Bu gün dünyada mövcud olan aktual məsələlərdən biri dünya ölkələri arasında vaksinlərin ədalətli bölünməsi məsələsidir ki, burada bəzi problemlər müşahidə edilir. Bəzi ölkələr var ki, ədalətli bölgü prosesinə elə də önəm vermir, daha çox özünü düşünür və normadan artıq vaksin alırlar. Əlbəttə, onların bu davranışları da diqqətdən qaçmır və mənfi bir hal kimi qarşılanır.
Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev də “COVID-19 pandemiyasının və vaksinasiyanın geopolitikası” adlı konfransda bəzi zəngin ölkələrin tələb olunduğundan iki dəfə çox vaksin aldıqlarını bildirib. “Azərbaycan yalnız ölkə daxilində deyil, eyni zamanda, qlobal səviyyədə də koronavirusla mübarizəyə mühüm töhfə verir”.
H.Hacıyev vurğulayıb ki, BMT Baş Assambleyasının COVID-19-a həsr olunmuş xüsusi sessiyasının çağırılması təşəbbüsü məhz Prezident İlham Əliyev tərəfindən irəli sürüldü və biz çox şadıq ki, bu təşəbbüs dəstəkləndi.
PA rəsmisi bildirib ki, Azərbaycan bu gün də özünün qlobal səviyyədə dəstəyini göstərir.
Vaksinasiya haqqında danışan H.Hacıyev vurğulayıb ki, bir sıra ölkələr, o cümlədən, Azərbaycan vaksinasiyanı tətbiq etməyə başlayıb: “Azərbaycanda vaksinasiya strategiyası hazırlanıb və ilkin olaraq risq qrupuna daxil olan insanların vaksinasiyası həyata keçirilir. Eyni zamanda, biz dünya təcrübəsini də nəzərə alırıq”.
H.Hacıyev bildirib ki, bəzi zəngin ölkələr tələb olunduğundan iki dəfə çox vaksin alırlar: “Təəssüflər olsun ki, bu cür addımlar kasıb ölkələrin vaksin almaq imkanlarını məhdudaşdırır. Kasıb ölkələrin də vaksinlərə çıxışını təmin etmək lazımdır. Biz bütün BMT ölkələri arasında əməkdaşlığı gücləndirməklə bu bəlaya qalib gələ bilərik” - deyə H.Hacıyev qeyd edib.
Ekspertlər hesab edirlər ki, bəzi zəngin ölkələrin bu davranışı pandemiya ilə ümumbəşəri mübarizəyə ziyan vurur.
“Bəzi zəngin ölkələrin tələb olunduğundan bir neçə qat artıq vaksin alması ağıllı, müdrik addım deyil”
Professor Nəsib Quliyev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bəzi zəngin ölkələrin bu kimə məsələlərə yol verməsi, bəşəriyyətin taleyini deyil, yalnız özünü düşünməsi qeyri-humanist bir addımdır. “Birincisi, belə işlər müdrik işlər deyil, uzaqgörən ölkələr belə etmir. Niyə? Çünki təbiətin elə qanunları var ki, onun həmin ölkələrin dövlətinə, varına aidiyyəti yoxdur. Təsəvvür edin ki, bir ölkə vaksin alıb ölkəsinin bütün əhalisini vaksinasiya etsə də, amma onun ətrafında kasıblar yaşayırsa və onlar virusdan əziyyət çəkirsə, sabah o xəstələr o ölkənin əhalisini bir də yoluxduracaq, bir müddətdən sonra bir də bu xəstəlik başlayacaq. Adından da göründüyü kimi, pandemiya bütün dünyanın problemidir. Ona görə də dünyada kasıb da, varlı da bir yerə yığışmalıdır və kollektiv immunitetə nail olmalıdır. Çünki dünya əhalisinin 60 faizində immunitet əmələ gəlməsə, xəstəliyin qarşısını almaq olmaz, xəstəlik isə kasıba-varlıya baxmır. Əlbəttə, bəzi zəngin ölkələrin tələb olunduğundan bir neçə qat artıq vaksin alması ağıllı, müdrik addım deyil, bu, düzgün yanaşma ola bilməz. Bir həkim kimi, bir mütəxəssis kimi mən də bilirəm bir xəstəliyə peyvənd yolu ilə qalib gəlmək üçün peyvəndi dünyada yaymaq lazımdır. Yəni bir qrup ölkədə bu işi aparmaqla xəstəliyin qarşısını almaq olmaz. Bu ölkələrin rəhbərləri də öz mütəxəssisləri ilə məsləhətləşib düzgün qərar versinlər, əlbəttə, bəzi dövlətlərin vaksinlə bağlı atdıqları addım qəbuledilən deyil. Əlbəttə, bu səhv addımdır. Bu yaxınlarda eşitdim ki, Kanada əhalisinin 3 misli qədər vaksin sifariş edib alır. Sual çıxır ki, sən əhalinin sayından 3 dəfə artıq vaksini niyə alırsan? Bir az adam şübhələnir ki, tələb olunandan artıq aldıqları vaksini sonra üçüncü ölkəyə satmağa başlaya bilərlər. Ona görə də bu yanaşma kökündən səhvdir. O zəngin ölkələr düşünməlidirlər ki, xilas olmaq istəyirsə, kasıb ölkələrin də peyvənddən istifadəsinə dəstək verməlidirlər. Necə ki, Azərbaycan dövləti bu töhfəni bəşəriyyətə verir. Bilirsiniz ki, cənab Prezident Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına 10 milyon dollar həcmində ianə verdi. Bunu varlı, zəngin ölkələr də artıqlaması ilə etməlidirlər ki, bəşəriyyətin, insanlığın canı pandemiyadan qurtarsın”.
Vaksinasiya ilə bağlı Azərbaycan dövlətinin siyasətinin, mövqeyinin dünya ölkələri arasında ən nümunəvi mövqe olduğunu, öz üstünlüyü, humanizmi ilə də örnək çəkildiyini deyən N.Quliyev hesab edir ki, Azərbaycan dövləti vaksinlərin ölkələr arasında ədalətli bölünmə prinsipini hər zaman önə çəkib, əsas götürüb. “Azərbaycan dövlətinin mövqeyi dünyada ən təqdir olunan mövqelərdən biridir. Təsadüfi də deyil ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı dəfələrlə Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyib, yüksək qiymət verib, təqdir edib, Azərbaycanı başqa ölkələrə nümunə göstərib. Əlbəttə, dünyada 200-dən artıq dövlət var, onun 15-30-u başqalarına əl uzadır. Azərbaycanın 10 milyon əhalisi var, kiçik bir ölkədir, amma görün pandemiya dövründə nə qədər ölkələrə humanitar yardımlar göstərdi, biz 30-dan çox ölkəyə yardım etmişik. Başqa dövlətlər də bu cür etməlidirlər.
O yırtıcı mövqedə olan super dövlətlər indiki mövqeləri ilə heç nə əldə edə bilməzlər, bu, doğru yol deyil” – deyə N.Quliyev vurğuladı.
İradə SARIYEVA
