Dünya Ürək Federasiyasının təşəbbüsü ilə 2000-ci ildən etibarən hər il 29 sentyabr “Dünya Ürək Günü” kimi qeyd olunur. “Dünya Ürək Günü”nün keçirilməsində əsas məqsəd əhalini ürək-damar xəstəlikləri barədə məlumatlandırmaq, bu xəstəliklərin qarşısının alınması istiqamətində profilaktik tədbirlərin uğurla həyata keçirilməsindən ibarətdir.
“Dünya Ürək Günü” ilə əlaqədar danışan Azərbaycan Tibb Universitetinin (ATU) Tədris Terapevtik Klinikasının kardioloqu Fuad Səmədovun bildirdiyinə görə, bir çox faktorlar var ki, onlara mütəmadi nəzərat etsək, bizə verilmiş imkanlar çərçivəsində ürəyimizi qoruya bilərik.
Kardioloqun sözlərinə görə, lakin ürəyinin sağlam olmasını istəyən şəxs buna bir və ya iki gün içərisində nail ola bilməz. “Ona görə də hər bir insan erkən yaşlarından sağlamlığına fikir verməlidir. 50 yaşdan sonra bir insanın sağlamlığını düşünməsi qismən gecikmiş bir tədbirdir. Ürək-damar xəstəliklərinin azaldılması hədəflənirsə, buna gənc yaşlardan, hətta uşaqlıq dönəmindən başlamağımız lazımdır. Ürək xəstəlikləri risqini artıran başlıca amillər siqaret çəkmə və digər zərərli vərdişlər, düzgün qidalanmama, artıq çəki, passiv həyat tərzidir. Bu risq faktorları ilə fərd və xalq olaraq mübarizə apara bilsək, gələcəkdə bir çox xəstəliyin qarşısını ala və ya onu ləngidə bilərik. Siqaret çəkən şəxslərdə miokard infarktı risqi çəkməyən yaşıdları ilə müqayisədə 5 dəfə artıb. Yaxın qohumlarda infarkt keçirmiş şəxslər varsa və ya həmin şəxsdə şəkərli diabet və ya təzyiq xəstəliyi də olarsa, bu risq həddən artıq yüksəlir.
Digər mühüm risq faktoru həyatın hər anında qarşılaşdığımız stressdir. Bəlkə də risq faktorları arasında ən təhlükəlisi olan stressdən mümkün qədər uzaq olmaq risqləri azaldacaq. Son zamanlarda televiziya qarşısında keçirilən vaxtın müddəti ilə də ürək-damar xəstəlikləri arasında əlaqə aşkarlanıb. TV izləmək yerinə idmanla məşğul olmaq sağlamlığımıza daha çox faydalıdır”.
Zərərli vərdişlər sırasında duzdan istifadəni xüsusi qeyd edən həkim bunun insan sağlamlığına ciddi təsir edən amil olduğunu deyir: “Bəzi bölgələrdə duzdan həddindən çox istifadə edilməsi həmin insanlarda ürək-damar xəstəlikləri risqini artırmış olur. Elə insanlar var ki, sadəcə duzdan istifadəni azaltdığı halda onda təzyiq normallaşır. Bütün dünyada qəbul olunub ki, bir insan duzdan nə qədər çox istifadə edərsə, gələcəkdə həm təzyiq, həm də ürək çatışmazlığından əziyyət çəkmə ehtimalı daha çoxdur”.
F.Səmədov deyir ki, ürəyə təsir edən ən önəmli faktorlardan biri ailə faktoru, yəni genetik faktordur. “Amma biz buna müdaxilə edə bilmərik. Məsələn, bir ailədən olan iki qardaş fərqli mühitlərdə böyüyür. Biri həyatına tam sağlam şəkildə, digəri isə zərərli vərdişlər, siqaretdən istifadə ilə davam edir. Təbii ki, bu insanlar eyni şəkildə sağlam həyat tərzinə və ömür müddətinə sahib ola bilməyəcək. Bu zaman zərərli vərdişi olan insan ürək-damar xəstəliyinə və digər xəstəliklərə daha erkən tutulacaq. Ona görə də bir ailədə genetik faktor varsa, mütləq həmin insanın sağlam həyat tərzi sürməsi vacibdir”.
Havaların qəfildən dəyişməsinin ürək-damar xəstəliklərinə təsiri barədə danışan həkim bildirib ki, bu dəyişikliklər sağlam insanlarda normal intervalda baş verir.
“Sağlam insanlar bu intervalı rahatlıqla keçirə bilir. Onlarda təzyiqin enməsi və ya qalxması halları müşahidə edilər. Məsələn, bir insan gün ərzində çox siqaret çəkirsə, həmin gün o, şikayətlərinin artdığını deyə bilər. Burda havanın heç bir təsiri yoxdur. Yalnız ürəyində çox böyük problemləri olan insanlara bu dəyişkənlik mənfi təsir göstərə bilər”.
“Ürək-damar xəstəlikləri risqini azaltmaq üçün nələr etməliyik” sualına isə həkim belə cavab verib: “Uşaqlıqdan buna diqqət yetirmək lazımdır. Məsələn, artıq çəkili bir uşağın gələcəkdə ürək xəstəliklərinə tutulma ehtimalı daha çoxdur. Ona görə də valideynlər övladlarının kök olmasına can atmamalıdır. Çünki bu, gələcəkdə risqlərlə qarşılaşma deməkdir.
Siqaretdən istifadənin getdikcə artdığı ölkələr içərisində Azərbaycanın yer alması çox üzücüdür. Bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə artıq tütündən istifadə məhdudlaşdırıldığı halda, bizim ölkəmizdə bunun daha çox istifadəsi həkim olaraq məni də çox düşündürür. Bununla mübarizədə hər birimiz aktiv olmalı və maksimum maarifləndirmə işlərinə dəstək verməliyik. Evdə valideynlər, məktəbdə müəllimlər yeniyetmələri bu zərərli vərdişlərdən çəkindirməlidir. Enerji içkilərinin də olduqca çox istifadəsi gələcəkdə çox böyük problemlərə gətirib çıxaracaq. Gəncləri sağlam həyata səsləmək lazımdır. Onlar idmanla, üzgüçülüklə, velosiped sürməklə öz sağlamlıqlarını qoruya bilər, nəinki siqaretdən, enerji içkilərindən istifadə edərək”.
Namiq QULİYEV
