2018-2019-cu il tədris ilinin bitməsinə az qalıb. Artıq valideynlər övladlarının yay tətilində necə istirahət edəcəyi barədə düşünməyə başlayıb. Təbii ki, ilboyu davam edən gərgin tədris prosesindən sonra hər bir şagirdin istirahət etmək və asudə vaxtını səmərəli şəkildə keçirmək hüququ var.
Qeyd edək ki, vaxtilə məktəblilərin yay tətilini təşkil etmək üçün bütün sovet məkanında düşərgələr fəaliyyət göstərirdi. Hansı ki, belə məkanlarda uşaqların fəaliyyəti səmərəli şəkildə təşkil olunurdu.
Azərbaycana gəldikdə, müstəqilliyin ilk illərində bu məsələ tamamilə unudulmuşdu. Onun da nəticəsində uşaqlar yay tətillərini səmərəli keçirə bilmirdilər. Yalnız sonrakı illərdə ölkədə bir sıra yay düşərgələri yaradılmağa başlandı. Ancaq hələ də bu sahədə ciddi boşluqlar və problemlər mövcuddur. Belə ki, yalnız Şüvəlanda Çingiz Mustafayev adına düşərgə fəaliyyət göstərir ki, ora da ancaq Daxili İşlər Nazirliyi əməkdaşlarının övladları qəbul olunur. Həmçinin, bu tip düşərgələr pullu olduğundan, əksər vətəndaşın uşaqları belə yerlərdə istirahətdən məhrumdur. Nəticədə yay fəslində dərslərin başa çatması ilə əlaqədar olaraq əksər uşaq, demək olar ki, günlərini küçələrdə keçirir. Görünən mənzərə ondan ibarətdir ki, Azərbaycanda uşaqların asudə vaxtının təşkili üçün yay düşərgəsi kimi məkanların az və pullu olması fonunda əksər valideynin övladları vaxtlarını səmərəli keçirə bilmirlər.
Qeyd etdiyimiz kimi, vaxtilə məktəblilərin yay tətilini təşkil etmək üçün bütün sovet məkanında düşərgələr fəaliyyət göstərib. Hansı ki, belə məkanlarda uşaqların tətili səmərəli şəkildə təşkil olunurdu. Son zamanlar bu ənənə yenidən bərpa olunur. Bəzi valideynlər övladlarını bölgələrdə, bəziləri isə xaricdə təşkil olunan yay düşərgələrinə göndərirlər. Qiymətlər isə təxminən 300 manatdan başlayır.
Tətildə övladlarının vaxtlarını daha səmərəli keçirməsi və istirahətini təşkil etmək üçün bir sıra valideynlər onları yay düşərgələrinə göndərirlər. Məlumat üçün bildirək ki, hazırda yay düşərgələri daha çox özəl şirkətlər tərəfindən həyata keçirilir.
“ADA-Avropa İttifaqı (Aİ) Yay Düşərgəsində 11-15 yaşlı bütün uşaqlar iştirak edə bilər, qiyməti isə 350-400 AZN-dir”
ADA-Avropa İttifaqı (Aİ) Yay Düşərgəsində 11-15 yaşlı bütün uşaqlar iştirak edə bilər. Elanda qeyd olunur ki, bu düşərgədə məktəblilər cəmiyyətin müxtəlif sahələri haqqında biliklərini, dünyagörüşünü genişləndirə bilər. Düşərgənin qiyməti isə 350-400 manatdır.
“STEP IT Academy”in təşkil etdiyi yay düşərgəsində məktəblilər geniş kompyuter biliklərinə malik olacaq, düşərgənin qiyməti 450 manatdır”
“STEP IT Academy”in təşkil etdiyi düşərgə növbəli sistem əsasında fəaliyyət göstərir və bura 10-14 yaşlı məktəblilər qəbul olunur. “Academy”in təşkil etdiyi yay düşərgəsində məktəblilər geniş kompyuter biliklərinə malik olacaqlar. “STEP IT Academy”də məktəblilər üçün təşkil olunan düşərgənin qiyməti 450 manatdır.
