olunub tarixi abidə kimi saxlanılsın, onun yanında əlavə bir körpü tikin, əhali ordan istifadə etsin. Amma nə baş verdi? O körpünü dağıdıb yenidən tikdilər və onun tarixi itdi. Bu mənada Vasif Talıbov Naxçıvanın tarixinə, mədəniyyətinə çox böyük zərbə vurub ki, biz o zərbəni, vurulan o yaraları bir də sağalda bilməyəcəyik. O ki qaldı yaşı 150 ildən çox olan tarixi hamamla bağlı məsələyə, bəli, Naxçıvan şəhərində tarixi bir hamam vardı, amma Vasif Talıbov onu sökdürüb yerində çoxmərtəbəli bina tikdirdi. 150 ildən çox yaşı olan bu tarixi hamamın yerindəki “göydələn” Talıbovun övladlarının şirkətləri tərəfindən inşa edilib. Yəni Vasif Talıbov Naxçıvanda tarixi nə varsa hamısını məhv etməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu. O belə bir fikir səsləndirirdi ki, 50 ildən sonra Naxçıvanda nə varsa hamısı mənim adımla bağlı olmalıdır. Onun belə bir xəstə təxəyyülü vardı. Bir adam öz məmləkətinin gerçək tarixini necə yer üzündən silə bilər, yenidən tikə bilər ki, hər şey gələcəkdə onun adı ilə bağlı olsun?”
Bu baxımdan, Naxçıvanın tarixi abidələrinə çox ziyan vurulduğunu və o abidələrin “bərpa” adı altında dağıdılıb məhv edildiyini deyən T.Səfərovun sözlərinə görə, nə yaxşı ki, bu prosesin qarşısı alındı, Naxçıvan Talıbov klanından azad olundu.
T.Səfərov bildirdi ki, ötən illər ərzində Talıbov klanının Naxçıvana vurduğu ziyanlarla, sahibkarlara vurduğu zərbələrlə, etdiyi çoxsaylı qanun pozuntuları, haqsızlıqlarla bağlı məhkəmələrə müraciətlərin edilməsi çox təbiidir. O hesab edir ki, tarixi hamamın sahibi də məhkəməyə üz tutmaqda haqlıdır. T.Səfərovun sözlərinə görə, Talıbovların qanunsuz münasibətlərindən əziyyət çəkən sahibkarların, vətəndaşların məhkəmələrdə öz haqlarını araması tam qanun çərçivəsindədir. “Məhkəmələrə mürciət edənlərin sayı çoxlacaq, hesab edirəm ki, onların sırası genişlənməlidir. Sahibkarlar artıq məhkəmələrə, hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməlidirlər. Vasif Talıbov Naxçıvanda sahibkarlıq mühitini də məhv edib. Orada ancaq özünə və övladlarına məxsus şirkətlərin işləməsində maraqlı olub, Muxtar Respublikadakı bütün təbii sərvətlərin istehsalı onun övladlarına məxsus şirkətlər tərəfindən həyata keçirilib. Yəni orada sağlam rəqabət mühitində işləmək istəyən iş adamlarına divan tutulub. Sizə bir fakt deyim: Vasif Talıbovun oğlu Seymur Talıbov sahibkarları dəvət edib onların qarşısına belə bir tələb qoyurdu ki, qazandıqlarının çox hissəsini ona versinlər. Məsələn, sahibkarın müəsissəsinin ümimi dövriyyəsi 1 milyon manatdırsa, o heç bir iş görmədən, heç bir vəsait qoymadan onun 60 faizini alırdı. Siz təsəvvür edin ki, 1 milyonluq dövriyyəsi olan müəssisə ayın axırında 600 min manatı gətirib Seymur Talıbova verməli idi, qalan 400 min manatın içində isə sahibkarın bütün xərcləri vardı. Elə sahibkarlar tanıyıram ki, gedib bankdan kredit götürüb, gətirib Seymur Talıbovun “borcunu” bağlayıb. Əgər o pulu ödəməsəydi, ona divan tutulacaqdı, onu həbs edəcəkdilər.
Hesab edirəm ki, bu proses Vasif Talıbovun istefası ilə bitməməlidir, o, etdiyi qanunsuqluqlara görə məsuliyyət daşıyır. Əgər cinayəti məhkəmə tərəfindən sübut olunsa, o, qanun qarşısında mütləq cavab verməlidir”-deyə T.Səfərov vurğuladı.
Əli TURABOV
