Kamran Əsədov: “... zəif müəllimlər təhsil sistemindən uzaqlaşdırılacaq”
Azərbaycanda orta ümumtəhsil məktəblərində dərs deyən müəllimlərin bilik və bacarıqlarının yoxlanılması aktual məsələlərdən biri kimi gündəmdədir. Bir neçə ildir müəllimlərin sertifikatlaşdırılması məsələsi müzakirə edilir. Bir qisim mütəxəssis bunu gərəksiz saysa da, bu sistemin tətbiqini arzu edənlərin sayı daha çoxdur.
Bir müddət əvvəl Təhsil Nazirliyi Azərbaycanda müəllimlərin sertifikatlaşdırılacağı barədə məlumat yaymışdı, lakin bu prosesin nə zaman həyata keçiriləcəyini açıqlamamışdı. Artıq Azərbaycanda müəllimlərin sertifikatlaşdırılmasının vaxtı məlumdur. Təhsil naziri Ceyhun Bayramov bildirib ki, bu sisteminin tətbiqinə 2019-cu ildən başlamaq planlaşdırılır.
“Təhsil haqqında” Qanuna edilən dəyişikliyə əsasən, müəllimlərin sertifikatlaşdırılması prosesinin həyata keçiriləcəyini deyən C.Bayramovun bildirdiyinə görə, hazırda işçi qrupu tərəfindən sertifikatlaşdırmanın qaydaları, onun keçirilmə ardıcıllığı üzərində iş aparır.
Sertifikatlaşdırmanın birdəfəlik proses olmadığını deyən nazirin qeyd etdiyinə görə, hər bir müəllimin 5 ildən bir həmin sertifikatlaşdırmadan keçməsi nəzərdə tutulur. “Sertifikatlaşdırma nəticəsində biz daha dəqiq ölçmələr və daha detallı məlumatlar əldə edə biləcəyik. Həmin prosesin davamlı olması ona işarə edir ki, hər bir müəllimin öz üzərində davamlı işləməsi, nəticəsini yaxşılaşdırması üçün ciddi bir stimul olacaq” - deyə C.Bayramov bildirib.
Azərbaycanda müəllimlərin sertifikatlaşdırılması təhsilin keyfiyyətinə nə kimi müsbət təsir göstərəcək? Bu sistemin tətbiqi təhsilimizə nələr vəd edir?
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru, tanınmış təhsil eksperti Kamran Əsədov “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, müəllimlərin sertifikatlaşdırılmasının təhsilin keyfiyyətinə, eləcə də tədris sisteminə daha peşəkar, savadlı, psixoloji cəhətdən sağlam müəllimlərin cəlb edilməsinə çox müsbət təsiri olacaq: “Bilirsiniz, Azərbaycanda müəllimlərin bilik və bacarıqlarının yoxlanılması 2014-cü ildə Təhsil Nazirliyinin keçirdiyi diaqnostik qiymətləndirmə ilə həyata keçirildi. Bundan əvvəl 4700 məktəbdə çalışan 150 mindən artıq müəllimin bilik və bacarıqlarının yoxlanılması həyata keçirilməmişdi. Sonuncu dəfə müəllimlərin attestasiyası 1994-cü ildə yoxlanlmışdı. 20 ildən artıq müddət keçməsinə baxmayaraq, nəinki onların bilik və bacarıqları, eyni zamanda da sənədləri yoxlanılmamışdı. 