Əhməd Qəşəmoğlu: “Azərbaycanda sosial yeməkxanaların açılmasına çox böyük ehtiyac var” “Nəzarət güclü olmalıdır ki, aidiyyəti olmayan adamlar o yeməkxanalardan bəhrələnə bilməsinlər”
Kasıb, kimsəsiz insanlara, ehtiyacı olan yaşlı insanlara hər birimizin qayğı və diqqət göstərməyimiz vacibdir. Bəzən günlərlə isti xörəyə, bir stəkan çaya möhtac olan insanlar var ki, onlar cəmiyyətin, ictimai qurumların, eləcə də bələdiyyələrin qayğısı ilə əhatə olunmalıdırlar. Bəzi ölkələrdə kasıb, ehtiyacı olan insanlar, kimsəsiz qocalar üçün sosial yeməkxanalar fəaliyyət göstərir. Ehtiyacı olan insanlar gündə bir-iki dəfə həmin sosial yeməkxanalarda qarınlarını doyururlar.
Azərbaycanda da konkret ünvanlarda sosial yeməkxanaların olmasına böyük ehtiyac var. Ümumiyyətlə, bu istiqamətdə könüllü iş görmək, ehtiyacı olan insanlara xidmət göstərmək vacibdir. Sözsüz ki, dövlət yoxsul və aztəminatlı ailələrlə bağlı köklü işlər görür, onların problemlərini həll etmək istiqamətində fəaliyyət göstərir. Sosial yeməkxanaların qurulması isə əsasən aidiyyəti üzrə fəaliyyət göstərən ictimai qurumların, eləcə də bələdiyyələrin üzərinə düşən məsələdir.
Yeri gəlmişkən, bildirək ki, bir neçə ildir Bakıda Nizami Rayon Bələdiyyəsinin sosial yeməkxanası fəaliyyət göstərir. “Neftçilər” metrostansiyasının yaxınlığında yerləşən həyətlərdən birindəki xeyir-şər evində fəaliyyət göstərən sosial yeməkxana ərazidə yaşayan kasıb, kimsəsiz insanlara, əlsiz-ayaqsız qocalara xidmət göstərir.
Nizami Rayon Bələdiyyəsindən “Bakı-Xəbər”ə verilən məlumata görə, şənbə və bazar günləri istisna olmaqla, həftənin 5 günü sosial yeməkxana insanlara xidmət göstərir. Kimsəsiz insanlar, səfillər, küçələrdə yaşayanlar gündə bir dəfə saat 2-də bu yeməkxanaya gələrək burada duru və quru yeməklər yeyirlər. Bələdiyyədən bildirdilər ki, nahar süfrəsində müxtəlif cür xörəklərdən, meyvələrdən tutmuş, şirəyə, kampota qədər hər cür nemət olur. Həftənin 5 günü 90 nəfər insan bu yeməkxanada qarınlarını doydurur.
Əlbəttə, Nizami Rayon Bələdiyyəsinin həyata keçirdiyi bu xeyirxah iş təqdirəlayiqdir və bir nümunədir. Bunun digər rayonların, qəsəbə və kəndlərin bələdiyyələri tərəfindən də davam etdirilməsi vacibdir.
Qeyd edək ki, son illər qış aylarında müəyyən könüllülər metro stansiyalarına yaxın yerlərdə çadırlar qurur və kimsəsiz, səfil, əlsiz-ayaqsız insanlara isti çay, buterbrodlar verirlər. Bu da mövsümi xarakter daşıdığından davamı olmur.
Azərbaycanda sosial yeməkxanaların açılmasına tərəfdar olan insanlar hesab edirlər ki, bu yeməkxanalar açılarsa, bundan kimsəsiz insanlar bəhrələnə bilərlər.
