"Gənclər siyasəti haqqında" Qanuna görə, Azərbaycanda yaşı 14-dən 29-dək olan şəxslər gənc sayılır. Ancaq Azərbaycanda gənclərin toplam əhali arasındakı payı bir çox inkişaf etmiş və region ölkələrilə müqayisədə yüksək olsa da, son illərdə onların da sayında ardıcıl azalma gözə çarpır.
Rəsmi rəqəmlər göstərir ki, hazırda ölkədə 14-29 yaşlı gənclərin sayı 2 milyon 226 min nəfərə yaxındır. Bu isə ölkə əhalisinin 22.4 faizi deməkdir. Halbuki, 10 il öncə - 2010-cu ildə gənclərin sayı 2 milyon 663 mindən çox idi və həmin vaxt gənclər ölkə əhalisinin 29.6 faizi idi. Yəni 10 il öncə əhalinin hər 100 nəfərindən təxminən 30-u gənc idisə, indi bu rəqəm 22-ə yaxındır.
Gənclərin sayca azalmasının qarşıdakı illərdə də sürəcəyi ehtimal olunur. Çünki uzun müddətdir ki, Azərbaycanda doğulanların, dolayısı ilə də təbii artımın (doğulanlar və ölənlər arasındakı fərq) sayı azalmaqdadır. Məsələn, 2011-ci ildə ölkədə doğulanların sayı 176 min, təbii artımsa 122 min idisə, 2019-cu ildə doğum sayı 141 minə, təbii artım göstəricisi isə 85 minə geriləyib. Pandemiyanın tüğyan etdiyi 2020-ci ildə isə ölkədə təbii artım göstəricisi cəmi 51 min nəfər olub. Digər tərəfdən, ötən ilin sonunda Azərbaycanda 720 min şəxs 65 yaşını keçib. Bu isə bütün ölkə əhalisinin 7.14 faizi deməkdir. Beləliklə, Azərbaycanda yaşı 65-dən yuxarı əhali qrupunun payı ilk dəfə 7 faiz həddini keçib.
Bütün bunların fonunda bəs ekspertlər əhali tərkibində gənclərin payının azalmasını nə ilə əlaqələndirirlər?
“...gənclər iş və təhsil dalınca digər ölkələrə gedir, amma geri dönmürlər”
Məsələyə münasibət bildirən AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı əhalinin tərkibində gənclərin payının azalmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Azərbaycan müsəlman ölkəsi olduğuna görə xristian ölkələrlə müqayisədə bizdə artım yüksəkdir. Yəni ölən və doğulanlar arasında nisbətə baxdıqda doğulanlar daha çoxdur. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, əvvəlki kimi, ailədə uşaqların sayı çox olmur. Yeni ailələr az uşağa üstünlük verirlər. Digər tərəfdən, gənclər arasında gec ailə quranların sayı artır. Bu da, istər-istəməz, əhali artımına təsir edir. Müharibə amilinin buna təsiri var. Atəşkəs olsa da, 1994-cü ildən bəri bunun pozulması nəticəsində şəhidlər olurdu. Üstəlik, 44 günlük Vətən müharibəsi də buna öz təsirini göstərdi. Azalmanın başqa bir səbəbi ondan ibarətdir ki, gənclər iş və təhsil dalınca digər ölkələrə gedir, amma geri dönmürlər. Hazırda Türkiyədə, Avropada, Rusiyada çoxsaylı azərbaycanlı həm təhsil alır, həm də işləyir. Onların bir hissəsi qayıtsa da, digər hissəsi orada qalır. Hesab edirəm ki, ölkədə çoxsaylı iş yeri açılsa, o zaman əhali tərkibində gənclərin çəkisi artacaq”.
Professor hesab edir ki, müharibə bitdiyi üçün bununla bağlı müsbət gözləntilər var.
Vidadi ORDAHALLI
