Osman Gündüz: “Ölkədə dövlət provayderləri ilə yanaşı, özəl provayderlərə də yeraltı xətlərdən istifadə edərək internet çəkə bilmələri üçün şərait yaradılmalıdır”
"Ookla Speedtest Global" təşkilatı bu ilin noyabr ayı üzrə internet sürətinə görə ölkələrin reytinqini hazırlayıb. Hazırlanan reytinqə əsasən, 10,81 Mbps orta sürətlə Azərbaycan ilk 100-lükdə yer almayıb və 102-ci yerdə qərarlaşıb. Bununla belə, qeyd edilir ki, Azərbaycan təxminən ikiqat artıq - 19,82 Mbps mobil internet sürətinə sahib ola bilər. Bu isə qlobal orta sürətə (20,28 Mbps) yaxındır.
Ən sürətli genişzolaqlı internetə Sinqapur (153,85 Mbps), sürətli mobil internetə isə Norveç (62,66 Mbps) malikdir.
Gürcüstanda internetin sürəti 19,82 Mbps, Ukraynada 34,70 Mbps, Belarusda 27,26 Mbps təşkil edir.
İnkişaf etməkdə olan Avropa ölkələrindən Rumıniya 104,46 Mbps orta sürətlə 4-cü, Macarıstan 92,47 Mbps sürətlə 5-ci, Litva isə 75,94 Mbps sürətlə 11-ci yerdə qərarlaşıb.
Azərbaycanda internetin sürətini qaldırmağın yollarını Azərbaycan İnternet Forumunun prezidenti Osman Gündüzə müzakirə etdik. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanda genişzolaqlı və yüksək sürətli internetin verilməsində problemlər mövcuddur: “Bu sahədə əsas problem telefon xətti üzərindən olan internetdən daha çox istifadə edilməsidir. Yəni insanlar daha çox interneti köhnədən qalan telefon xətləri üzərindən əldə edirlər. Bu texnologiya ilə yüksək sürətli internet əldə etmək mümkün deyil. Yəni telefon xətti üzərindən 8 mb–dən artıq internet almaq mümkün deyil. Ölkədə sürətli internet əldə etmək üçün viberoptik, alternativ xətlər olmalıdır. Bizdə viberoptik infrastrukturun mövcudluğu ilə bağlı problemlər var. Yəni bu infrastruktur yetərincə inkişaf etməyib. Azərbaycanda yeraltı kabel-kanalizasiya sistemi var. Əsas viberoptik xətlər də bu yeraltı kabel-kanalizasiya sistemindən istifadə olunaraq çəkilir. Bu xətlər Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin tabeliyindədir. Nazirlik bir il öncə problemlərin olduğu haqda bəyanat verdi. Xətlərin su içində olduğunu açıqladı. Lakin biz hələ də nazirliyin apardığı monitorinqin nəticələrini görə bilmirik”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, ölkədə dövlət provayderləri ilə yanaşı, özəl provayderlərə də həmin yeraltı xətlərdən istifadə edərək internet çəkə bilmələri üçün şərait yaradılmalıdır: “Bu məsələ ilə bağlı hələlik yeni qaydalar yoxdur. Ona görə də Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi dərhal monitorinqin nəticələrinin açıqlanması ilə bağlı göstəriş verməlidir. Eyni zamanda, yeraltı viberoptik xətlərdən özəl provayderlərin də istifadə etməsinə icazə verilməlidir. Bunlarla yanaşı, yeni internet tarifləri formalaşdırılmalıdır. Yalnız bu tədbirlər həyata keçirilərsə, ölkədə genişzolaqlı internetdən istifadə edən abonentlərin sayı arta bilər”.
O.Gündüz qeyd etdi ki, mövcud internetin sürəti ilə qiyməti uzlaşmır: “Qonşu ölkələrdə bizdəki qiymətlərə dəfələrlə artıq internet almaq mümkündür. Qiymət və sürət müqayisəsi bizdə uzlaşmır və xarici ölkələrə nisbətən çox bahadır. Buna səbəb isə dövlət provayderlərinin internet sahəsini öz əllərində cəmləşdirməsidir. Odur ki, dövlət provayderləri olan “Bakı internet” və “Aztelekom” qiymətləri aşağı salmalıdırlar ki, digər provayderlər də müvafiq addımı ata bilsinlər”.
Günel CƏLİLOVA
