Zemfira Budaqova: “Hazırda sürüşmə hadisəsi baş verən ərazidə ev tikmək və ya gələcəkdə tikilməsini nəzərdə tutmaq düzgün deyil” Telman İsmayılov: “Sürüşmənin baş verdiyi ərazi yaşayış məkanından yaşıllığa çevrilməlidir”
Bakıda sürüşmə zonaları yenidən aktivləşib. Məlum olduğu kimi, Bayıl yamacında “Teleqüllə”nin cənub hissəsində torpaq sahəsinin sürüşməsi qeydə alınıb. Hadisə ilə bağlı həmin ərazidə yaşayan ailələr köçürülüb.
Qeyd edək ki, sürüşmə sahəsi “Teleqüllə”dən 200-250 m. cənub-şərqdə yerləşir. Sürüşmənin baş verməsinə atmosfer yağıntıları və sahənin aşağı hissəsində tikinti işləri aparılan zaman yamacın şaquli kəsilməsi səbəb olub. İlkin məlumata görə, sürüşmə sahəsində 7 metr dərinliyində, 1 metr enində çatlar yaranıb.
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin (ETSN) Milli Geoloji Kəşfiyyat Xidmətinin geoloji planlama ekspedisiyasının dəstə rəisi Rafiq Həsənov media nümayəndələrinə açıqlamasında bildirib ki, həmin ərazidə evlərin tikilməsi gələcəkdə təhlükəli vəziyyətin yaranmasına səbəb ola bilər: "Orada ev tikmək məsləhət deyil. Çünki bura göl yatağıdır, qurudulur, müəyyən qədər torpaq tökülür. Ancaq gələcəkdə yamacın dik hissəsindən aşağıya doğru qrunt suları, təsərrüfat suları axıdılacaq. Bundan başqa, yamac da dikdir. Gələcəkdə yağış suları da ərazidə toplanacaq. Ona görə də orada evlərin tikilməsi məsləhət deyil. Yaxşı olar ki, göl yatağı olan ərazilərdə, maili yamaclarda ev tikilərkən Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin rəyi alınsın".
Sürüşmə hadisəsinin baş verdiyi ərazidə yaşayan ailələr köçürülsə də, orda ev tikintisi prosesi hələ də davam edir. Təhlükəli ərazi sayılan Bayıl yamacında evlərin tikilməsi nə dərəcədə düzgündür?
Memar Zemfira Budaqova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Yer kürəsində soyuq zonalarda istiləşmə, isti zonalarda soyuqlaşma gedir: “İqlimin dəyişməsi, Yer kürəsinin oxunun yerindən oynaması nəticəsində belə dəyişikliklər baş verib. Xəzər dənizi yeraltı çaylar vasitəsilə okeanlarla əlaqəlidir. Xəzər dənizinə çıxan Abşeron yarımadası 7 metrlik gil üzərində “oturur”. Həmin gilin ağırlaşması, hündür binaların tikilməsi sürüşmə yaradır”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, yeraltı suların qalxması Abşeron yarımadasında müəyyən fəsadların baş verməsinə səbəb olacaq. Hündür yerlərdə evlər tikib torpağı ağırlaşdırmaq olmaz: “Hazırda sürüşmə hadisəsi baş verən ərazidə ev tikmək və ya gələcəkdə tikilməsini nəzərdə tutmaq düzgün deyil. Çünki o ərazinin alt hissəsində qrunt suları toplanır. Gələcəkdə xoşagəlməz hadisələrin baş verməməsi üçün həmin ərazidə yalnız yaşıllıq salınmalıdır”.
Ekoloq Telman Zeynalov da sürüşmənin baş verdiyi ərazinin yaşıllığa çevrilməsinin vacib olduğunu bildirdi: “Sürüşmə təpələrdə və dağlıq zonalarda gedir. May-iyun aylarında yağıntıların miqdarı çox idisə, son iki ayda havalar soyuq keçsə də, yağıntı düşməyib. Əgər yağıntı yoxdursa, şaxta varsa, yaxud havalar normadan artıq isti keçirsə, torpaqdakı bütün rütubət buxarlanır və torpaq quru olur. Belə olanda da alt hissədə qrunt sularının səviyyəsi yüksəlir və ağır gil qatının üstündə sürüşkən bir təbəqə meydana gəlir. Bir balaca yağıntı düşən kimi, havada nəmlik olarsa, üst təbəqədəki quru torpaq qatının çəkisi dəfələrlə artır və sürüşmə təbəqəsi buna tab gətirmədiyi üçün, üst hissədəki torpaq qatı sürüşməyə məruz qalır. Şamaxı, şimal bölgəsi, Bakının Bayıl və Əhmədli qəsəbələri bu qəbildəndir ki, hazırda Bayıl yamacında həmin proses gedir”.
Günel CƏLİLOVA