Tanınmış sosioloq, professor Əhməd Qəşəmoğlu bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu gün Azərbaycanda sosial yeməkxanaların yaradılmasına çox böyük ehtiyac var. Ə.Qəşəmoğlu hesab edir ki, rayonlar üzrə o yemıkxanadan istifadə etməyə ehtiyacı olan insanlar qeydiyyata alınmalı və onlara yeməkxanadan istifadə etmək üçün xüsusi kart verilməlidir. “Mən ilk dəfə sosial yeməkxanaları İsveçrədə görmüşəm. Belə yeməkxanalar dünyanın bir çox ölkəsində var. Azərbaycanda sosial yeməkxanaların yaradılması məsələsi məni çoxdandır düşündürür. Bizdə də sosial yeməkxanalar açılmalıdır. Çalışmaq lazımdır ki, burada yemək yeyən adamlar həqiqətən də ehtiyacı olan adamlar olsunlar. Bunun üçün rayon, qəsəbə üzrə aztəminatlı, kimsəsiz, ehtiyacı olan insanlar qeydiyyata alınmalı və onlara sosial yeməkxanalardan istifadə etmək üçün xüsusi kart verilməlidir. Ümumiyyətlə, bu işə ciddi nəzarət olunmalıdır ki, neqativ hallara yol verilməsin. Bilirsiniz ki, bu sahədə neqativ halların baş verməsi mümkündür. İnsanlar ola bilər ki, bu kartları saxtakarlıq yolu ilə əldə etsin və s. Elə edilməlidir ki, bu yeməkxanalardan istifadə edən insanlar həqiqətən də kimsəsizlər, buna ehtiyac duyanlar olsun . Kart olmasa, bəzi insanlar kənardan gəlib deyə bilərlər ki, mən də buradan faydalanmalıyam. Ümumiyyətlə, sosial yeməkxanalar yaradılarsa, onun işinə, fəaliyyətinə QHT-lər, eləcə də ictimaiyyət tərəfindən ciddi nəzarət olmalıdır. Bu işdə hər şeydən əvvəl şəffaflıq gözlənilməlidir. Nəzarət güclü olmalıdır ki, aidiyyəti olmayan adamlar o yeməkxanalardan bəhrələnə bilməsinlər, orada ərzaqlar oğurlanmasın, yanlış yerlərə göndərilməsin və s. Sosial yeməkxanalar yaradılmalıdır və onun yaranmasında ictimaiyyət nümayəndələri, bələdiyyələr, QHT-lər də iştirak etməlidir. Bu sahədə inanılmış adamlar olmalıdır. Sosial yeməkxana sisteminin təşkil edilməsi, yaradılması üçün halal bir komanda olmalıdır. Eyni zamanda da rayonların, şəhərlərin ərazilərində sosial yeməkxanalar üçün xüsusi yerlər ayrılmalıdır” - deyə bildirən Ə.Qəşəmoğlunun sözlərinə görə, biz bu sosial yeməkxanaları Avropa dövlətlərinin və başqa ölkələrin standartlarına uyğun deyil, öz standartlarımıza, xalqımızın xarakterinə, yaşam tərzinə uyğun qurmalıyıq. Ə.Qəşəmoğlu, həmçinin, qeyd edir ki, yoxsullara, kimsəsizlərə veriləcək kartlar da mütəmadi olaraq nəzarətdə saxlanmalıdır. “Bu mənada kı o kartdan başqaları istifadə etməsinlər. Bir də ki, sosial yeməkxanalar açılarsa, o yeməkxanaların fəaliyyəti üçün mövcud olacaq büdcəyə nəzarət etməsi üçün komissiya yaradılmalıdır. Bunsuz olmayacaq. Çünki ola bilər ki, 2-3 qat artıq adamların adlarını bu siyahıya salıb ərzaqı başqa yönə yönəldəcəklər. Bu qaçılmazdır. Bu xoşagəlməz hadisənin baş verməməsi üçün bu işə ciddi nəzarət olmalıdır. Azərbaycanda sosial yeməkxanaların açılmasına çox böyük ehtiyac var. Həkimlərlə söhbətimizdə də deyirlər ki, bu gün acından əziyyət çəkən insanlar var. Elə insanlar var ki, övladları yoxdur, kimsəsizdirlər, əlləri bir yana çatmır, o insanlar sosial yeməkxanalarda yemək yeməlidirlər” - deyə bildirən Ə.Qəşəmoğlu hesab edir ki, respublikamızda sosial yeməkxanaları nə qədər tez təşkil etsək, bir o qədər yaxşı olar. Bu işdə bələdiyyələrin, QHT-lərin fəaliyyət göstərməli olduğunu deyən Ə.Qəşəmoğlu ümid edir ki, bu sahədə iş görmək istəyənlər tapılacaq.
İradə SARIYEVA
