Bir neçə gün əvvəl Ukrayna sərnişin təyyarəsinin Tehran hava limanından qalxdıqdan qısa müddət sonra qəzaya uğraması tam aydınlaşmadığı üçün ciddi şübhələrə yol açıb. Təyyarənin qəzaya uğradığı vaxt İran ABŞ-ın İraqdakı iki bazasına bir neçə dəfə raket zərbələri endirib. Məhz iki hadisənin eyni günə təsadüf etməsi, təyyarəni İranın təsadüfən vurmuş ola biləcəyinə dair iddiaların ortaya atılmasına səbəb olub.
Baki-xeber.com xarici mediaya istinadən xəbər verir, Qərb mediasında, ABŞ, Kanada və Böyük Britaniyadan gələn bütün açıqlamalarda İran günahlandırılır və təyyarənin İranın vurduğu iddia edilir.
Qeyd edək ki, Tehran-Kiyev reysini həyata keçirən “Boeing 737-800” təyyarəsinin qəzaya uğraması nəticəsində təyyarədə olan 176 nəfərin hamısını ölüb, onlardan 167 nəfəri isə müxtəlif ölkələrdən olan sərnişinlər olub.
Araşdırma qrupunun ilkin hesabatı - Təyyarə əvvəlcə alov alır…
İran Mülki Aviasiya Təşkilatının prezidenti Əli Abidzadə araşdırma qrupu tərəfindən hazırlanan ilkin hesabata istinadən, təyyarə qalxdıqdan sonra radarlardan itdiyini və qəzaya uğradığını deyib: "Təyyarə yerə düşdükdən sonra parçalanır. Düşmə zamanı baş verən anormal vəziyyətlə əlaqədar pilotdan heç bir yardım çağırışı alınmır. Şahidlərin sözlərinə görə, təyyarə əvvəlcə alov alır, alov təyyarənin hər tərəfinə yayılır və sonra yerə çırpılır. Partlayış da təyyarənin yerə çırpılması nəticəsində baş verir".
"Qəzanın baş verdiyi istiqamət də, təyyarənin öncə qərbə doğru getdiyini və problem yarandığı üçün hava limanına qayıtmağa çalışarkən düşdüyünü göstərir" - Abidzadə deyib.
Tramp: “Təsadüfən İran vurmuş ola bilər”
ABŞ prezidenti Donald Tramp isə, təyyarənin düşməsilə bağlı şübhələri olduğunu və səhvən vurulmuş ola biləcəyini deyib. "Tehranda qəzaya uğrayan Ukrayna təyyarəsini təsadüfən İran vurmuş ola bilər. Dəhşətli bir şeyin baş verdiyini hiss edirəm… “Orada kimsə səhv edə bilər. Bəzi insanlar təyyarənin texniki səbəblərdən qəzaya uğradığını deyirlər. Məncə bu sual doğurur” – Tramp deyib.
Amerika rəsmilərindən biri, ABŞ peyklərinin təyyarə qalxmazdan çox qısa müddət əvvəl İrandan iki raketin atıldığını qeydə aldıqlarını, iki ABŞ rəsmisi isə Vaşinqtonun təyyarənin təsadüfən vurulduğuna inandığını söyləyib. Amerika kəşfiyyat rəsmiləri isə Tehrandan havaya qalxdıqdan bir az sonra qəzaya uğrayan Ukrayna təyyarəsinin İranın Rusiya istehsallı zenit raketi ilə vurulduğuna inanır. Fox News telekanalına danışan ABŞ rəsmisi deyib ki, güman ki, Tor yer–hava raketlər sisteminin tərkibində olan Rusiya istehsallı SA15 raketi təyyarəni vurub. Rusiya 2007-ci ildə İrana Tor-M1 tipli 29 raket verib. Bu təchizat 2005-ci ilin dekabrında imzalanmış 700 milyon dollarlıq hərbi kontrakt çərçivəsində həyata keçirilib.
Ukrayna Mili Təhlükəsizlik Şurasının katibi Oleksiy Danilov da qəza məkanı yaxınlığında həmin raketin elementlərinin tapıldığına dair internetdə məlumatlar dolaşdığını bildirib. Ancaq o, bu informasiyanı harda gördüyünün təfərrüatına varmayıb.
Kanada: “Vurulduğuna dair sübutlar var”
Kanada Baş naziri Justin Trudeau isə, Kanada kəşfiyyatının əlində Ukrayna təyyarəsinin İrana aid raketlə təsadüfən vurulduğuna dair sübutlar olduğunu açıqlayıb.
Qəzaya uğrayan təyyarədə 63 Kanada vətəndaşı da həlak olub.
Trudeau həm Kanada kəşfiyyatına, həm də bəzi müttəfiq ölkələrin əldə etdiyi kəşfiyyat məlumatlarına istinad edərək, Ukrayna təyyarəsinin yer-hava tipli İran raketi ilə vurulduğunu deyib: “Lakin bu, təsadüfi də ola bilər”.
Təyyarənin nə tipli raketlə və hansı şəraitdə vurulmuş ola biləcəyinə dair suallara cavab verməyən Trudeau, əllərində olan çox sayda kəşfiyyat məlumatlarından əmin olduqlarını ifadə edib.
İngiltərə Baş naziri Boris Conson da Ukrayna təyyarəsinin İran raketi ilə düşürüldüyünə dair izlər olduğunu deyib.
İran: “Təyyarənin vurulmadığına dair əlimizdə inandırıcı dəlillər var”
İran isə təyyarənin vurulmadığına dair əllərində inandırıcı dəlillərin olduğunu deyir. İran Mülki Aviasiya Təşkilatı Qəzaları Araşdırma Komissiyasının rəhbəri Həsən Rızayifer, Tehranda qəzaya uğrayan Ukrayna Hava Yollarına məxsus sərnişin təyyarəsinin vurulmadığına dair əllərində inandırıcı sübutların olduğunu və bunları bölüşməyə hazır olduqlarını söyləyib.
Rizayifer, dünyanın heç bir ölkəsinin qəzanın səbəbini belə qısa müddətdə aça bilmədiyini deyərək "sarici mətbuatın İrana qarşı kampaniya başlatmaq istədiyini” iddia edib.
Qara qutuların ABŞ-a verilməsi məsələsinə də toxunan Rızayifer, yerli və beynəlxalq qanunlara görə, qara qutuların qəzanın baş verdiyi ölkədə araşdırılması gərəgdiyini deyib: İranda qara qutuları oxumaq imkanımız var. Qara qutuların zədələnməsi səbəbindən onu təmir etmək üçün lazım olan imkanlarımız da var. Qara qutuların oxunduğu yerə amerikalıların gəlməsi ilə bağlı heç bir problem yoxdur, ancaq onlar gəlmək üçün Senatdan icazə almalıdırlar".
Rizayifer, Ukrayna rnümayəndələrinin də İranda olduğunu və Kanadanın imkanlarından faydalandıqlarını söyləyib: “Rusiya və Fransa avadanlıq və yardım göndərməyə hazır olduqlarını bildiriblər. Qara qutuları təmir edə bilməsək, əvvəllər olduğu kimi onları Fransa ya da, kifayət qədər imkanları olan başqa bir ölkəyə göndərəcəyik".
TAHİR
