Fərqanə Mehmanqızı: "Bu gün intihar edənlərin ailə vəziyyətinə nəzər yetirsək, orada..."
Son vaxtlar Azərbaycanda da intihar hallarının sayı artmaqdadır. İntihar faktlarının dəqiq statistikası aparılmasa da, mətbuat orqanlarında az qala hər gün bir neçə nəfərin intihar etməsi barədə məlumatlar oxuyuruq. Dəhşətlisi odur ki, intihar edənlər arasında məktəblilərə də rast gəlinir.
İntihar hallarının artmasını Azərbaycan Tibb Universitetinin rektoru, Səhiyyə Nazirliyinin baş psixiatrı Gəray Gəraybəyli də etiraf edib. O, müsahibəsində qeyd edib ki, dünyada bu proseslər gedir: "2000-ci ilin ərəfəsində Ümumdünya Psixiatriya Assosiasiyasının prezidenti bəyan etdi ki, XXI əsr özünü depressiya və intiharların artması ilə göstərəcək. Artıq bir neçə il keçəndən sonra gördük ki, onun dediyi proqnozlar əsassız deyil. Bu gün bütün dünyada depressiyalar və onların ağır fəsadı olan intiharlar haqqında danışılır.
İntihar elə bir proses, şəxsiyyət üçün elə bir psixoloji münaqişədir ki, onun bir tərəfi olmur. Həm intihara aparan, həm də intihardan saxlayan səbəblər var. Bu ikitərəfli prosesdir. Ziqmund Freyd deyib ki, hər bir insan həyatında ən azı bir dəfə deyir ki, belə yaşamaqdansa yaşamamaq yaxşıdır. Amma bu o demək deyil ki, hamı intihar edir. Çünki anti-intihar səbəblər də var. İntihara gətirən mexanizm kifayət qədər mürəkkəbdir. Həm intihara aparan səbəblərin artması, həm də intihardan saxlayan səbəblərin zəifləməsi intiharı gerçək edir".
Son zamanlar intihar hallarının nədən artması barədə "Bakı-Xəbər"ə açıqlama verən psixoloq Fərqanə Mehmanqızı qeyd etdi ki, bunun əsas səbəblərindən biri mövzunun mediada geniş işıqlandırılmasıdır: "İntihar halları ötən illərlə müqayisədə artıb. Bunun da bir səbəbi medianın bu məsələyə geniş yer ayırmasıdır. Bəzən bildirirlər ki, intiharın yaşı cavanlaşıb. Yəni daha çox gənclər və ya yeniyetmələr bu üsula əl atır. Ancaq mən belə düşünməzdim. Müəyyən bir yaş dövrü var ki, o zaman insanlar daha həssas olur. Əsasən 30-35 yaş dövründə olan insanlar daha həssas olur. Yeniyetmələrin həssas olmasının səbəbi isə dövrün tələbi ilə bağlıdır. Onlar hər şeyə həssas və qlobal yanaşır. Uşaqlar tək ailələrində deyil, həm də cəmiyyətdə aqressiya ilə üzləşir. Ailədə yaşanan iqtisadi və sosial çətinlik çaxnaşmalara səbəb olur, bu konfliktlər uşaqlara təsir edir. Valideynlər övladına tək fiziki deyil, eyni zamanda psixoloji təzyiq də göstərir. Bu gün istənilən valideyni danışdırsaq, öz övladından şikayət edəcək. Valideynin uşağa təsiri böyükdür.
İntihar edənlərin yaş kateqoriyasına nəzər yetirsək görərik ki, daha çox 30-35 yaşında olanlar bu addımı atır. Bu gün 30-35 yaşında insanların intihar etməsi onların uşaqlığının müharibə dövrünə düşməsi ilə bağlıdır. Müharibə dövründən çıxan uşaqlar hələ də depressiyadan çıxa bilməyib. Baxmayaraq ki, onlar artıq dolğun yaşda olan insanlardır".
Psixoloqun sözlərinə görə, bu gün toplumu narahat edən məsələlərdən biri də xroniki depressiyadır: "Bu gün intihar edən şəxsləri araşdıranda onların qohum, qonşuları intihar edən şəxsin çox sakit və özünəqapanan olduğunu deyir. Depressiya və stress insanları bir müddət özünə qapadır. Və o insanlar mənəvi cəhətdən ətrafla əlaqəni kəsir. O insanlar ətrafında olan insanlarla görüşüb salamlaşa bilər. Ancaq onlar daxilini ətrafdan gizlədir. İnsanların daxilini bağlaması psixoloji tərəfdən o insanların vəziyyətini daha da gərginləşdirir. Belə olan halda, o insanlar ya cinayətkar olur, ya da öz həyatına son qoyur".
F.Mehmanqızının fikrincə, bu gün yaşanan ən böyük problem insanların bir-birilə münasibət qura bilməməsidir.
Həmsöhbətimiz bildirdi ki, kişilər daha çox depressiyaya düşür. Adətən qadınların özlərinə xas çərçivəsi olur. Qadınlar emosiyalarını daha rahat şəkildə ifadə edə bilir.
Psixoloq onu da diqqətə çatdırdı ki, bu gün intihar edənlərin ailə vəziyyətinə nəzər yetirsək, orada gərginliyin olmasını müşahidə etmək olar.
Günel CƏLİLOVA
