Firdovsiyyə Əhmədova: “Müstəqil dövlətimizin milli maraqlarına uyğun olaraq cumhuriyyətimizin 100 illiyinin qeyd edildiyi ərəfədə belə bir addımın atılması...” Vaqif Abışov: “Sahil bağı”nın Cumhuriyyət bağı adlandırılması təklifi çox müsbətdir və təqdirəlayiqdir”
1918-ci ildə qurulan Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti (AXC) dövlət müstəqilliyimiz tarixində əvəzsiz rola malikdir. 23 ay ömrü olan, lakin fəaliyyət göstərdiyi müddətdə azadlıq, hürriyyət sevdasını insanların qəlbində alovlandıran Azərbaycan Xalq Cumhuryyətinin bu il 100 yaşı tamam olur. 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyi qazanan Azərbaycan Respublikası böyük fəxr hissi ilə özünü AXC-nin varisi elan etdi. Bu gün 27 yaşlı gəncAzərbaycan Respublikası AXC-nin varisi olaraq XX əsrdə yaranan ilk müstəqil dövlətimizin bütün atributlarına sahib oldu. Azərbaycan dövləti AXC ənənələrini layiqincə davam etdirir.
Məlum olduğu kimi, yanvarın 10-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin 100 illik yubileyinin keçirilməsi və 2018-ci ilin Cumhuriyyət ili elan olunması ilə bağlı Sərəncam imzalayıb. Prezident İlham Əliyevin Sərəncamını ölkə ziyalıları, ictimaiyyət nümayəndələri, eləcə də cumhuriyyət qurucularının doğmaları böyük rəğbətlə qarşılayıblar.
2018-ci ilin Cumhuriyyət ili elan edilməsi həqiqətən də dövlətçilik tariximizə, AXC qurucularının işıqlı əməl və ideyalarına, onların ruhuna diqqət və sayğının təzahürüdür.
2018-ci ilin Cumhuriyyət ili elan edilməsi ictimaiyyət və ziyalılar tərəfindən bir sıra təkliflərin meydana çıxmasına şərait yaratdı. Bu təkliflərdən biri “Sahil bağı”nın Cumhuriyyət bağı elan edilməsi ilə bağlıdır. Ölkə ziyalıları və ictimaiyyət nümayəndələri arzu edirlər ki, “Sahil bağı” Cumhuriyyət bağı adlandırılsın. Digər fikirlərdə isə bu bağın Cumhuriyyət bağı adlandırıldıqdan sonra bura AXC ideoloqlarının, qurucularının büstlərinin qoyulması təklif olunur.
Qeyd edək ki, indiki “Sahil bağı” Sovet dövründə “26-lar bağı” adlandırılıb və burada Bakı Kommunası üzvlərinin bir qisminin cəsədləri basdırılmışdı. Bir neçə il əvvəl 26-lara aid abidə bağdan söküldü və oradan 26-lara aid cəsədlər başqa yerə köçürüldü. Həmin vaxt o da məlum oldu ki, heç də 26 nəfərin hamısı burada dəfn edilməyib.
DİA-nın tarix kafedrasının müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsiyyə Əhmədova bizimlə söhbətində bildirdi ki, “Sahil bağı”nın Cumhuriyyət bağı elan edilməsi müsbət hal olardı. O qeyd etdi ki, indiyə qədər “Sahil bağı”nın Cumhuriyyət bağı adlandırılması təklifi çox səsləndirilib və Milli Məclisdə də bu məsələnin gündəmə gətirilməsi təqdirəlayiqdir: “Sahil bağı” Bakının mərkəzində yerləşən bir bağdır. Bura şəhər sakinlərinin, eləcə də xarici qonaqların mütəmadi olaraq gəzişdiyi, istirahət etdiyi bir məkandır. Bu baxımdan, şəhərin mərkəzində Cumhuriyyət bağının olması təbiidir. Bu bağın Cumhuriyyət bağı adlandırılması məqsədəuyğun olardı. Ancaq son 100 ilə nəzər salsaq görərik ki, o bağ siyasi-ideoloji amillərdən asılı olaraq bir neçə dəfə ad dəyişikliyinə uğrayıb. Müstəqil dövlətimizin milli maraqlarına uyğun olaraq, cumhuriyyətimizin 100 illiyinin qeyd edildiyi ərəfədə belə bir addımın atılması, təbii ki, gözləniləndir”.