Nadir İsrafilov: “Məktəblilərin yay düşərgəsi məsələsi geniş şəkildə ictimailəşməli, problemin üstünə gedilməlidir”
Mövzu ilə bağlı fikirlərini bildirən təhsil eksperti Nadir İsrafilov dedi ki, uşaqların yay tətilində necə və harada dincəlməsi sualı çoxlarını düşündürür: “Sovet dönəmini qoyaq bir kənara, heç olmasa 2000-ci ilin əvvəllərinə qədər uşaqların asudə vaxtının səmərəli təşkili üçün Gənclər və İdman Nazirliyi və Təhsil Nazirliyi yay düşərgələri təşkil edirdi. Müəyyən müddətdən sonra belə düşərgələrin təşkili bu dövlət qurumlarının balansından da çıxarıldı. Halbuki, bəyənmədiyimiz postsovet məkanında bu qəbildən olan düşərgələr dövlət hesabına təşkil olunurdu. Hətta rayonlarda iri təsərrüfatların özlərinin balansına məxsus mövsümi düşərgələri var idi. Ayrı-ayrı təşkilatların Həmkarlar İttifaqı hesabına uşaqlar şən və mənalı istirahət edirdilər. Yerli təhsil şöbələrinin Qubada, Nabranda, Şüvəlanda və respublikanın digər füsunkar guşələrində “Qərənfil”, “Qağayı”, “Cırtdan” və digər adlarla düşərgələri fəaliyyət göstərirdi. Krımda yerləşən Ümumittifaq miqyaslı və beynəlxalq səviyyəli “Artek” düşərgəsinə düşmək isə hər bir məktəblinin ən böyük arzusu və şərəf işi hesab edilirdi. Baxmayaraq ki, artıq müəyyən müddət keçib, bununla belə, bu düşərgələrin uşaqların asudə vaxtının təşkili, təlim-tərbiyəsi, zərərli meyllərdən uzaqlaşması, məşğulluğu və səmərəli fəaliyyətə qoşulması baxımından çox böyük və müstəsna əhəmiyyəti hələ də danılmaz olaraq qalmaqdadır. Orada şagirdlər özlərinə dost tapırdılar, qayıdandan sonra öz təəssüratları barədə inşa yazırdılar, idman və hərbiyə dair bacarıq və vərdişlərə yiyələnirdilər, nizam-intizama alışırdılar. Əgər kiminsə şəhərdən kənara çıxmağa imkanı yox idisə, orta məktəblərdə şəhər tipli müəyyən düşərgələr təşkil olunurdu. Müstəqillik əldə etdikdən sonra yəqin belə hesab etdik ki, bu olayda nəsə bir müəmma – “pioner” sözü var və bu, sovetdən qalma nümunədir. Halbuki, pioner sözü məcazi olaraq “ilkin”, “müjdəçi”, “qaranquş” mənasında işlənirdi. Bu mənada, pioner düşərgələrinə, dəstə rəhbərlərinə ögey münasibət bəsləndi və bu tarixi ənənə, bir növ, arxivə göndərildi. Əslində, təlim-tərbiyə işinin axsamasının, təhsildən kütləvi yayınmanın, təhsilin keyfiyyətinin aşağı düşməsinin səbəblərindən biri də məhz pioner düşərgələrinin ləğv olunmasıdır. Çünki istirahət, kollektivçilik, təşkilatçılıq, birgəyaşayış prinsipləri yüksək əhval-ruhiyyəyə, təhsilin səmərəliliyinə və keyfiyyətinə müsbət təsir göstərən amillərdir. Eyni zamanda, bu düşərgələr, bir növ, hərbi xidmətə hazırlığın, fiziki, mənəvi və hərbi-vətənpərvərlik tərbiyəsinin də sınanmış bir forması idi. Uşaqların şeypurun səsi ilə vaxtında yuxudan durması, yatması, qidalanması rejimlə tənzimlənirdi. Yəni düşərgələr bütün tərbiyə aspektləri baxımından əhəmiyyətli idi”.
Onun sözlərinə görə, orta məktəblərdən fərqli olaraq, ali təhsil ocaqlarında yay düşərgəsi istiqamətində müəyyən işlər var: “Bildiyim qədər, Azərbaycanda 60-a yaxın turizm şirkəti var ki, daxili turizmlə məşğul olurlar. Hesab edirəm ki, məktəblilərin yay düşərgəsi məsələsi geniş şəkildə ictimailəşməli, problemin üstünə gedilməlidir. Bunun adı “pioner” olmasın, başqa bir milli ad olsun, məzmunu “kommunizm qurucuları yetişdirmək” olmasın, müstəqil ölkəmizə layiqli vətəndaş yetişdirmək olsun. Lap elə atributları da dəyişək. Əsas forma deyil, mahiyyətdir. Bundan başqa, uşaqların istirahəti büdcə vəsaiti, Həmkarlar İttifaqı, sahibkarlar, bələdiyyələr, xeyriyyəçilər və ianələrin hesabına, ya da imkanlı valideynlərin öz hesabına olsa belə, bütün mümkün imkanlar araşdırılmalıdır. Problemin dövlət büdcəsi hesabına həll olunması və dövlət nəzarəti altında olması isə arzuolunandır. Əks halda, problem öz həllini tapanadək, cüzi miqdarda dövlət büdcəsindən pul ayırmaqla, heç olmasa yay tətili zamanı səfalı regionlarda yerləşən məktəblərin bina və ərazilərini yay düşərgəsinə çevirmək və düşərgə xidmətləri təşkil etmək olar. “Sağlam bədəndə sağlam ruh olar” deməklə iş bitmir. Əlaqədar hökumət və dövlət qurumları gələcəyimiz olan uşaqlarımızın sağlamlığı, mənəvi və fiziki inkişafı imkanlarını lazımınca dəyərləndirməli və ölkə başçısı qarşısında müvafiq məsələ qaldırmalıdırlar”.
Günel CƏLİLOVA
