ABŞ-ın dövlət katibi Con Kerri İranla bağlanmış nüvə sazişi barədə suallara cavab verməsi üçün Senat komitəsinə çağırılıb. ABŞ Konqresinin bu sazişə baxması üçün iki ay vaxtı var, hərçənd hər iki palatada çoxluğa malik respublikaçılar bu sazişin əleyhinədirlər.
Xarici Əlaqalər Komitəsindəki senatorların cənab Kerrini uzun-uzadı sorğu-sual edəcəkləri gözlənilir. Bir çox respublikaçılar bu qənaətdədirlər ki, ötən həftə əldə olunmuş razılaşmada İrana həddən artıq güzəştə gedilib.
Sazişin Konqresdəki opponentləri sənədi rədd edə bilərlər, lakin prezident Obamanın da onların bu qərarına veto qoymaq səlahiyyəti var.
İran və dünyanın altı gücü – ABŞ, Britaniya, Fransa, Çin, Rusiya və Almaniya arasında sazişə dair danışıqlara 2006-cı ildə başlanmışdı. Qərb İranın gizli olaraq nüvə silahı əldə etmək niyyətinin olduğundan şübhəli idi. İran bu iddiaları inadkarlıqla rədd edirdi.
Üzərindəki beynəlxalq sanksiyaların qaldırılmasını istəyən İran öz nüvə fəaliyyətinin cilovlanmasına razılıq verib və nüvə obyektlərinin beynəlxalq müfəttişlər tərəfindən təftişi mexanizmini qəbul edib.
Sanksiyalar Konqresin sazişi nəzərdən keçirdiyi müddətdə, yəni sentyabrın 17-dək qaldırıla bilməz.
Bakı vaxtı ilə saat 19.00-da başlanacaq görüşdə cənab Kerry, energetika naziri Ernest Moniz və maliyyə naziri Jack Lew ilə birlikdə millət vəkillərini sazişin dəstəklənməsi vacibliyinə inandırmağa çalışacaq. Amerika hökumətinə daxil bu üç nəfərin çox ciddi suallarla üzləşəcəyi gözlənilir.
ABŞ Konqresi sazişi ləğv edə bilərmi?
- Konqresin sazişi nəzərdən keçirmək üçün 60 gün vaxtı var
- Bu müddət ərzində prezident Obama Konqresin İran üzərinə qoymuş olduğu sanksiyaları təkbaşına qaldıra bilməz
- Konqres sazişi rədd edib sanksiyaları qüvvədə saxlaya bilər, lakin cənab Obamanın da bu qərara veto qoymaq səlahiyyəti var.
Bu vetonun aşılması üçünsə Konqres səsverməsində sazişə qarşı səslərin üçdə ikisinin əldə edilməsi lazımdır. Təhlilçilər bunun mümkün olmayacağını düşünürlər
Arkanzasdan olan respublikaçı senator Tom Cotton deyib ki İran terroru maliyyələşdirən anti-Amerika rejimidir: "Bu razılaşma İranın Amerikanın düşmənlərinə verdiyi dəstəyi cilovlamaq üçün heç bir şey ortaya qoymamaqla onlara ən azı milyardlarla dollar gətirəcək”.
Cənab Cotton Kanzasdan olan respublikaçı konqresmen Mike Pompeo ilə birlikdə çərşənbə günü cənab Obamaya məktub yazaraq, onların təbirincə deyilsə, "nüvə müfəttişlərinin İranla gizli sövdələşmələrindən” narahatlıq ifadə etmişdilər.
Dövlət Departamentinin bəyanatında deyilir ki, burada heç bir gizli sövdələşmə yoxdur və söhbət "texniki razılaşmalardan” gedir. Komitənin respublikaçı sədri deyib ki, onun bir neçə narahatlıqları var. O ələlxüsus da, öz sözləri ilə deyilərsə, İranın əldə etdiyi "rıçaqlar”ın sayından narahatdır. Bununla belə, Corker bildirib ki, necə səs verəcəyini hələlik qət etməyib.