F.Əhmədovanın fikrincə, “Sahil bağı”nın ərazisi kiçik olduğundan, gərək ora elə rekonstruksiya olunsun ki, cumhuriyyətlə bağlı bütün məqamlar orada əks olunsun: “Bu bağda nəzərdə tutulan kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsi məsələsinə gəlincə, bura cumhuriyyət qurucularının xatirəsinə kompleksin ucaldılması, onların büstlərinin qoyulması baxımından imkanvericidir. Ancaq yerin kiçikliyi orada xatirə muzeyinin və s. yaradılması baxımından məhdudiyyət təşkil edir. Bütün hallarda, yubiley ərəfəsində şəhərin mərkəzində belə bir layiqli parkın salınması baxımından yer məhdudiyyəti var, ona görə də “Sahil bağı” daha münasibdir. Bu bağın Cumhiriyyət bağı adlandırılması təqdirəlayiq olardı”.
Bu məkanda Xalq Cumhuriyyəti qurucularına abidə ucaldılmalı olduğunu deyən tarixçi bildirdi ki, o abidə üzərində cumhuriyyət qurucularının hər birinin adları qeyd edilməlidir. “Bu bağ Cumhuriyyət bağı adlandırılacaqsa, onun dizaynı düzgün seçilməlidir. Əgər bu bağ Cumhuriyyət bağı olacaqsa, 28 Maya çox az vaxt qalıb, görüləcək işlərə başlanmalıdır. Yəni cumhuriyyətin 100 illik təntənəli yubileyinə qədər həmin ərazidə rekonstruksiya işləri aparılsın və cəmiyyətimizin arzuladığı işlər həyata keçirilə bilsin. Təbii ki, cumhuriyyətin adına layiq ola biləcək bağ şəhərin mərkəzində olmalıdır. Bu nöqteyi-nəzərdən də məhdud məkan olsa da, həmin bağın seçilməsi əlverişlidir, məqsədəuyğundur”- deyə F.Əhmədova qeyd etdi.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun əməkdaşı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Vaqif Abışovun da “Bakı-Xəbər”ə verdiyi açıqlamaya görə, “Sahil bağı”nın Cumhuriyyət bağı adlandırılması təqdirəlayiq addım olardı: “Bu barədə bir neçə dəfə təkliflər səsləndirilib. Bu bağın Cumhuriyyət bağı adlandırılması ideyasına müsbət yanaşıram. Bilirsiniz ki, yanvarın əvvəllərində Prezident İlham Əliyev həm Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin 100 illiyinin qeyd edilməsi, həm də 2018-ci ilin Cumhuriyyət ili elan edilməsi ilə bağlı Sərəncam imzalayıb. Hesab edirəm ki, həm cumhuriyyətin 100 illiyi, həm də tarixi ədalətin bərpa edilməsi baxımından Cumhuriyyət bağı yaradılmalıdr. Məlumdur ki, Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti dövlətçilik tariximizdə mühüm yer tutur. AXC-nin bütün dövlətçilik atributlarına müstəqil Azərbaycan dövləti sahibdir. O da məlumdur ki, müstəqil Azərbaycan dövləti 1918-ci ildə yaradılan AXC-nin varisidir. Bu baxımdan “Sahil bağı”nın Cumhuriyyət bağı adlandırılması müsbət hal olardı”.
V.Abışov bildirdi ki, bu bağa Cumhuriyyət adı verilirsə, orada Xalq Cumhuriyyəti qurucularının xatirəsinə abidə də ucaldılmalıdır. Onun sözlərinə görə, bağda hər bir element AXC-yə bağlı olmalıdır: “Bu bağdan keçən məktəblilər, tələbələr, xarici qonaqlar bağla maraqlanarkən onlar o abidənin, xatirə lövhəsinin üzərinə yazılan məlumatdan AXC qurucuları haqqında bilgiyə sahib olarlar. O bağda cumhuriyyət qurucularının büstləri də qoyula bilər. Bu təklif də dəfələrlə gündəmə gətirilib. Hesab edirəm ki, bağda onların büstləri də ucaldılmalıdır. Gənclərimiz, xarici qonaqlar o bağa gedib onların büstlərini də ziyarət etməlidirlər. Bu baxımdan hesab edirəm ki, “Sahil bağı”nın Cumhuriyyət bağı adlandırılması təklifi çox müsbətdir və təqdirəlayiqdir” .
İradə SARIYEVA
