Sevinc Əzimbəyli: “Bu qanun layihəsinə münasibətim müsbətdir” Bahadur Bilalov: “Məlum olduğu kimi, son dövrlərdə aparılan məqsədyönlü işlər nəticəsində ölkəmizə müsəlman aləmindən gələn turistlərin sayında xeyli artım müşahidə edilir”
Xeyli müddətdir Azərbaycanda halal hotellərin yaradılması yolları araşdırılır. Əlaqədar qurumlar dəfələrlə halal hotel yaradılması ilə bağlı təklifləri gündəmə gətirərək bu məsələni müzakirəyə çıxarıblar. Sözsüz ki, burada halal hotellər olan ölkələrin təcrübəsinin öyrənilməsi də zəruridir.
Bir müddət əvvələ qədər halal hotelin standatlarının hazırlanması ilə bağlı mütəxəssislərin fikir və rəyləri də mətbuatda işıqlandırılıb.
Halal hotellərin standartları deyəsən artıq müəyyənləşib. Belə ki, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən hazırlanan “Halal idarəetmə sistemi-Hotellər” adlı dövlət standartı layihəsində bir sıra məsələ və tələblər öz əksini tapıb. Azərbaycanda dindar şəxslərin ibadət edə bilməsi üçün halal hotellər qarşısında qoyula biləcək tələblər bu layihədə ifadə edilib.
Layihənin müəlliflərindən biri - Azərbaycan Menecment və Turizm Universitetinin Turizm və Qonaqpərvərlik fakültəsinin dekanı Rəhman Səfərov “Trend”ə açıqlamasında layihəyə əsasən, mehmanxanada ibadət etmək istəyənlər üçün dəstəmaz alma yeri və kifayət qədər böyüklükdə namaz otağı və ya məscid olmalı olduğunu qeyd edib. O bildirib ki, dəstəmaz alma yerləri (kran, çanaqlar və s.) kişilərlə yanaşı, qadın və uşaqların da fiziki quruluşuna uyğun olmalıdır: “Qadınlara aid hissədə açıq qapıdan içəridəki şəxslərin görünməsini istisna edən qabaqlayıcı tədbirlər (arakəsmə və s. quraşdırılması) görülməlidir. Məscidlər və ya namaz otaqları, ətrafdan gələ biləcək səs-küyü və musiqi səsini keçirməyəcək formada izolyasiya edilməlidirlər. Mehmanxananın istirahət otaqlarında aylıq/həftəlik namaz vaxtlarını göstərən təqvim, qiblə istiqaməti göstəricinin otaqda olduğu yeri (siyirmə içi, şkaf içi, otağın tavanı və s.) və məscidin/namaz otağının yeri (yerin planı və s.) Azərbaycan dili ilə yanaşı, ən azı ərəb, ingilis dillərindən birində ifadə edilən elan olmalıdır”.
R.Səfərov, həmçinin, vurğulayıb ki, layihəyə əsasən, cümə namazının mehmanxananın məscidində, namaz otağında qılınmaması halında namaza getmək istəyənlərin yaxınlıqdakı məscidlərə daşınması üçün kifayət qədər xidmət vasitəsi olmalıdır. Bundan başqa, azan oxunarkən hotelin məscidi və ya namaz otağına yaxın yerlərdə musiqi səslənməməlidir.
R.Səfərovun sözlərinə görə, mehmanxana otaqlarında qiblə istiqamətini göstərən işarə olmalı, hər otaqda aylıq/həftəlik namaz vaxtlarını göstərən təqvim və bir "Qurani Kərim" və ya "Qurani Kərim"in Azərbaycan dilinə tərcüməsi və səccadə (canamaz) saxlanmalıdır. Lift və ya dəhlizlərdə namaz vaxtlarını və məscidin yerini göstərən elanlar (məlumat qeydi, yerləşmə planı və s.) olmalıdır.
Qeyd edilənə görə, layihəyə əsasən, standartın ilkin yoxlama müddəti 2022-ci il, dövrü yoxlama müddəti 5 ildir.
Azərbaycan Menecment və Turizm Universitetinin Turizm və Qonaqpərvərlik fakültəsinin dekanı Rəhman Səfərovun fikirlərini şərh edən mütəxəssislər, dinşünaslar hesab edirlər ki, qanun layihəsində əksini tapan bu məsələyə münasibət müsbətdir.
