Karantin dövründə, bütün dünyada olduğu kimi, Azərbaycanda da ailədaxili zorakılıq hallarının artdığı müşahidə edilir. İzolyasiya şəraiti və eləcə də qurbanlara yardım imkanlarının məhdud olması onların lazımi kömək almasını çətinləşdirir.
COVID 19-la mübarizə məqsədilə tətbiq edilən karantinin elə ilk həftələrindən Avropa Birliyi və eləcə də digər ölkələrdə ailədaxili zorakılığın üç dəfə artdığı müşahidə edilib. Azərbaycanda da izolyasiya şəraitində məişət zorakılığının artması müşahidə olunub. Belə ki, açıqlanan statistik rəqəmlərdə qeyd olunur ki, ötən il məişət zorakılığı qurbanlarının sayı artıb.
Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumatda qeyd olunur ki, məişət zorakılığı ilə bağlı cinayətlərin 179-u əvvəllər də cinayət törətmiş şəxslər tərəfindən, 77-si isə sərxoş vəziyyətdə törədilib ki, bu da əvvəlki ilin göstəricisindən müvafiq olaraq 17,0 faiz və 1,6 dəfə çoxdur: “Baş vermiş cinayətlərin 87,9 faizi qəsdən sağlamlığa az ağır və ya yüngül zərər vurma, 6,0 faizi qəsdən adam öldürmə və ya adam öldürməyə cəhd, 3,5 faizi qəsdən sağlamlığa ağır zərər vurma, 0,5 faizi əzab vermə, 2,1 faizi isə digər cinayətlərə aiddir. Məişət zorakılığı ilə bağlı cinayətlər nəticəsində zərərçəkənlərin sayı əvvəlki ilin göstəricisinə nisbətən 4,3 faiz azalaraq 1300 nəfər olub. Onların 75,9 faizini qadınlar, 1,2 faizini isə yetkinlik yaşına çatmayanlar təşkil edib. Əvvəlki illə müqayisədə bu cinayətlər nəticəsində ölənlərin sayı 34,1 faiz artaraq 59 nəfər (onlardan 41-i qadın) olub”.
Qeyd etdiyimiz kimi, Azərbaycanda məişət zorakılığı nəticəsində ölənlərin sayı 34,1 faiz artıb.
Məişət zorakılığı qurbanlarının sayının artmasını ekspertlər karantin rejimi ilə əlaqələndirirlər. Onların fikrincə, insanların uzun müddət evdə qalması şəxslərin psixologiyasına mənfi təsir edib. Nəticədə insanlar aqressivləşib.
“Dörd divar arasına qapanmış ailə evin içində tüğyan edən gərginliyə psixoloji olaraq tab gətirə bilməyib”
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli qeyd etdi ki, məişət zorakılığı qurbanı olan qadının vəziyyəti koronavirus pandemiyası ilə mübarizə üçün tətbiq edilən karantin rejimi nəticəsində daha da pisləşib: “Belə ki, bir yandan qazancı müəyyən qədər azalıb. Bu halda yoldaşının ona qarşı qəzəbini bir qədər də artırıb. Digər tərəfdən dörd divar arasına qapanmış ailə evin içində tüğyan edən gərginliyə psixoloji olaraq tab gətirə bilməyib. Kişi evdə hər xırda məqama qıcıqlanaraq, həmçinin, uşaqlarına qarşı daha kobud davranmağa başlayıb. Qadın ümidsizdir, təəssüf ki, bu situasiyadan çıxış yolu görmür. İllərlə əri tərəfindən zorakılığa məruz qalan, qorxu, təhdid içində yaşayan qadın özünə əminliyini itirib”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, məişət zorakılığının kökündə dərin psixoloji səbəblər mövcuddur: “Zorakılıqla bağlı məsələlərin həllində intellektual səviyyə, dünyagörüşü, tərəflərin bir-birilə həm ruhi, həm də fiziki cəhətdən uyğunluğu və digər hallar böyük rol oynayır. Ancaq demək olmaz ki, müəllimlər, pedaqoji təhsili olan insanlar zorakılıq törətmirlər. Məişət zorakılığının səbəbləri psixoloji problemlərdən də qaynaqlana bilər. Məsələn, ailə daxilində zorakılıq tətbiq edən şəxs şiddətə meylli və ya emosional davamsız şəxsiyyət ola bilər. Psixologiyada zorakılığın məişət, fiziki, iqtisadi, ruhi zorakılıq kimi növləri var. Bir ailədə məişət zorakılığı varsa, onlar bunu aradan qaldırmaq üçün addım atmalıdırlar”.
Günel CƏLİLOVA
