Statistik məlumatlara görə, bu gün dünyanın hər yerində insanlar bir il ərzində milyon tonlarla müxtəlif kimyəvi dərman preparatları qəbul edir. Məsələn, ABŞ-da əhalinin gün ərzində qəbul etdiyi aspirinin çəkisi 20-30 tonla ölçülür. Ancaq dərmanların qəbulu heç də həmişə effekt vermir.
Dərman zəhərlənmələrinə, eləcə də bu zəhərlənmələr nəticəsində baş verən ölüm hadisələrinə dünyanın müxtəlif ölkələrində rast gəlinir. Həmçinin, ölkəmizdə də dərmandan zəhərlənmə halları baş verir. Açıqlanan statistik rəqəmlərə əsasən, təkcə bu ay 11 nəfər dərmandan zəhərlənib. Səhiyyə Nazirliyinin Kliniki Tibbi Mərkəzinin Toksikologiya şöbəsinin müdiri Azər Maqsudov media nümayəndələrinə açıqlamasında deyib ki, dərmandan zəhərlənənlərin 3-ü uşaq olub: “Bu ilin statistikası hələ hazırlanmasa da, oktyabr ayında 11 nəfər dərman preparatlarından zəhərlənmə şikayəti ilə xəstəxanaya müraciət edib. Müraciət edənlər, əsasən, sakitləşdirici həblərin, antibiotik və vitaminlərin qəbulu zamanı əlavə təsirlərə məruz qalıblar. Bu dərman preparatları həkimin təyin etdiyi preparatlardır”.
“Sakitləşdirici, yuxugətirici, depressiya əleyhinə və vitamin preparatları daha çox zəhərlənmələrə səbəb olur”
Həkim Pərvanə Mustafayeva bildirdi ki, sakitləşdirici, yuxugətirici, depressiya əleyhinə və vitamin preparatları daha çox zəhərlənmələrə səbəb olur: “Zəhərlənmələr əsasən antibiotik və polivitaminlərdən baş verib. Əslində biz bunu zəhərlənmək kimi yox, bədənin zəif müqaviməti nəticəsində yaranan ağırlaşma kimi qəbul edirik. Əsas diqqətçəkən isə allergik reaksiyalardır. Dərman zəhərlənmələri böyüklər arasında olur, amma uşaqlarda da rast gəlinir. Ölüm faktı isə daha çox iynə şəklində antibiotiklərdən olur, bu zaman anafilaktik şok yaradır, bu isə ölümə səbəb olur. Allergik problemi olan insanlara müxtəlif dərmanlar verilən zaman antiallergik fon yaradılmalıdır. Yəni dərmanın verəcəyi kəskin reaksiyanın qarşısını almaq üçün öncədən müxtəlif dərman vasitələrindən istifadə edilir. Sonra antibiotik bədənə vurulur. Çünki dərmana allergiyası olan xəstə antibiotikin az dozasından belə şoka düşə bilər”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, dərman preparatı müəyyən bir dozada müalicəvi effektə konkret təsiri hesablanmış vasitədir: “Yüksək dozada dərman isə toksiki maddə kimi təsir göstərir. Bəzən dərman zəhərlənmələrinə səbəb olan amillərdən biri dərmanın normadan çox qəbul edilməsidir. İkincisi, dozanın çəkiyə adekvat olması məsələsi də var. Yəni istənilən halda, bədən çəkisinin hər kiloqramına dərman dozasının yüksək olmasından söhbət gedir. Digər bir məsələ isə dərman preparatlarının tam təmizlənməsi, onların tərkibində olan qatqıların, dərman əlavələrinin özünün zərərsiz olmasıdır. Bu gün Azərbaycana xeyli keyfiyyətsiz dərman daxil olur. Dərman bazarında çox xaotik bir vəziyyət hökm sürür. Mənşəyi, istehsal yeri müəmmalı olan dərmanların təsirinə və təhlükəsizliyinə inam yoxdur. Dərmanın qəbul edilməsi ancaq həkim nəzarətində olmalıdır. Həkim resepti və nəzarəti olmadan dərmanların qəbul edilməsi qadağan olunmalıdır. Çünki dünyanın hər yerində bu cürdür. Bizdə xəstə gedir aptekdən istənilən dərmanı kimdənsə eşidib alıb içir. Sonra da bu cür problemlər yaranır. Hər bir dərman zəhərlənməsi halı ayrıca araşdırılıb tədqiq olunmalıdır. Yalnız bundan sonra ümumi bir qərar vermək mümkündür”.
Günel CƏLİLOVA