2014-cü ildən Təhsil Nazirliyi müəllimlərin diaqnostik qiymətləndirməsini keçirdi. Birincisi, orta ümumtəhsil məktəblərində çalışan və sənədləri dövlət nümunəli olmayan saxta müəllimlər var. İkincisi, orta ümumtəhsil məktəblərində çalışan o müəllimlərin təkcə diplomları saxta deyil, həmçinin, onların bilik və bacarıqları olduqca aşağı səviyyədədir. Yəni 3 il ərzində öz ixtisasları üzrə tətbiq edilən sullara cavab verən müəllimlərin 45 faizi son zəif nəticə göstərdi. Bu proses başlanğıc idi və Təhsil Nazirliyi daha da ciddi şəkildə təhsilin, məktəbin, müəllimin nüfuzunun qaldırılması, onların əməyinin stimullaşdırılması üçün yeni bir layihəyə başlamalıdır. Əslində, bu təcrübə ölkəmizdə var. Sizə bir misal deyim. Bu gün Azərbaycanda taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin sürücülük bacarıqları kifayət deyil, onlar mütləq fəaliyyət göstərmələri üçün lisenziya almalıdırlar. Eyni zamanda da onların psixoloji, fizioloji vəziyyəti, avtomobili idarə etmək bacarıqları və s. yoxlanılır, sonra lisenziya verilir. Müəllimlərin də psixoloji baxımdan normal olması, diplomlarının saxta olub-olmaması yoxlanacaq. Bu gün Təhsil Nazirliyinin özü də bilir ki, 10 minə yaxın müəllimin diplomu dövlət nümunəli deyil, amma onları işdən çıxara bilmir. Ona görə də nazirlik müəllimlərin keyfiyyətinin artırılması üçün sertifikatlaşdırma keçirməyə məcburdur. Sertifikatlaşdırma nə deməkdir? Müəllimlərin sertifikatlaşdırılması zamanı onların təkcə bilikləri yox, həm də İKT və digər bacarıqları, psixoloji vəziyyətləri, dünyagörüşləri yoxlanacaq. Sertifikatlaşma nəticəsində təhsil sistemi əməlli-başlı ələnəcək, keyfiyyətli və keyfiyyətsiz müəllimlər bir-birindən fərqləndiriləcək. Sertifikatlaşdırmanın böyük əhəmiyyəti odur ki, zəif müəllimlər təhsil sietmindən uzaqlaşdırılacaq, onların yerinə vakansiya elan olunacaq və təhsilin keyfiyyətini qaldırmaq üçün yeni savadlı, bilikli, bacarıqlı müəllim ordusu təhsilə cəlb ediləcək”.
K.Əsədovun sözlərinə görə, bu gün Azərbaycanda dövlət orta ümumtəhsil müəssisələrinin vəziyyəti, səviyyəsi özəl orta məktəblərlə müqayisədə aşağıdır. Dövlət orta məktəblərində nəticə, keyfiyyət və digər vacib göstəricilərin aşağı olduğunu deyən K.Əsədov hesab edir ki, burada vəziyyətin düzəldilməsi müəllimlərin sertifikasiyasının təşkil edilməsindən keçir.
K.Əsədov qeyd etdi ki, ölkə başçısı 2016-cı il yanvarın 1-dən müəllimlərin əməkhaqqının qaldırılması ilə bağlı sərəncam verib və müəllimlərin əməkhaqları qaldırılıb, buna baxmayaraq, müəllimlərin hazırlığının keyfiyyətində yüksəlmə halı zəifdir. “Buna baxmayaraq, hələ də zəif nəticə göstərən müəllimlər çoxdur. Hətta 2 bal toplayanlar olub, müəyyən ərazilər var ki, oradan imtahanda iştirak edən müəllimlər 0 bal yığıb. 2 və 0 bal toplayan müəllimlərə məktəblərdə dərs saatı verilir. Təbii ki, onlar şagirdə keyfiyyətli təhsil verə bilməzlər. Sertifikatlaşma zamanı dövlətin tələblərinə cavab verməyən müəllimlər aşkara çıxarılacaq və onların fəaliyyətinə xitam veriləcək. Nəticə etibarilə sistemdə çalışacaq müəllimlər daha bilikli və bacarıqlı olacaqlar və bu da təhsilimizin inkişafına təkan verəcək” - deyə K.Əsədov bildirdi.
İradə SARIYEVA
