Hafiz Cabbarov: “Bütün türkdilli dövlətlərdə şagirdlərə ortaq türk tarixi, mədəniyyəti və mənəvi dəyərlərinin öyrədilməsi baxımından bu dərslik əvəzsiz olacaq”
“Türklər tarix yaradıblar, yazmayıblar” deyimi uzun əsrlərdir türk xalqının bəşər tarixinin formalaşmasında oynadığı rolun əyani göstəricisinə çevrilib. Dünən tarixi yaratmaq haqqında düşünən və bu səbəbdən də yaratdığı tarixi yazıya almayan türk xalqının bu gün ortaq tarix dərsliyinin, kitabının yazılması zəruriliyi meydana çıxıb.
Günümüzün aktual məsələlərindən biri ortaq türk tarixinin yazılması ilə əlaqədardır. Son illər azərbaycanlı və türk alimlərinin birgə ideyası və səyləri sayəsində bu sahədə xeyli iş görüldüyü məlumdur. Türk kökümüzə qayıdış ortaq tariximizin obyektiv şəkildə araşdırılmasına böyük şərait yaradıb.
Onu da vurğulayaq ki, artıq Türk dünyasının ortaq tarixi dərsliyinin yaradılması da gündəmə gəlib.
Bütövlükdə, ortaq türk tarixinin kitab halında nəşr edilməsininin əhəmiyyətini qeyd edən tarixçi alimlər hesab edirlər ki, bu kitabın hazırlanması bizə hava-su kimi lazımdır. Yeni nəslin öz milli kimliyini dərk etməsi, tarixi köklərini öyrənməsi baxımından ortaq türk tarixi kitabının yazılmasının əhəmiyyətini vurğulayan tarixçilər bildirirlər ki, bu işə bütün türk respublikaları cəlb edilməlidir. Vurğulayaq ki, nəzərdə tutulan ortaq türk tarixi kitabı Türkiyə və Azərbaycan tarixinin ortaq dövrlərini, mərhələlərini özündə əks etdirəcək.
Qeyd edək ki, xeyli müddətdir sözügedən dərslik üzərində iş gedir. Hazırda dərsliyin vəziyyəti, nə zaman çap ediləcəyi və s. bağlı məlumat almaq üçün tarixçi-alim Hafiz Cabbarovla əlaqə saxladıq. H.Cabbarov bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, dərslik üzərində işlər davam etdirilir: “Kitabın bir variantını Azərbaycana göndərdilər. Biz materiallarla tanış olduq, iradlarımızı, təkliflərimizi qeyd etdik. 2019-cu ildə Türkdilli dövlətlərin dövlət başçılarının sammitində yekun protokol qəbul ediləcək və kitabın çapı ilə bağlı qərar orada veriləcək. Kitab Qazaxıstanın Türk Akademiyasında işlənir. Bu Akademiya Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurasının nəzdindədir. Türk Akademiyasında hər bir türk respublikasından nümayəndələr var və kitabı onlar işləyirlər. Hazırda kitab üzərində işlər davam etdirilir”.
Ortaq türk tarixi dərsliyi ilə bağlı Azərbaycan tərəfin iradlarına gəlincə, alim bildirdi ki, bu əsasən Azərbaycan tarixinə dair həssas olan məqamlarla bağlı olub. H.Cabbarovun sözlərinə görə, dərslik materialında gedən bəzi faktlar redaktə edilib: “İradlara gəlincə, deyim ki, birinci, dərslikdə faktlar həddən artıq çox verilmişdi. O faktları şagirdlərin yaş səviyyəsinə uyğunlaşdırdıq. Digər tərəfdən, materiallarda bəzi elmi nöqsanlar vardı, onları aradan qaldırdıq. Həmçinin də Azərbaycan tarixi üçün bəzi məsələlər var idi ki, onlarla bağlı redaktə aparıldı”.
Müxtəlif türk dövlətlərinin tarixçilərinin dərslik üzərində işlədiyini deyən H.Cabbarovun bildirdiyinə görə, bu nəşrin əhəmiyyəti böyükdür. “Bu dərsliyin əhəmiyyəti çox böyükdür. Bütün türkdilli dövlətlərdə şagirdlərə ortaq türk tarixi, mədəniyyəti və mənəvi dəyərlərinin öyrədilməsi baxımından bu dərslik əvəzsiz olacaq. Bu dərslik vasitəsilə, eyni zamanda, türk xalqlarının tarixi-mədəni yaxınlığı şagirdlərə tədris ediləcək. Yüz il əvvəl Əli bəy Hüseynzadələrin, İsmayıl bəy Kaspıralıların və digər dahi şəxsiyyətlərimizin dildə, fikirdə, əməldə birlik ideyası yerinə yetəcək. Bu dərsliyin tədrisinin əhəmiyyəti həm də ondan ibarət olacaq ki, hər bir türk respublikasının övladı başqa bir türk respublikasını da özünə vətən sayacaq. Bu dərslik milli dəyərlərimizlə bərabər, tariximizi də dərindən öyrənməyə təkan olacaq. Gənclik biləcək ki, biz yüzillər əvvəl bir olmuşuq, bu gün də birik, bir olmalıyıq” - deyə H.Cabbarov bildirdi.
İradə SARIYEVA