Dinşünasların bildirdiyinə görə, indiyə qədər Azərbaycanda halal hotellərin olmaması hotellərdə qalan dindar qonaqların, inanclı insanların lazımi səviyyədə ibadət etmələrinə əngəl törədirdi. Dinşünaslar hesab edir ki, bu standatlar tətbiq edilərsə, Azərbaycana dindar kəsimdən daha çox turistin gəlməsinə səbəb olacaq.
Din üzrə ekspert Sevinc Əzimbəyli bizimlə söhbətində qeyd etdi ki, Azərbaycanda halal hotellərin yaradılması zərurətə çevrilib. Onun sözlərinə görə, halal hotellərin olması, onun standartlarının qanunla tənzimlənməsi olduqca müsbət bir haldır. O hesab edir ki, nəinki Bakıda, hətta bölgələrdə də sırf dini standartlara uyğun hotellərin qurulmasına ehtiyac var: “Bu gün respublikamız dünyanın diqqət mərkəzindədir. Son illər Azərbaycana gələn turistlərin sayında böyük irəliləyiş var. Gördüyümüz kimi, dünyanın istənilən ölkəsindən bura turistlər gəlir. Onların sırasında müsəlman turistlər də var. Bu turistlər onların dini ibadətləri üçün hotellərdə daha yüksək səviyyəli şəraitin yaradılmasını arzu edirlər. Xeyli müddətdir ki, halal hotel necə olmalıdır, onun standartları hansı formada müəyyən edilməlidir kimi məsələlər müzakirə edilir. Hazırda Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi bununla bağlı qanun layihəsi hazırlayıb və burada standartlar əksini tapıb. Hesab edirəm ki, bu qanun layihəsi təsdiqlənəcək və tezliklə hotellərdə halal standartlar tətbiq ediləcək. Dindar şəxslər bundan sonra tam qaydasında ibadətlə məşğul olacaqlar. Mənim bu qanun layihəsinə münasibətim müsbətdir və hesab edirəm ki, onun tətbiqi ölkəmizə dindar, dini inanclı turistlərin axınını daha da gücləndirəcək”.
Azərbaycan Menecment və Turizm Universitetinin kafedra müdiri Bahadur Bilalov bizimlə söhbətində “halal” standartların müəyyən edilməsilə bağlı bildirdi ki, dünyada buna çox böyük maraq formalaşmaqdadır: “Dediyiniz məsələ zamanın tələbi ilə formalaşmağa başlayıb. Bir zamanlar mağazalarda "halal" işarəli ərzaq məhsullarına rast gələndə bir çoxumuz təəccüblənirdi. Lakin islam ölkələrində bu tipli məhsullara addım başı rast gəlinirdi. Məsələyə bu kontekstdən yanaşanda son zamanlar tez-tez səslənən "Halal turizm məhsulu", "Halal hotel" kimi ifadələri bəziləri qəbul edə bilmirlər. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, bu artıq bir reallıqdır və turizmin inkişafında, ölkəyə turist axınında maraqlı olan ölkələr bu məsələdən geniş istifadə etməyə başlamışlar. Məsələnin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, uzun zaman qapalı həyat sürən, öz ölkəsindən kənara çıxmayan müsəlman toplum son illərdə sürətlə turizm hərəkatına qoşulmaqdadır. Təbii ki, bu toplumun turizmdən umacağı bəzi nüanslar var ki, buna əməl edilərsə, onlar böyük məmnuniyyətlə həmin yerlərə səfər edirlər”
Bahadur Bilalov onu da qeyd etdi ki, bu nüanslar da o insanların inancı ilə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, yəni qida məhsulları halal ərzaqdan hazırlanmalı, hotel nömrələrində namaz qılmaq üçün şərait olmalı (qiblənin istiqaməti göstərilən nişangah, müqəddəs kitabımız və s), qapalı hovuzlar, kişilər və qadınlar üçün nəzərdə tutulmuş çimərliklər olmalıdır: “Məlum olduğu kimi, son dövrlərdə aparılan məqsədyönlü işlər nəticəsində ölkəmizə müsəlman aləmindən gələn turistlərin sayında xeyli artım müşahidə edilir. Fikrimcə, “halal” sertifikatı alacaq hotellər bu axının daha da sürətlənməsinə yardım edəcəklər”.
İradə SARIYEVA
