Əvvəlki illərdə psixoloji xidmət sahəsində mütəxəssis az olsa da, indi bu sahə ilə məşğul olanlar çoxdur. Aydındır ki, müasir dövrdə psixoloq xidmətlərinə tələbat xeyli artıb. Bunun da dəyişən və gərgin dünyamızın yaratdığı bir sıra obyektiv səbəbləri var. Bu gün təkcə böyüklərin deyil, məktəblilər və azyaşlıların da psixoloq xidmətinə ehtiyacı var.
Beləliklə, son illərdə psixologiya sahəsi xeyli populyarlaşıb. Bəzən qazanc xətrinə qeyri-peşəkarlar da bu sahəyə üz tutmaqdadır. Qiymətlər isə…
1 saat dinlənilmək üçün minimum 150 manat ödəmək lazımdır. Söhbət psixoloq seanslarının qiymətlərindən gedir. Belə ki, psixoloq kimi xidmət göstərən şəxslərin 1 saat çərçivəsində olan seanslarının qiyməti “gözqamaşdırıcı”dır. Psixoloji yardım almaq istəyən biri hansı tip problemlə bağlı müraciət etməsindən asılı olaraq ən azı 100-150 manatından keçməyi gözə almalıdır.
Nəzərə alsaq ki, ölkəmizdə həyat şəraiti kifayət qədər streslidir və bir nəfərin minimum əmək haqqı aylıq 345 manatdır, üstəlik yetişkin bir insanın ailə-dolanışıq məsələləri də varsa, bu zaman ailə-məişət zəminində baş verən cinayətlərin, intiharların sayının çoxalma səbəbi psixoloji xidmət sahəsinin normal büdcəyə uyğun olmamasıdır.
“Psixoloqların bu qiymətlərə pasient qəbul etmələri bizim ölkənin reallıqlarına uyğun deyil”
Psixoloq Könül İsmayılova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, pasiyentlə bir seans 50 dəqiqə və ya 1 saat davam edir: “Hər seansa görə psixoloji narahatlığı olan insanlar 100-200 manat arası pul ödəyirlər. Bir kurs 12 seansdır, həftədə 1 və ya 2 dəfə keçirilir. Pasiyentlərin psixoloq yanına gəlməsinin müddəti yaşadıqları psixoloji problemdən asılıdır. Onu da deyim ki, psixoloqlar xəstəyə düzgün diaqnoz qoya bilmir, düzgün müalicə taktikası seçə bilmir. Psixoloqun ağır psixoloji xəstəni ümumiyyətlə qəbul etməyə ixtiyarı yoxdur. Psixoloq dərman yaza bilməz, amma bəziləri yazır. Psixoloqlar ağır nevroz, depressiya, şizofreniya, autizm xəstəsini seansla düzəldə bilməz, təşviş pozuntusunu götürə bilməz. Bu xəstələri həkim psixiatr və həkim təhsili olan psixoterapevtlər müalicə edə bilər”.
K.İsmayılova hesab edir ki, psixoloqların qoyduğu qiymət Azərbaycan reallıqlarına uyğun deyil: “Psixoloqların bu qiymətlərə pasient qəbul etmələri bizim ölkənin reallıqlarına uyğun deyil. İnsanlar minimum əməkhaqqından bir qədər çox əməkhaqqı alırlar. Normal psixoloji yardım almaq üçün ən azı 10 seans davamlı getmək lazımdır. Bu kimi halda, əgər 100 manatdan hesablasaq, 10 seansa 1000 manat pul tələb olunur. Yəni insanlar bir aylıq maaşını aparıb psixoloqa verə bilmir. Hətta bunu istəsələr gərək qidalanmaya, digər zəruri məsələlərə ayrılan vəsaitləri də psixoloqa getsin. Belə olduqda isə insanın psixoloqa gedib-getməməyinin heç bir fərqi olmur, psixoloji yardımın heç bir nəticəsi olmaz. Adam yenə pis vəziyyətə düşəcək. Bir tərəfdən problem həll olunsa da, başqa tərəfdən problem ortaya çıxacaq, maddi problem yaranacaq”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, son zamanlar ölkəmizdə psixoloqlara müraciət edənlərin sayı artıb. Bir neçə il bundan əvvəl psixoloqa müraciət birmənalı qarşılanmırdı: “Belə ki, psixoloqu “ruhi xəstə həkimi” el arasında “dəli həkimi”, müraciət edən şəxsi isə “ruhi xəstə” hesab edirdilər. Bu gün isə bu yanaşma azalıb. Artıq insanlar problemləri, narahatlıqları olduğu zaman psixoloqa müraciət edirlər və eyni zamanda uşaqda da hər hansı narahatlıqlar hiss edərlərsə həkimə deyil uşaq psixoloquna üz tuturlar. Bu çox müsbət haldır. Ancaq təəssüflər olsun ki, hər sferada olduğu kimi, psixologiya sahəsində də həqiqi və fırıldaqçı psxioloqlara rast gəlmək mümkündür. Bəzi insanlarda belə bir yanaşma var. Hansı sahə daha çox gəlir gətirirsə mən o sahədə calışım. Bu gün bu məqsədlə çalışan “psixoloqların” sayı-hesabı yoxdur. Özlərini “psixoloq” adlandıran şəxslər hansısa müəssisədə 2-3 ay kurs keçir. Beləliklə, həmin şəxslər özlərini “tanınmış psixoloq” adlandırır. Nəzərə almaq lazımdır ki, kurslar universitetlərdə öyrənilən nəzəriyyənin möhkəmləndirilməsi ücün təcrübə məqsədilə nəzərdə tutulub. Lakin bəzi insanlar bunu düzgün dərk etmir. Əgər kurslar vasitəsilə psixoloq, ingilis dili müəllimi, dizayner və s. kimi peşəyə sahib olmaq mümkündürsə onda niyə Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrində bu ixtisaslar var? Çünki rəsmi dövlət sənədi verən yalnız ali təhsil müəssisəsidir. Bu gün isə kurslar özlərini elə təqdim edirlər ki, sanki diplom ikinci dərəcəli olub. Diplom ala bilməyən, ali təhsil müəssisəsində illərlə kəsiri olan insan psixoloq kimi fəaliyyət göstərir və özü üçün mərkəz açır. Nə dərəcədə düzgündür ? Əgər bir insan ali təhsil müəssisəsini bitirə bilmirsə, 4 illik bakalavr ixtisasının kurs materiallarını mənimsəyə bilmirsə hansı psixoloqdan, hansı peşəkarlıqdan danışa bilərik?”.
K.İsmayılova son olaraq onu da bildirdi ki, psixoloqlar özbaşına bir sahədir, heç bir nəzarət yoxdur, alver, biznes, gəlir mənbəyi olub. Bəzi psixoloqların özlərinin müalicəyə ehtiyacı var. Onların fəaliyyəti cinayətdir. Ekspertin fikrincə, Azərbaycanda psixoloq mərkəzləri ləğv olunmalıdır. Məktəblərdə, bağçalarda, universitetlərdə psixiatr kabineti olmalıdır. Yoxsa bu millət daha da xəstə olacaq.
Günel CƏLİLOVA
