Son zamanlar cəmiyyətimizdə intihar hallarına sıx-sıx rast gəlinir. Hər gün olmasa da, günaşırı kiminsə, yaxud da kimlərinsə intihar etməsinə dair xəbərlər yayılır, hətta intihar anlarını əks etdirən videogörüntülər də paylaşılır, təqdim edilir.
Əlbəttə ki, bu tip informasiyaların yayılması istiqamətində sosial media daha aktiv görsənir, bəzi televiziyalar da həmçinin. Bəzən belə qənaətə gəlirsən ki, onlar sanki intihar xəbərlərini yaymaq sahəsində yarışa giriblər.
Bir sıra hüquqşünaslar, psixoloqlar və sosioloqlar hesab edirlər ki, insanları, xüsusən də gəncləri intihar addımı atmağa sürükləyən sosial mediada, eləcə də bəzi TV-lərdə intiharın geniş reklam və təbliğ edilməsidir.
Son günlər ard-arda intihar edənlər arasında gənclər diqqətçəkən faizi təşkil edir.
“İntihar edən adamın addımını cəmiyyətə “qəhrəmanlıq nümunəsi” kimi təqdim etməklə intiharı təbliğ edirlər”
İntiharin sosial mediada təbliğ edilməsinin zərərlərini şərh edən “Polisə Dəstək” İctimai Birliyinin rəhbəri, tanınmış hüquqşünas Şəmsəddin Əliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, intihar hadisələrinin sosial mediada və bəzi TV-lərdə mütəmadi olaraq təbliğ edilməsi cəmiyyətimiz, xüsusən də gənc nəsil üçün zərərlidir. Ş.Əliyevin sözlərinə görə, sosial media tərəfindən həyata keçirilən zərərli təbliğat insanların xeyrinə deyil. “Ümumiyyətlə, təkcə intihar hadisələri deyil, boşanmış ailələrlə də bağlı təbliğat işləri aparılır. Bu zərərli təbliğatın hər biri diqqəti çəkir, buna qarşı işlər görülməlidir. Sizin diqqətinizi 30 il bundan əvvəlki tariximizə yönəltmək istəyirəm. Sovet dönəmində belə halların təbliğatı yox idi və intihar hadisələrindən də cəmiyyətin xəbəri olmurdu. Bu da səbəbsiz deyildi, çünki belə hadisələr cəmiyyətdən gizlədilirdi. Bu gün isə vəziyyət başqadır, ölkədə yüzlərlə kütləvi informasiya vasitəsi mövcuddur, müstəqil, sərbəst fəaliyyət göstərən xəbər saytları, jurnalistlər var və bu saytlar da, jurnalistlər də bəzən özlərini reklam etmək üçün bu kimi hadisələrdən istifadə edirlər. Belə reklammı olar? Çox təəssüflər olsun ki, bəzi KİV, eləcə də sosial media intiharla bağlı məlumatı verməklə kifayətlənmir, hətta əllərində varsa, intiharı əks etdirən görüntüləri də təqdim edirlər. İntihar olayını əks etdirən çəkilişlərin ictimailəşdirilməsi də cəmiyyət üçün zərərlidir. İntihar edən adamın addımını cəmiyyətə “qəhrəmanlıq nümunəsi” kimi təqdim etməklə intiharı təbliğ edirlər, bunun isə cəmiyyətə vurduğu zərər ölçüyəgəlməzdir. Hətta intihar edən şəxsi “güclü insan” obrazında göstərməyə çalışırlar. Hesab edirəm ki, intiharları gələcək nəsil üçün məqsədli şəkildə “qəhrəmanlıq nümunəsi” kimi təqdim edənlər var. İntihar olaylarının bu şəkildə təqdim edilməsi, təbliğ olunması gənclərimizin gələcəyi üçün çox böyük təhlükə və təhdid yaranmasına səbəb ola bilər”.
İntiharı doğuran səbəblərə gəlincə, Ş.Əliyev hesab edir ki, bunun səbəbi müxtəlifdir, ən kiçik bir problem də gənclərə təsir edə bilər. İntiharların səbəbini müxtəlif istiqamətlər üzrə təhlil etməyin mümkün olduğunu deyən Ş.Əliyevin sözlərinə görə, insanları intihara aparan yol onların psixoloji durumu ilə bağlıdır. Ekspert deyir ki, intihar edən gəncin, yeniyetmənin psixoloji durumu bizə bunu bu cür təhlil etmək imkanı verir. Bütün hallarda, intiharın müsbət hal olmadığını deyən Ş.Əliyev hesab edir ki, bu, dinimizə də ziddir, insanlar ən çətin məqamlarda belə intihardan yan keçməyi bacarmalıdırlar. “Bunun görünməyən tərəfi bilirsiniz nədir? Bizim dinimiz - İslam dini intiharı birmənalı olaraq haram buyurub və o da buyrulub ki, gənc olmasına baxmayaraq, intihar edənə qüsl vermək də olmaz. Yəni insan Allahın yaratdığı cana qıyıb qəsd edirsə, onun yeri cəhənnəmdir. Dinimiz də intiharı yasaq edir”.
Ş.Əliyevin fikrincə, intiharlarla bağlı rəsmən xəbər yayılmadan sosial medianın, yaxud saytların, TV-lərin bu barədə bütün ayrıntıları ilə informasiya yayması doğru deyil. Müsahibimiz qeyd etdi ki, hüquq-mühafizə orqanları insanları intihar həddinə çatdıran şəxsləri onsuz da aşkarlayıb prossesual qaydada cinayət məsuliyyətinə cəlb edir.
Bu gün cəmiyyətimizdə geniş maarifçilik işinə ehtiyac olduğunu deyən Ş.Əliyev dedi ki, bəzi TV-lər, sosial media intiharları təbliğ etmək əvəzinə, intiharın zərərini təbliğ etməlidir.
İradə SARIYEVA
