Məlum olduğu kimi, artıq bir ildir ki, Azərbaycanda koronavirusa görə sərt karantin rejimi tətbiq edilir. Pandemiya əksər dünya ölkəsi kimi, Azərbaycanı da bəzi məhdudiyyətlərin tətbiq edilməsinə sövq etdi. Nəticədə bir çox fəalyyət və xidmət sahəsində işlər dayandırıldı. O cümlədən, yerli və beynəlxalq uçuşlar, qatarlarla və avtobuslarla sərnişindaşıma (həm beynəlxalq, həm ölkədaxili) məhdudlaşdırıldı. Pandemiyanın iqtisadiyyatın bir çox sahələrinə daha çox təsir göstərib. Xüsusən turizm, xidmət və sərnişindaşıma sahələrində özünü daha çox göstərib.
Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah yoluxmaların azalmasını və vaksinasiyanın başlanmasını nəzərə alaraq, yanvarın 25-dən sərt karantin rejiminin yumşaldılmasına qərar verib, bir çox sahəyə, o cümlədən, rayonlara gediş-gəlişə qoyulmuş qadağa götürülüb. Lakin hələ də avtobuslarla sərnişindaşıma xidməti bərpa olunmayıb. Bütün bunların nəticəsində taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanlar vəziyyətdən sui-istifadə edərək qiymətləri kəskin artırıblar. Məsələn, pandemiyadan əvvəl Mingəçevirə taksi ilə gedişhaqqı 12-15 manata başa gəlirdisə, hazırda qiymət 20-22 manat arasında dəyişir. Quba, Qusar, Xaçmaz, Şirvana bir sərnişini 8 manata aparırdılarsa, indi gedişhaqqı 12 manat olub. Göyçay, Yevlax, Gəncə və ya Ağdaşa gedişhaqqı 5 manat bahalaşaraq 20 manata çatıb.
Pandemiya səbəbindən rayon və şəhərlərarası sərnişindaşımanın məhdudlaşdırılması sahibkarları da çətin vəziyyətə salıb. Eləcə də bu məhdudiyyət ölkə boyu avtovağzalların fəaliyyətinin dayanmasına, nəticədə həmin obyektlərdə işləyənlərin də işini itirməsinə səbəb olub. Bütün bunları nəzərə aldıqda sərnişindaşımanı bərpa etmək lazımdırmı? Əlbəttə, söhbət rayonlara işləyən avtobuslardan gedir.
“...bu, sadəcə, yaranan vəziyyətdən sui-istifadə edərək sərnişinləri soymaqdır”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun fikrincə, taksilərin anormal qiymət siyasətinin qarşısını almağın başlıca yolu rayonlara avtobusların işləməsinin bərpa edilməsidir: “Bəlli olduğu kimi, pandemiya ilə əlaqədar ölkədə karantin rejimi tətbiq edildi. Əhalinin sıx gediş-gəliş yerlərindən biri də avtovağzallar idi. Rayonlara sərnişin avtobuslarının gediş-gəlişinin ilk mərhələdə məhdudlaşdırılması zəruri idi. Belə olmasaydı, o zaman virusa yoluxanların sayı kəskin artacaqdı. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, vəziyyət artıq sabitləşməyə doğru gedir. Yoluxma halları kəskin şəkildə azalıb. Ölkədə kütləvi vaksinasiya tədbirləri həyata keçirilir. O baxımdan müəyyən qoruyucu və nəzarət tədbirləri çərçivəsində sərnişin avtobuslarının rayonlara gedişi bərpa edilməlidir. Ən azından, mərhələ-mərhələ buna getmək lazımdır. Yəni gündə bir neçə sərnişin avtobusunun rayonlara gediş-gəlişinə icazə verilməlidir. Yoxsa, indiki çətin vaxtda taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanların qiymətlə bağlı sui-istifadə hallarına yol verməsi dayanmayacaq. Hansı ki, qiymətlərin bu qədər artırılmasının heç bir iqtisadi əsası yoxdur. Bu, sadəcə, yaranan vəziyyətdən sui-istifadə edərək sərnişinləri soymaqdır. Yoxsa, buna başqa ad vermək çətindir. Taksi xidməti ilə məşğul olanların bu müftəxorluğu əhalinin aztəminatlı hissəsinin sosial durumuna ciddi mənfi təsir göstərir”.
Ekspert bir daha vurğuladı ki, çıxış yolu avtobusların işinin bərpa edilməsidir.
Vidadi ORDAHALLI
