Son zamanlar bank dələduzluğu dünyanın üzləşdiyi ən böyük problemlərdən biri kimi özünü göstərməkdədir. Beynəlxalq mütəşəkkil dəstəyə çevrilən bank dələduzlarının neqativ fəaliyyəti sərhəd tanımır. Xarici ölkələrdə peyda olan bank dələduzlarindan Azərbaycan vətəndaşlarına da çoxlu zənglər gəlir. Zənglər gah Rusiya, gah ABŞ, gah Avropa, gah da Azərbaycan nömrələrindən gəlir, zəng edənlər həm rus, həm də Azərbaycan dillərində danışır.
Bir neçə müddətdir ki, “Kapitalbank” adından zəng gələn nömrələrdən biri 051 534 91 51 nömrəsidir və daha çox ondan zənglər gəlir, bankın müştərilərindən bank kartının nömrəsi, eləcə də başqa informasiyalar istənilir. Müştərilərdən ayıq tərpənənlər həmin nömrədən zəng vuranlara bankın hansı filialından olduqlarını və sair soruşduqda isə telefonu söndürürlər və vətəndaş o nömrəni yığdıqda “bu nömrə təyin olunmayıb” cavabını eşidir. Müştərilər zəng barədə “Kapitalbank”dan soruşduqda bankdan müştəilərə bizdə belə nömrə yoxdur deyirlər. İnanırıq ki, müvafiq orqanlar bu nömrə ilə bağlı araşdırma aparacaq.
Yeri gəlmişkən, "Kapitalbank"ın rəhbəri adından vətəndaşlara SMS yazan 4 nəfər saxlanib.
Göründüyü kimi, Azərbaycanda da müxtəlif bankların adından istifadə edən dələduzlar var və onlar artıq aşkarlanmaqdadır.
Xaricdən və ölkə daxilindən bizi hədələyən bank dələduzluguna qarşı hansı tədbirlər görülməlidir?
“Vətəndaşlar bank dələduzlarının toruna düşməmək üçün…”
İqtisadçı Akif Nəsirli hesab edir ki, bu olduqca ciddi məsələdir və ilk növbədə vətəndaşlarımız bu sahədə maarifləndirilməlidir. Azərbaycan cəmiyyətində rəqəmsal savada malik olan çox az sayda vətəndaşların olduğunu deyən ekspertin sözlərinə görə, bu da bank dələduzlarının əl-qol açmasına şərait yaradır: “Həm bu amil, həm də bankların güvənliyinin yetərincə olmaması Azərbaycanın bank və virtual ödənişlər məkanını bank dələduzlarının hərəkətləri üçün çox “münbit” məkana çevirir. Bunu aradan qaldırmaq üçün ilk növbədə vətəndaşlar maarifləndirilməlidir. Ən yaxşı yolu budur. Digər tərəfdən də banklar güvənlik sistemini möhkəmləndirməlidir. Vətəndaşlar kartla əməliyyat edərkən daha çox məlumatlarının əldə edilməsi təşkil olunmalıdır. Tutaq ki, bir kartdan başqa bir karta ödəniş ötürülürsə və bu ödəniş həm də üçüncü şəxs tərəfindən edilirsə, bank buna çox həssas yanaşmalıdır. Burada, necə deyərlər, baryerlər qoyulmalıdır ki, həmin baryerlər yalnız kart sahibinin razılığı əsasında aşılsın. Yəni biri var mən öz kartımdan kiminsə kartına pul köçürürəm, bu aydındır. Bu proseduru aydınlaşdırmaq olar. Amma üçüncü şəxsin mənim kartımdan başqasının kartına və ya öz kartına pul daxil etməsi, əməliyyatın üçüncü şəxs tərəfindən aparılması prosesinə çox ciddi baryerlər qoyulmalıdır ki, hər adam onu aşa bilməsin. Demək istədiyim ondan ibarətdir ki, bankın dələduzların əməliyyatlarından xəbər tutmaq imkanları var. Bunun üçün banklar öz işini yenidən təşkil etməlidir. Üçüncü şəxsin köçürmə əməliyyatı aparması, yaxud bir şəxsin başqa bir şəxsin kartından vətəndaşın hərəkəti olmadan pul qəbul etməsinin proseduru çətinləşdirilməlidir”.
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, bank dələduzları həm telefon, həm də sosial şəbəkələr, elektron poçt vasitəsilə vətəndaşlara mesajlar, zənglər edir və onlardan kart nömrəsi istəyirlər, ifşa edildikdə isə yoxa çıxırlar: “Son zamanlar xaricdən və ölkə daxilindən gələn zənglərin çoxu yerli bankların adından edilir. Özü də sanki bu bankların müştərilərinin adlarının siyahısı bu dələduzlara qəsdən verilib. Onlar ən müxtılif üsullarla bankların müştərilərinin siyahılarını əldə edib onlara zənglər edirlər. Hesab edirəm ki, bu məsələ əlaqədar qurumlar tərəfindən ciddi nəzarətə götürülməlidir. Çünki onların zəng etdiyi nömrələr telefonlarda qalır, vətəndaşlar həmin nömrələri müvafiq qurumlara təqdim etməlidir. Müvafiq qurumlar isə, öz növbələrində, bu sahədə geniş araşdırma aparmalıdır. Vətəndaşlar bank dələduzlarının toruna düşməmək üçün ən yaxın bildikləri adamların zənginə belə həssaslıqla yanaşmalıdır”-deyə A.Nəsirli vurğuladı.
İradə SARIYEVA
